Plany ogólne przygotowują obecnie gminy w całej Polsce. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z końcem czerwca przestanie być dokumentem, który wyznacza kierunki rozwoju miasta w perspektywie najbliższych 20, 30 lat. Czy plan ogólny przejmie wszystkie funkcje studium?
Faktycznie, opracowanie planu ogólnego to wyzwanie, z którym mierzą się wszystkie gminy w Polsce, nie tylko Gdańsk. Obowiązek przyjęcia takiego dokumentu nałożyła na nas znowelizowana ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dokument ten zastąpi dotychczas obowiązujące studium, ale jego funkcja jest trochę inna; w studium była mowa o wizji rozwoju miasta – obecnie określa ją Strategia Rozwoju Miasta Gdańsk 2030 Plus, z zawartym w niej modelem funkcjonalno-przestrzennym. Plan ogólny natomiast ma wskazywać ogólne przeznaczenie danego terenu, wpisujące się w wizję określoną przez strategię. Dokument podzieli miasto na strefy, dla których zostaną określone podstawowe parametry urbanistyczne, tj. maksymalna wysokość, powierzchnia i intensywność zabudowy oraz minimalna powierzchnia biologicznie czynna. Wśród możliwych stref są m.in. strefa usługowa, zieleni i rekreacji oraz strefy mieszkaniowe.
Jak szczegółowe są te zapisy i jak w praktyce plan ogólny będzie regulował kwestie związane z realizacją nowych inwestycji w mieście?
Urbaniści opracowujący plan ogólny mają do dyspozycji katalog 13 stref planistycznych, z profilem funkcjonalnym podstawowym i dodatkowym. Profil funkcjonalny to np. teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, teren usług, teren komunikacji, teren zieleni urządzonej. Warto zaznaczyć, że profil oraz maksymalne lub minimalne parametry zabudowy i zagospodarowania terenu stanowią jedynie ogólne ramy; nie przesądzają o możliwości realizacji zabudowy. Te decyzje będą rozstrzygane w planach miejscowych lub decyzjach WZ, które będą musiały być zgodne z regulacjami planu ogólnego.
Ankietę dla masterplanu Gdańsk Nowe Południe można już wypełniać
Podstawowy oraz dodatkowy profil funkcjonalny w katalogu stref planistycznych obejmuje możliwy do realizacji w obrębie wyznaczonej strefy pakiet przeznaczeń; nie oznacza to jednak, co chcę wyraźnie podkreślić, że wszystkie one będą mogły lub musiały być realizowane na konkretnym terenie. Plan ogólny, jak sama jego nazwa wskazuje, jest dokumentem bardzo ogólnym; nie będzie określał docelowego przeznaczenia terenu, a jedynie wskazywał zakres jego możliwych przeznaczeń, dając swobodę urbanistom sporządzającym plany miejscowe.
Chciałabym jeszcze dodać, że zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, plan ogólny miasta Gdańska odwzorowuje kierunki rozwoju miasta określone w strategii oraz zapisy i ustalenia obowiązujących w mieście planów miejscowych. Na terenach, gdzie nie ma planów miejscowych, określa strefy planistyczne w oparciu o istniejące uwarunkowania i rolę w strukturze miasta.
Wpływ liczby mieszkańców na plan ogólny
Gdańsk to jedno z niewielu dużych miast w Polsce, którego liczba mieszkańców wzrasta. Pewnie tendencja ta w najbliższych latach się utrzyma. Jakie miało to znaczenie dla opracowujących plan ogólny?
Populacja Gdańska rośnie, zwiększają się zatem i potrzeby mieszkaniowe. Zapotrzebowanie na nową zabudowę mieszkaniową wylicza się za pomocą określonego ustawowo wzoru. Kluczową kwestią jest w tym przypadku prognozowana zmiana liczby mieszkańców. Prognoza Głównego Urzędu Statystycznego, na której musimy się, zgodnie z ustawą, opierać wskazuje, że w ciągu najbliższych 20 lat liczba mieszkańców Gdańska wzrośnie do blisko 500 tys. Popyt na nowe mieszkania zwiększa nie tylko migracja, głównie młodych ludzi, w związku z nauką i pracą, ale także zmiana struktury rodzin oraz potrzeba poprawy warunków mieszkaniowych tych, którzy już w naszym mieście żyją.
