Młodzi i wybitnie zdolni naukowcy z nagrodami od Miasta
Nagroda Uphagena ma dwie kategorie
Dr Estera Rinz otrzymała nagrodę w kategorii nauk przyrodniczych i ścisłych – za duży wkład w rozwój molekularnych strategii terapeutycznych dla chorób rzadkich.
W kategorii nauk humanistycznych i społecznych nagrodę otrzymała dr Beata Chmiel – za badania nad zrównoważonym rozwojem miast ze szczególnym uwzględnieniem jakości życia i partycypacji społecznej.
Nagrody Miasta Gdańska dla Młodych Naukowców im. Jana Uphagena przyznawane są od 23 lat. Otrzymało ją już w sumie 44 młodych naukowców - łącznie z tegorocznymi laureatkami.
Te badania wpływają na codzienność
Wyróżnionym jako pierwsza pogratulowała prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, wręczając im statuetki, dyplomy i kwiaty.
- Nagradzane dziś naukowczynie zajmują się dziedzinami mającymi niezwykle znaczący wpływ na jakość codziennego życia – ciężkimi chorobami genetycznymi wieku dziecięcego, na które wciąż brak skutecznych terapii i rozwojem współczesnych miast ze szczególnym uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju, jakości życia i transportu – mówiła prezydent Aleksandra Dulkiewicz. - Chylę czoła przed waszymi talentem i pracowitością. Biję brawo dla uczelni, które dają wam wolność badawczą. Gdańsk jest silny siłą swoich obywatelek i obywateli, silny waszą siłą. Życzę wam jeszcze wielu sukcesów badawczych.
Chcieć zrozumieć rzeczy bardziej złożone
Laudację nagrody dla dr Beaty Chmiel wygłosił dr hab. Wojciech Bizon, prof. UG, dziekan Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego.
- W pracy dziekana zdarza mi się spotykać młodych badaczy na różnych etapach rozwoju. Czasem od początku widać, że ktoś nie tylko dobrze odnajduje się w nauce, ale po prostu ma w sobie pewną realną ciekawość świata i potrzebę zrozumienia rzeczy bardziej złożonych. W przypadku pani doktor Beaty Chmiel było to widać naprawdę bardzo wcześnie - podkreślił Wojciech Bizon. - Jej aktywność nie kończy się na badaniach i publikacjach, angażuje się także w projekty społeczne. Prowadzi szkolenia dla osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym, współpracuje z organizacjami pozarządowymi i wspiera inicjatywy edukacyjne dla młodzieży. Bierze także udział w projektach międzynarodowych, współpracując z badaczami z innych krajów europejskich. Gdy przegląda się listę projektów, publikacji, inicjatyw, w które dr Beata Chmiel jest zaangażowana, można się zastanawiać, gdzie w tym wszystkim znajduje jeszcze czas na spokojną pracę naukową - a wszystko to jest realizowane z dużą rzetelnością i bardzo dobrą organizacją pracy.
Laureatka podkreśliła, że nauka stała się jej pasją, choć nie zakładała idąc na studia, że zostanie na uczelni. Powiedziała m. in.: - Chciałabym podziękować promotorkom mojej pracy doktorskiej, profesor Barbarze Pawłowskiej i doktor Agnieszce Szmelter-Jarosz. Gdyby nie one, to raczej bym nie pomyślała o tym, że mogę coś robić na uniwersytecie. Są to dla mnie dwie najważniejsze osoby na uczelni i moje wzory do naśladowania - no i też kobiety - więc też się trochę tutaj feminizm przebija.
