Naukowcy i praktycy wsparcia rozmawiają o samobójstwie
Dwudniowa (odbywająca się 10 i 11 września br.) konferencja to wspólna inicjatywa Uniwersytetu Gdańskiego i Uniwersytetu SWPS, łącząca nie tylko pracowników naukowych, których badania koncentrują się wokół tematów suicydologicznych, ale także praktyków, pracujących w szpitalach, poradniach, instytucjach (np. Policja) i organizacjach pozarządowych.
Inicjatorką przedsięwzięcia jest Danuta Sowińska, suicydolożka, doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych i Społecznych UG.
– Mamy prelegentów, panelistów i prowadzących warsztaty z bardzo różnych środowisk. Zależało nam na tym, żeby oddać głos praktykom, którzy z osobami w kryzysie suicydalnym mają do czynienia i pracują z młodymi ludźmi, z osobami dorosłymi mierzącymi się z problemami w pracy, czy też z osobami, które funkcjonują w trudnym środowisku – wyjaśnia.
Statystyki samobójstw w Polsce
A liczby w Polsce są nieubłagane. W skali ogólnej populacji zmalała co prawda liczba śmierci w wyniku samobójstwa (aktualnie poniżej 5000 przypadków rocznie), rośnie natomiast liczba dokonywanych prób samobójczych.
Wśród młodzieży w 2025 roku było 156 śmierci w wyniku samobójstwa – i w tej grupie odnotowano wzrost liczby zgonów o ok. 10 proc. rok do roku. Liczba prób samobójczych (powyżej 2000) w tej grupie wiekowej utrzymuje się na podobnym poziomie co rok wcześniej.
– Najbardziej alarmujące jest, że dzieci w coraz młodszym wieku podejmują próby samobójcze i nie są to już sytuacje sporadyczne – mówi dr Kosma Kołodziej z Collegium Medicum UMK, socjolog i medyk pracujący w systemie ochrony zdrowia. – Podczas tej konferencji przełamujemy przede wszystkim mit lęku mówienia o samobójstwie. Właśnie mówienie o tym może sprawić, że ta informacja trafi do kogoś i ktoś odważy się mówić o swoich problemach, szukać pomocy – dodaje.
Zmiany systemowe zmienią statystyki
Dr Kołodziej od 10 lat zajmuje się naukowo problematyką samobójstw, z naciskiem na grupy dyskryminowane
– Tych w Polsce jest bardzo dużo, a są takie, jak choćby społeczność LGBT, gdzie myśli i próby samobójcze wśród młodzieży są dwukrotnie większe niż u ich heteroseksualnych rówieśników – podkreśla naukowiec z UMK. – Myślę, że bez zmian systemowych w Polsce nic się nie zmieni w tym obszarze. Przytoczę tu choćby badania z Hiszpanii, gdzie po wprowadzeniu równości małżeńskiej samobójstwa wśród młodzieży spadły o 50 proc. Widać więc, że jeżeli osoba z grupy szczególnie narażonej ma zabezpieczenia prawne i może czuć się przez to „normalną”, jej funkcjonowanie jest lepsze – podsumowuje.
Dobrostan osób studiujących
Jednym z prelegentów konferencji był Przemek Staroń z Fundacji Bohaterek i Bohaterów. Psycholog i nauczyciel, autor książki „Szkoła bohaterek i bohaterów” nawiązał do prezentacji konferencyjnej dr. Agaty Rudnik z Uniwersytetu Gdańskiego, która pokazała, jak uczelnia dba o osoby studiujące, robiąc wielkie badanie ich dobrostanu.
– Przypomniało mi się, jak 20 lat temu, kiedy studiowałem na KUL, mój kolega popełnił samobójstwo. Było to dla mnie doświadczenie formujące, ponieważ żyłem w poczuciu, że nie udało mi się w liceum zostać laureatem olimpiady literatury i języka polskiego, a ten kolega nim był. Wtedy uświadomiłem sobie, że są rzeczy dużo ważniejsze, niż pozorne sukcesy – wyznaje Przemek Staroń. – Pomyślałem sobie dziś, gdyby taka opieka była wtedy na uczelni, być może wszystko potoczyłoby się inaczej. Nie zmienimy tego, co było, ale możemy działać tu i teraz. Każdy może to robić. Jeżeli jesteś sąsiadką, która mija młodego (a może niekoniecznie młodego?) człowieka na schodach, nie wiesz, jaki kryzys on toczy w środku w sobie, więc jeżeli się do niego uśmiechniesz, zapytasz „Co tam?”, nigdy nie wiesz, jak to wpłynie na jego samopoczucie, jak ważne będzie, że chociaż jedna osoba dorosła zauważa jego istnienie – dodaje.
Podczas konferencji przypomniano także o Akademickim Centrum Wsparcia Psychologicznego UG, które funkcjonuje od 2021 roku. Tylko rok temu skorzystało z niego 700 osób.
Tego samego dnia, na innej gdańskiej uczelni, rozpoczął się II Miesiąc Zdrowia Psychicznego. W tym roku czas ten (od 10 września do 10 października) poświęcony jest szeroko pojętym zaburzeniom odżywiania.
Szczerze z młodzieżą o zaburzeniach odżywiania
