W piątek, 25 września, w Bazylice Mariackiej zawisła na sklepieniu świątyni wyjątkowa gwiazda wykonana z bursztynu. Jest to prezent przekazany parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku przez Międzynarodowe Targi Gdańskie.
Bursztynowa gwiazda powstawała przez około miesiąc. Wykonała ją w stu procentach ręcznie Daria Burkowska z rodzinnej pracowni Dorbur.
– Konstrukcja została wykonana ze stopu ZnAl (cynk Zn, aluminium – Al, przyp. red.). Bursztyn oszlifowano ręcznie i nadano mu połysk. Został owinięty taśmą miedzianą, a następnie elementy starannie połączono cyną. Cała gwiazda jest wykonana w stylu Tiffaniego – wyjaśniła bursztynniczka.
Co ciekawe, do wykonania gwiazdy zużyto 1,5 kilograma bursztynu, który pochodzi z Pomorza.
Wyjątkowe miejsce
Andrzej Bojanowski, prezes Międzynarodowych Targów Gdańskich AmberExpo, zaznaczył, że zarówno miastu, jak i firmie mocno zależy na utrzymywaniu więzi i rozwijaniu rzemiosła w Gdańsku. Bursztyn jest nierozerwalnie związany z rzemiosłem i artyzmem.
Gwiazdę umieszczono w wyjątkowym miejscu – na sklepieniu nad Bramą Rajców, która prowadzi z Dworu Artusa do wnętrza „Korony Gdańska”.
– W pewnym okresie rajcy gdańscy, kiedy mieli do omówienia ważne sprawy, wchodzili Bramą Rajców z Dworu Artusa do kościoła Mariackiego i szli na tajne rozmowy do sali. Tam negocjowali warunki, ustalali koncepcje. Dlatego też, kiedy pojawiła się idea zawieszenia gwiazdy od Międzynarodowych Targów Gdańskich – spółki miasta Gdańska – uznałem, że to będzie najlepsze miejsce, aby właśnie nad tą Bramą Rajców znalazła się ta wyjątkowa gwiazda. Wszystkie są złote, a ta jest pierwsza gwiazda bursztynowa – wyjaśnił ksiądz prałat Ireneusz Bradtke, proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku.
Obecnie na sklepieniu Bazyli Mariackiej można dostrzec blisko 600 gwiazd-cegiełek.
– W czasie II wojny światowej, kiedy spalił się dach, zawaliły się sklepienia kościoła Mariackiego. Wtedy gwiazdy pospadały. Dlatego ich wieszanie jest symbolem odbudowy tej świątyni – wyjaśnił Bradtke.
Bazylika Mariacka jak 500 lat temu - zobacz malowidła, które odkryto na wysokości 26 metrów
Unikatowa forma pomocy dla Bazyliki
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku i Towarzystwo Przyjaciół Bazyliki Mariackiej w Gdańsku zorganizowały akcję charytatywną „Pokolenia dla Bazyliki”, której celem jest pomoc w remoncie „Korony Gdańska”. Włączyć się może do niej każdy.
Za sprawą donacji, na sklepieniu świątyni wieszane są symboliczne gwiazdy-cegiełki. Każda z nich zostaje przypisana do konkretnej osoby lub instytucji, która otrzymuje oficjalny „Certyfikat Nabycia Gwiazdy Donatora”.
Do czasu zniszczenia Bazyliki w czasie wojny, złocone gwiazdy zdobiły jej sklepienia. Zawieszając na powrót złote gwiazdy, pragniemy nie tylko rozświetlić sklepienie Bazyliki, ale również w ten sposób zebrać środki na jej dalszą renowację – podkreślają organizatorzy.
Gwiazdy-cegiełki są wykonane z miedzianej blachy pokrytej 24-karatowym złotem. Miejsce ich zawieszenia zależy od wpłaconej darowizny:
- Gwiazdka mała – darowizna nie mniejsza niż 2 000 zł,
- Gwiazdka średnia – darowizna nie mniejsza niż 3 000 zł,
- Gwiazdka duża – darowizna nie mniejsza niż 10 000 zł.
Zegar astronomiczny w Bazylice Mariackiej spełnia życzenia? Ponoć tak, 29 lutego przychodzą tłumy
Odzyskać dawny blask
W konferencji wzięli udział również Tadeusz Wojda, arcybiskup metropolita gdański, poseł oraz przewodniczący Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu Piotr Adamowicz oraz Monika Chabior, zastępczyni prezydenta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania.