Szukać nowych dróg
Laudację nagrody dla dr Estery Rinz wygłosiła dr hab. Karolina Pierzynowska, prof. UG (co ciekawe, laureatka tej samej nagrody z 2018 roku)
- Badania prowadzone przez dr. Esterę Rinz są właśnie tym, czego w nauce najbardziej potrzebujemy, czyli próbą znalezienia nowych dróg tam, gdzie dotychczasowe możliwości okazywały się niewystarczające - mówiła Karolina Pierzynowska. - Nagroda dla Estery jest też symbolem pewnej zmiany pokoleniowej w polskiej nauce. Jako urodzeni po roku 1989 mieliśmy szczęście dorastać w kraju, który bardzo szybko nadrabiał dystans do świata. Rozwój nauki, technologii i międzynarodowej współpracy sprawił, że polskie laboratoria stały się częścią globalnej społeczności badawczej. Dziś młodzi naukowcy z Polski prowadzą badania w najlepszych ośrodkach świata, a potem wracają tutaj, aby budować kolejne zespoły, uczyć studentów i rozwijać naukę w naszym kraju. Estera jest pięknym przykładem właśnie takiej drogi.
- Nasze badania nad chorobami rzadkimi są pionierskie w skali świata, dlatego że gdański zespół badawczy jest bardzo silny, a ja mam szczęście w nim pracować - mówiła dr Estera Rinz. - Dziękuję mojemu szefowi, panu profesorowi Grzegorzowi Węgrzynowi, za codzienne wsparcie w tej pracy naukowej i motywację do pracy, którą się zarażam na co dzień. Dziękuję też dziewczynom, z którymi pracuję już bardzo długo: Karolinie, Lidce i Zuzi. To także dzięki nim stoję dziś tutaj przed państwem.
Nagroda finansowa, statuetka, wstęp do muzeum
Laureatki otrzymały nagrodę finansową wysokości 10 tys. zł i statuetkę autorstwa prof. Jana Szczypki. Gratulacje złożył im również gospodarz wydarzenia - dyrektor Muzeum Gdańska Waldemar Ossowski i zgodnie z tradycją dotychczasowych gal nagród naukowych Miasta Gdańska, wręczył naukowczyniom karty wstępu do wszystkich oddziałów Muzeum.
Uroczystość uświetnił muzycznie pianista Mikołaj Sikała - laureat Nagrody Miasta Gdańska dla Młodych Twórców w Dziedzinie Kultury z 2023 roku.
Biogramy laureatek
Dr Estera Rintz – biolog molekularna specjalizująca się w badaniach nad rzadkimi chorobami metabolicznymi, szczególnie mukopolisacharydozami (MPS) oraz innymi schorzeniami neurodegeneracyjnymi wieku dziecięcego. Jest adiunktką badawczą na Uniwersytecie Gdańskim, gdzie kontynuuje projekty rozpoczęte podczas studiów doktoranckich.
Ukończyła Biologię Medyczną na Uniwersytecie Gdańskim, a w 2024 roku obroniła z wyróżnieniem rozprawę doktorską dotyczącą terapii molekularnych w mysich modelach MPS. Jej badania obejmują m.in. indukcję autofagii, terapie genowe z wykorzystaniem wektorów wirusowych oraz naturalne związki o działaniu neuroprotekcyjnym.
Najważniejsze osiągnięcia dr Estery Rintz obejmują odkrycie mechanizmu, w którym resweratrol indukuje autofagię i redukuje akumulację glikozoaminoglikanów w MPS IIIB, prowadząc jednocześnie do poprawy parametrów behawioralnych w modelach zwierzęcych, a także wykazanie powiązań między zaburzeniami autofagii a nasileniem odpowiedzi zapalnej w mózgach modeli chorób z grupy MPS. Do jej dorobku należy również opracowanie innowacyjnych strategii terapii genowej MPS IVA z użyciem wektorów AAV i lentiwirusowych w połączeniu z peptydem CNP stymulującym wzrost kości oraz stworzenie mysiego modelu MPS IVA wraz z pełnym protokołem terapii ex vivo opartym na modyfikacji hematopoetycznych komórek macierzystych. Ponadto dr Rintz wykazała synergistyczne działanie resweratrolu i enzymatycznej terapii zastępczej w leczeniu MPS I.
