17 lipca

1916: Urodziła się Wanda Szczepuła, wybitna chemiczka specjalizująca się w technologii żywności i mikrobiologii technicznej, pierwsza kobieta z tytułem profesorskim w historii Politechniki Gdańskiej, patronka jednego z gdańskich tramwajów.  
17.07.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Przyszła na świat w miejscowości Wolfsberg (Austria). 
 
Jej ojciec Adam był naczelnikiem Izby Skarbowej i prezesem oddziału Stronnictwa Narodowego w Tarnopolu (dziś miasto na Ukrainie). 
Stanisława_Wanda_Szczepuła
Wanda Szczepuła (1916-2014)
źródło: Gedanopedia
 
Uzyskała maturę w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim Zofii Lenkiewiczowej im. Marii Konopnickiej w Tarnopolu. 
 
Od 1937 r. studiowała na Wydziale Rolnym Politechniki Lwowskiej, na którym w 1941 r. uzyskała stopień inżyniera rolnictwa. 
 
Od 1944 r. Wanda Szczepuła przebywała w Krakowie, w sierpniu 1945 r. ukończyła Wydział Rolniczo-Leśny Uniwersytetu Jagiellońskiego jako inżynier rolnictwa i magister nauk rolniczych.
 
Od kwietnia 1945 do lutego 1946 r. pracowała w Cukrowni „Janikowo” (dziś woj. Kujawsko-Pomorskie). 
gcm-download-1920-2021-04-09_tramwaj_szczepula_026.9fc8bae2 (1).JPG
Historia tramwajów, którym nadawane są imienia patronów związanych z Gdańskiem, sięga października 2015 roku
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
W Gdańsku zamieszkała we wrześniu 1946 r. 
 
Do 1976 r. była zatrudniona na Politechnice Gdańskiej. W latach 1974–1976 pracowała jednocześnie jako ekspert w zakresie mikrobiologii żywności w Food and Agriculture Organisation oraz United Nations Industrial Development Organization, agendzie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Była też profesorem w Państwowym Uniwersytecie w Ułan Bator w Mongolii. 
 
Od 1951 r. doktor (na Wydziale Rolnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie), od 1962 r. doktor habilitowany (w Wyższej Szkole Rolniczej we Wrocławiu). 
 
Od 1963 r. docent na PG, od 1972 r. profesor nadzwyczajny (tytularny), od 1975 r. profesor zwyczajny. 
 
W latach 1965–1969 prof. Wanda Szczepuła była kierowniczką Katedry Mikrobiologii Technicznej, a w okresie 1966–1967 prodziekanem do spraw studenckich na Wydziale Chemicznym. 
 
Od 1948 do 1950 r. pełniła funkcję kierowniczki laboratorium w Spółdzielni Jajczarsko-Drobiarskiej w Gdyni. W latach 1971–1973 pracowała jednocześnie w Instytucie Biologii Uniwersytetu Gdańskiego. 
gcm-download-1920-2021-04-09_tramwaj_szczepula_015.0734e5fd.JPG
Uroczystość nadania tramwajowi imienia Wandy Szczepuły odbyła się w czasach pandemii Covid-19
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
Autorka i współautorka prac na temat mikrobiologii, technologii żywności. 
 
Wanda Szczepuła była współtwórczynią sześciu patentów. Opracowała m.in. technologię produkcji lodów Calypso, produkowanych od 1960 r. w Państwowej Chłodni Składowej „Lodmor” w Gdańsku.
 
Członkini m.in. Komitetu Mikrobiologii Polskiej Akademii Nauk, Towarzystwa Mikrobiologii Stosowanej w Wielkiej Brytanii oraz Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego. Należała również do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”
 
Odznaczona m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1972), i Medalem Pamiątkowym Politechniki Gdańskiej (1999). 
 
Żona Jana (1914-1990), inżyniera chemika. 
 
Matka znanej wybrzeżowej dziennikarki i publicystki Barbary Szczepuły-Ponikowskiej (1943-2025), magistra inżyniera architekta, dziennikarki, oraz Anny Górowskiej (ur. 1948 Gdańsk), magistra inżyniera chemika. 
 
Wanda Szczepuła zmarła 10 kwietnia 2014 r. w Gdańsku. Została pochowana na cmentarzu komunalnym w Sopocie. 
gcm-download-1920-2021-04-09_tramwaj_szczepula_019.5780a60f.JPG
Pamiątkowe zdjęcie po uroczystości na pętli tramwajowej
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
Od 9 kwietnia 2021 r. jej imię nosi gdański tramwaj Pesa Jazz Duo 128NG o numerze bocznym 1072. 
 
– Była feministką – mówiła podsumowując życie naukowczyni jej wnuczka, Anna Szczepuła – choć w latach, kiedy robiła karierę naukową to pojęcie było bardzo rzadko używane – uważała, że patriarchalizm w nauce w XX wieku to przeżytek, a kobiety powinny realizować się w pracy naukowej i zajmować kierownicze stanowiska. W Katedrze Mikrobiologii Technicznej na Wydziale Chemicznym, którym kierowała prof. Wanda Szczepuła, zatrudniała przede wszystkim kobiety.
 

Głos podczas uroczystości nadania tramwajowi imienia Wandy Szczepuły zabrał też m.in. prof. Janusz Rachoń, rektor Politechniki Gdańskiej w kadencji 2002 – 2008.

- Byłem studentem, kiedy pani profesor Wanda Szczepuła objęła funkcję prodziekana ds. studenckich i to w bardzo trudnych czasach, bo między innymi w roku 1968. Wtedy musiała bronić prześladowanych i aresztowanych studentów. Zapamiętaliśmy panią profesor z tego okresu jako wyjątkowo odważną kobietę. Poza sukcesami technologicznymi, należałoby wspomnieć, że pani profesor Wanda Szczepuła była również ekspertem FAO. Opowiadała nam, jak w ramach swoich obowiązków była na Dalekim Wschodzie i musiała pić herbatę z łojem – wspominał prof. Janusz Rachoń.

O takie uhonorowanie prof. Wandy Szczepuły wnioskowały twórczynie projektu Metropolitanka, którego celem jest przypominanie historii kobiet z Trójmiasta i okolic.

źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Spotkanie prezydent z mieszkańcami Oruni