31 maja

1873: Urodził się Fritz Binder, uzdolniony pianista, dyrygent, chórmistrz, nauczyciel muzyki, kompozytor i organizator życia muzycznego w Gdańsku. 
31.05.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Pochodził z miasta w Baltimore (USA).  
 
Muzyki uczył się m.in. u Teodora Leszetyckiego w Wiedniu i Antona Grigoriewicza Rubinsteina w Dreźnie. 
Binder_Fritz_Carl_karta_pocztowa
Fritz (Friedrich) Carl Binder (1873-1945)
źródło: Gedanopedia
 
W latach 1896–1900 był dyrygentem miejskim w Solingen (Nadrenia Północna-Westfalia), 1900–1901 w Zweibrücken (Nadrenia-Palatynat).
 
W 1901 r. zamieszkał w Gdańsku. 
 
Fritz Binder był tu dyrygent chórów: Danziger Singakademie ( Stowarzyszenie Śpiewacze), Langfuhrer Männergesangverein (Wrzeszczański Chór Męski, 1908–1913), założonego przez siebie Binderscher Männergesangverein in Langfuhr (Chór Męski Bindera we Wrzeszczu, 1913–1918), Lehrergesangverein (Chór Nauczycielski, 1922–1925). 
 
W 1909 r. założył Westpreußisches Konservatorium Danzig (Zachodniopruskie Konserwatorium w Gdańsku) z siedzibą przy Milchkannengasse 27 (ul. Stągiewna) i filią we Wrzeszczu przy Jäschkentaler Weg 1 (ul. Jaśkowa Dolina), w którym uczył gry na fortepianie i teorii muzyki. 
 
W 1911 r. przeniósł gdańską siedzibę na Hundegasse 67 i 68 (ul. Ogarna), do kamienic początkowo wynajmowanych od prokurenta firmy F.A.J. Jüncke Hermanna Pistora, a po jego wyjeździe do Wrocławia w 1918 r., nabytych na własność (i posiadanych do 1933). 
 
W latach 1901–1914 Fritz Binder wystąpił jako dyrygent w 34 koncertach oratoryjnych i 42 koncertach symfonicznych, jako pianista – na 44 koncertach kameralnych i w kilkunastu recitalach różnych solistów jako akompaniator. 
 
Zagrał ponadto kilka koncertów fortepianowych z orkiestrą, m.in. w 1904 r. “Koncert fortepianowy G-dur op. 45” swojego nauczyciela Antona Rubinsteina. W programach koncertów oratoryjnych umieszczał dzieła znane gdańskiej publiczności, m.in. “Pasję według św. Mateusza Johanna Sebastiana Bacha” “Stworzenie świata” i “Pory roku” Josepha Haydna, “Quo vadis?” Feliksa Nowowiejskiego. W programach koncertów symfonicznych i kameralnych także umieszczał utwory wcześniej w Gdańsku niegrane, m.in.: “Kwintet fortepianowy B-dur op. 5” Giovanniego Sgambatiego, “Symfonię Z Nowego Świata Antonína Dvořáka oraz “Kwintet fortepianowy a-moll op. 14” Camille’a Saint-Saënsa.
Fritz_Binder
Fritz Binder, około 1913 r.
źródło: Gedanopedia
 
20 października 1910 r. Fritz Binder zorganizował koncert symfoniczny, na którym Richard Strauss dyrygował własne kompozycje: poematy symfoniczne “Dyl Sowizdrzał oraz Śmierć i wyzwolenie”, a także “Burleskę na fortepian i orkiestrę” z nim jako solistą. 
 
Po wybuchu I wojny światowej muzyk został wcielony do Ersatz-Bataillon Landwehr-Infanterie-Regiment Nr. 21 (Batalion Zapasowy 21. Pułku Piechoty Landwehry). 
 
W latach 1915–1918 dawał wyłącznie koncerty charytatywne, m.in. trzy recitale fortepianowe i sześć koncertów oratoryjnych. 
 
15 grudnia 1917 r. na uroczystym koncercie w Sporthalle (dziś w tym miejscu jest budynek Państwowej Opery Bałtyckiej we Wrzeszczu) z okazji stulecia Singakademie dyrygował prawykonaniem oratorium “Mutter Erde” (Matka Ziemia) Hugona Kauna i wystąpił jako solista w “Fantazji na fortepian, chór i orkiestrę op. 80” Ludwiga van Beethovena.
 
W latach 1920–1924 Fritz Binder był razem z Kurtem Siebenfreundem właścicielem Sporthalle. 
 
W styczniu 1921 r. dyrygował gościnnie w Teatrze Miejskim prapremierą swojej trzyaktowej operetki “Der Liebesbazillus” (Bakcyl miłości). 
 
W listopadzie 1924 r. na 28-lecie Chóru Nauczycielskiego wystawił w Domu Strzeleckim im. Fryderyka Wilhelma jednoaktową operetkę “Urlop po capstrzyku” Jacques’a Offenbacha w reżyserii Jenny von Weber. 
 
W latach 1919–1925 Fritz Binder dał ponad 20 koncertów i wystąpił w kilkunastu recitalach jako akompaniator różnych solistów. 
 
Najważniejszym jego dokonaniem był koncert 11 października 1924 r. w kościele Najświętszej Marii Panny, na którym około 450 wykonawców zaprezentowało po raz pierwszy w Gdańsku “Pasję według św. Mateusza” J.S. Bacha w wersji oryginalnej, przeznaczonej na głosy solowe i dwa ustawione oddzielnie zespoły wokalno-instrumentalne. Drugie wykonanie tej wersji dzieła Bacha odbyło się 22 września 1925 r. w tym samym kościele. 
 
Bezpośrednio po tym koncercie Fritz Binder wyjechał do Norymbergi (zmarł tam 27 sierpnia 1945 r.), gdzie działał jako dyrygent chórów, kompozytor i publicysta muzyczny. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Z RPA do Gdańska z miłości do futbolu