• Start
  • Wiadomości
  • Baldachim ambony w Bazylice Mariackiej odzyskał dawne piękno

Baldachim ambony w Bazylice Mariackiej odzyskał dawne piękno

Zakończyła się renowacja baldachimu XVII-wiecznej ambony w Bazylice Mariackiej. Zabytek pochodzi z warsztatu gdańskiego rzeźbiarza Isaaka van den Blocka. Prace konserwatorskie trwały około pięciu miesięcy. Odnowiono nie tylko istniejące części, ale dodano też oryginalne fragmenty manierystycznego dzieła sztuki, przechowywane od końca II wojny światowej w składnicy konserwatorskiej w Gdańsku-Oliwie.
10.11.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
gcm-download-1920-20261110-ambona-mariacki-043.252faece
Ambona znajduje się w Bazylice Mariackiej od 60 lat, wcześniej służyła pastorom w kościele św. Jana
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl

To pierwszy etap prac przy ambonie

Koszt prac konserwatorskich wyniósł ok. 200 tysięcy złotych, z czego ok. 75 tys. zł pochodziło z dotacji Miasta Gdańska, pozostałą kwotę wyłożyła parafia kościoła Najświętszej Marii Panny.

Bursztynowa gwiazda zawisła w Bazylice Mariackiej. „To symbol odbudowy”

- Najtrudniejsze były prace przy podstawie baldachimu. Zadanie polegało to na usunięciu zrekonstruowanej w 1985 r. podstawy oraz budowie nowej konstrukcji dla XVII-wiecznych elementów ambony - mówi dr Ewa Lisiak, konserwator dzieł sztuki z pracowni Restory.  

gcm-download-1920-20261110-ambona-mariacki-012.4de1bbd2
Jeden z rzeźbiarskich detali baldachimu ambony
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl

Zapowiada, że w maju przyszłego roku zaplanowano prace przy dolnej kondygnacji ambony, rekonstrukcję zaplecka oraz włączenie pierwotnego zwieńczenia bramki ambony. - Ten ostatni element ten był do tej pory przechowywany w składnicy kościoła mariackiego, a udało się go zlokalizować dzięki wiedzy konserwatorki Iwony Berent - dodaje Ewa Lisiak. 

Przez wieki była w innym kościele

Ambona z Bazyliki Mariackiej powstała w latach 1616-1617. Zabytek ma prawie 7,5 metra - to wysokość ok. 2,5 piętra. Jest wykonany z drewna dębowego i sosnowego.   

Powstała dla kościoła pod wezwaniem św. Jana w Gdańsku. W 1944 r. w obliczu zbliżającej się na Pomorze Armii Czerwonej została zdemontowana przez Niemców i wywieziona ze świątyni. Po wojnie ambona była przechowywana w składnicy konserwatorskiej, skąd w 1966 r. została przekazana parafii kościoła Najświętszej Marii Panny.  

gcm-download-1920-20261110-ambona-mariacki-013.bf76800f
Widoczna na zdjęciu dr Ewa Lisiak zajmuje się zabytkami w Bazylice Mariackiej już od 18 lat
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl

W 1985 r. zespół pod kierunkiem konserwatorki dzieł sztuki Agnieszki Sikorskiej podjął się zadania odbudowy kazalnicy w nawie głównej świątyni.  

Remont posadzki w Bazylice Mariackiej. Na kolejne lata, a może i wieki

Niektóre elementy wtedy pominięto i zastąpiono rekonstrukcjami. Tymczasem, przez ostatnie 80 lat oryginalne fragmenty były wciąż przechowywane w składnicy konserwatorskiej. Części te nie były jednak w żaden sposób opisane, a z archiwalnych zdjęć rozpoznała je niedawno kierownik działu zabytków ruchomych Magdalena Kosińska, reprezentująca urząd Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Odszukane po kilku dekadach w magazynie części pochodzą z baldachimu ambony.  

gcm-download-1920-20261110-ambona-mariacki-037.3e1a6df1
Prace nad renowacją baldachimu kazalnicy trwały od maja 2026 r.
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl

Dzięki temu możliwe stało się przywrócenie ambonie dawnego, pierwotnego kształtu. Uproszczona podstawa baldachimu została zastąpiona przez Ewę Lisiak XVII-wiecznymi częściami, w tym podniebiem z glorią.  

Ambona w szczegółach

Kazalnica w Bazylice Mariackiej składa się z kolumny, korpusu, balustrady i baldachimu. Korpus zdobią cztery obrazy ze scenami ze Starego Testamentu: Nawrócenie mieszkańców Niniwy, Kazanie Ezdrasza, Powtórnie odnalezienie Księgi Prawa, Budowa arki Noego. 

Na balustradzie natomiast umieszczono kilka obrazów ze scenami z Nowego Testamentu. Są to m.in. Cudowny połów ryb czyli powołanie apostołów Piotra i Andrzeja, Chrystus nauczający na łodzi, Przypowieść o dobrym pasterzu oraz Chrystus z faryzeuszami.  

Na froncie bramki widoczny jest obraz przedstawiający Chrystusa jako dobrego Pasterza.  

Bazylika Mariacka jak 500 lat temu - zobacz malowidła, które odkryto na wysokości 26 metrów

Portal zwieńczony jest rzeźbami Chrystusa oraz Wiary (z księgą i kielichem) i Nadziei (z kotwicą). W belkowaniu znajduje się cytat z Pisma św. “Ich bin die Tür zu den schaffen. So ieamad durch mich eingehet, der wird Selig werden (Ja jestem bramą. Jeżeli ktoś wejdzie przeze Mnie, będzie zbawiony).