Dorobek naukowy dr Rintz obejmuje ponad 46 publikacji, w tym artykuły w prestiżowych czasopismach takich jak Experimental & Molecular Medicine, Autophagy, Neurotherapeutics, Molecular Therapy – Nucleic Acids, Molecular Genetics and Metabolism. Jest pierwszą lub korespondującą autorką wielu z nich. Występowała na ponad 30 konferencjach międzynarodowych (m.in. USA, Szwajcarii, Niemiec, Hiszpania), często jako jedyna reprezentantka polskich ośrodków naukowych.
Jest aktywna dydaktycznie i organizacyjnie: współorganizuje Noc Biologów, opiekuje się kołem naukowym „Molekuła” i angażuje studentów w prowadzone projekty. Jej prace mają wybitny charakter translacyjny – tworzą nowe możliwości terapeutyczne dla chorób dotychczas nieuleczalnych, a ich jakość i innowacyjność plasują dr Esterę Rintz w gronie najbardziej obiecujących badaczek młodego pokolenia w dziedzinie biologii molekularnej i terapii chorób rzadkich.
Dr Beata Chmiel – ekonomistka i badaczka zajmująca się problematyką rozwoju współczesnych miast, w szczególności zrównoważonego rozwoju, jakości życia mieszkańców oraz mobilności miejskiej. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego na Wydziale Ekonomicznym związana z Katedrą Logistyki na Wydziale Ekonomicznym UG.
W swojej działalności naukowej koncentruje się na analizie polityk miejskich, procesów partycypacyjnych oraz rozwiązań wspierających zrównoważony rozwój miast. W rozprawie doktorskiej pt. „Zrównoważony rozwój miast jako kluczowy czynnik poprawy jakości życia mieszkańców” analizowała możliwości zastosowania modelu ekonomii obwarzanka w polskich miastach na przykładzie Gdańska, łącząc badania ankietowe mieszkańców z analizą opinii przedstawicieli administracji samorządowej.
Jest autorką i współautorką projektów badawczych dotyczących mobilności miejskiej, w tym projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki. Jej badania obejmują m.in. analizę potencjału wdrożenia koncepcji Mobility as a Service (MaaS) w największych polskich miastach oraz funkcjonowanie systemów transportu publicznego w sytuacjach kryzysowych.
Aktywnie angażuje się również w działania popularyzujące naukę i wspierające rozwój społeczności lokalnych. Współpracuje z organizacjami społecznymi i instytucjami publicznymi, prowadząc szkolenia, konsultacje badawcze oraz działania edukacyjne związane z transformacją energetyczną i partycypacją społeczną. Dr Chmiel wyróżnia się interdyscyplinarnym podejściem, dużym zaangażowaniem i rosnącym wpływem na rozwój studiów miejskich. Za swoje osiągnięcia naukowe została uhonorowana m.in. Nagrodą Rektora Uniwersytetu Gdańskiego.
Nagroda Miasta Gdańska dla Młodych Naukowców im. Jana Uphagena
Po raz pierwszy została wręczona w 2004 roku i do roku 2006 nosiła nazwę „Młody Heweliusz”. Te prestiżowe gdańskie wyróżnienie przyznawane jest studentom i absolwentom gdańskich uczelni wyższych w wieku do 30 lat, za wybitne osiągnięcia naukowe w dwóch kategoriach: nauk humanistycznych i społecznych oraz nauk ścisłych i przyrodniczych.
Nagroda Naukowa przyznawana jest przez Prezydenta Miasta Gdańska na wniosek kapituły, w skład której wchodzą prezesi Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku i Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, rektorzy państwowych wyższych uczelni w Gdańsku oraz przedstawiciel gdańskich niepublicznych uczelni.
O szczegółach dotyczących Nagrody Miasta Gdańska dla Młodych Naukowców im. Jana Uphagena można przeczytać na stronie Biura Prezydenta ds. Kultury.