– Od zakończenia II wojny światowej minęło ponad 80 lat. Wiele zabytków ruchomych nie wróciło. Dzisiaj zawiśnie jedna z gwiazd, ale reszty ciągle będzie brakowało. Wojna niesie nie tylko nieszczęście ludzkie, ale również nieszczęście, jeśli chodzi o dobra historyczne. To przykład, jak długo trwa proces rewitalizacji i przywracania świetności – powiedział Piotr Adamowicz.
Arcybiskup metropolita gdański Tadeusz Wojda zwrócił uwagę, że renowacja Bazyliki Mariackiej jest możliwa także dzięki hojności darczyńców.
– Bazylika rzeczywiście w ostatnich 10 latach przeżywa ogrom prac konserwatorskich i restauracyjnych, i dzięki temu staje się coraz piękniejsza – powiedział Tadeusz Wojda, arcybiskup metropolita gdański. – Te wszystkie remonty nie mogłyby być prowadzone, gdyby nie różne wsparcie finansowe ze strony Unii Europejskiej, miasta Gdańska czy też osób prywatnych i przeróżnych firm. Dzięki temu, że te fundusze są, ta Bazylika może stawać się coraz piękniejsza – dodał.
Zastępczyni prezydenta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania Monika Chabior przypomniała, że Gdańsk jest światową stolicą bursztynu.
– Gdańsk jest dumną światową stolicą bursztynu. Już niebawem, bo od 2 do 4 października zaprosimy państwa na Gdańsk Jewellery Week 2026. W tym roku wyjątkowo dużo wydarzeń, ale jak zawsze nie zabraknie i elementu światowego i tradycyjnego i nowoczesnego. To jest takie miejsce, w którym pobudzamy naszą wyobraźnię i możemy rzeczywiście podziwiać kunszt artystek i artystów – zaprosiła Monika Chabior.
W tym roku wydarzeniu będą towarzyszyły Targi Rzeczy Wyjątkowych, na których pojawi się 300 wystawców. Kulminacyjnym punktem będzie pobicie rekordu Polski w szlifowaniu bursztynu.
Remont posadzki w Bazylice Mariackiej. Na kolejne lata, a może i wieki
Średniowieczne dekoracje online
Bazylika Mariacka w Gdańsku w 2023 r. udostępniła w internecie wystawę wszystkich cokołów i wsporników znajdujących się pod sklepieniem świątyni na wysokości ok. 25 metrów. Zamieszczono w niej zdjęcia ponad 130 oryginalnych, średniowiecznych detali architektonicznych.
Inspiracją do stworzenia internetowej galerii zdjęć była książka „Detal architektoniczny kościoła Mariackiego w Gdańsku” autorstwa Anny Błażejewskiej i Elżbiety Pileckiej. W wydanym w 2022 r. albumie znalazły się fotografie przedstawiające cokoły, gzymsy, sklepienia, zworniki i wsporniki. Część z tych elementów architektonicznych jest w kształcie twarzy i masek.
– Detale znajdujące się pod sklepieniem Bazyliki Mariackiej są oryginalne i pochodzą z okresu średniowiecza, z czasów budowy naszego kościoła – podkreslał wówczas ksiądz prałat Ireneusz Bradtke.
Prace nad wykonaniem wirtualnej wystawy masek i konsol architektonicznych w Bazylice Mariackiej trwały ok. dwóch miesięcy, a zdjęcia były wykonywane za pomocą drona.
Wirtualną wystawę można obejrzeć na stronie internetowej Bazyliki Mariackiej [KLIKNIJ I ZOBACZ].
Wirtualna wystawa: zobacz średniowieczne dekoracje pod sklepieniem Bazyliki Mariackiej
Krótka historia Bazyliki Mariackiej
Bazylika Mariacka zwana „Koroną Gdańska” to trzecia największa ceglana świątynia na świecie. Kamień węgielny pod budowę kościoła położono 28 marca 1343 r. Prace budowlane prowadzono w trzech etapach. Za datę ukończenia budowy świątyni przyjmuje się rok 1502. Kościół mariacki od roku 1572 był świątynią protestancką.
Sklepienia w kościele powstały w latach 1498–1502. Ich budową kierował Heinrich Hetzl.
Szczególnym momentem w dziejach bazyliki był rok 1945. Z powodu bezpośredniego ostrzału artyleryjskiego kościół stanął w płomieniach. Całkowicie strawione zostały dachy, więźba, hełmy wieżyczek narożnych, pary wieżyczek dachu nawy głównej i drewniana konstrukcja wnętrza wieży, zawaliła się około połowa sklepień, powstały liczne wyrwy i spękania w przęsłach.