Chłonność terenów przeznaczonych do zabudowy mieszkaniowej wyliczane jest obowiązkowo dla stref wielofunkcyjnych z zabudową mieszkaniową wielorodzinną, jednorodzinną oraz zagrodową. Wyliczenia chłonności nowych terenów mieszkaniowych dla Gdańska, uwzględniające niepewność procesów rozwojowych oraz zmienność uwarunkowań rynkowych, pozwalają nam zabezpieczyć nowe mieszkania dla ok. 211 tys. osób; w tej liczbie zawierają się obecni mieszkańcy, którym poprawi się standard zamieszkania oraz osoby, które dopiero się tu osiedlą.
Mevo już na 100 procent. Jak rowery zniosły zimę?
Czy plan ogólny zwraca także uwagę na to, by zapobiegać „rozlewaniu się” miasta?
Aby maksymalnie wykorzystać istniejące zasoby przestrzenne oraz infrastrukturę w planie ogólnym zostały określone obszary uzupełnienia zabudowy. Ich wskazanie pozwala skoncentrować rozwój miasta w takich lokalizacjach, gdzie już istnieją drogi, szkoły czy linie tramwajowe – co właśnie zapobiega „rozlewaniu się” miasta, jest efektywne i ekonomiczne. Dodatkowo umożliwia to także ochronę terenów o dużej wartości przyrodniczej i społecznej. Z tego powodu obszaru uzupełnienia zabudowy nie ustalono m.in. na terenach zieleni oraz w rejonie modernistycznych osiedli z lat 60-80., np. Żabianki-Wejhera, Przymorza Małego, Przymorze Wielkiego czy Zaspy-Młyniec. Z obszaru uzupełnienia zabudowy wyłączone są także tereny, na których obowiązują plany miejscowe. Co ważne, wydanie decyzji o warunkach zabudowy (WZ) na terenach nieobjętych planami miejscowymi jest możliwe jedynie dla obszarów uzupełnienia zabudowy.
Zdaje się, że podobny zamysł stoi za koncepcją obszarów zabudowy śródmiejskiej, gdzie może się rozwijać zabudowa mieszkaniowa i usługowa.
Tak, dzięki temu obszary dobrze skomunikowane, z dostępem do szeregu usług, np. Młode Miasto, Polski Hak, tereny Pasma Alei Grunwaldzkiej, mogą zyskać nowych mieszkańców. Wskazanie obszarów zabudowy śródmiejskiej w Nowym Porcie, we Wrzeszczu Górnym i Dolnym oraz w Oliwie daje także możliwość uzupełnienia historycznej zabudowy kwartałowej.
Warto jednak podkreślić, że strefa zabudowy śródmiejskiej w planie ogólnym zmniejszyła się w stosunku do tej wyznaczonej w studium – staramy się zachować większą równowagę między miastem dostępnym a wymogami środowiskowymi.
Najcenniejsze obszary zieleni chronione przed zabudową
Czy w związku z tym w planie ogólnym wskazano więcej terenów zieleni?
Jeśli chodzi o zieleń w mieście, plan ogólny uwzględnia zarówno cele strategii rozwoju miasta Gdańsk 2030 Plus, jak i wytyczne Gdańskiej Polityki Zieleni (GPZ). To przełożyło się na wyznaczenie w planie ogólnym stref zieleni i rekreacji oraz stref otwartych, które są szkieletem systemu zieleni w mieście. W trosce o poprawę dostępności zieleni, w planie zostały także wskazane nowe strefy zieleni i rekreacji – szczególnie w tych częściach miasta, gdzie obserwowaliśmy deficyty zieleni. Zgodnie z rekomendacjami GPZ w planie ustaliliśmy odległość około 15-minutowego dojścia pieszego od miejsc zamieszkania do terenów zieleni.
Koparka na Moście Zielonym. Generalny remont rozpoczęty
Tereny zieleni urządzonej i naturalnej są uwzględnione w każdej strefie, dzięki czemu na etapie sporządzania planów miejscowych będzie można chronić zieleń istniejącą, ale także wyznaczać nowe tereny zieleni, także towarzyszące zabudowie. Mniejsze zieleńce zostały w większości włączone do stref dominujących w danym obszarze; zobaczymy je dopiero w planach miejscowych.
Jak w tym kontekście wygląda ochrona terenów cennych przyrodniczo, których w Gdańsku przecież nie brakuje?
Najcenniejsze obszary zieleni zostały w planie ogólnym objęte strefami otwartymi, co pozwala chronić je przed zabudową; są to m.in. lasy Wyspy Sobieszewskiej i wyspy Stogi, Trójmiejski Park Krajobrazowy, rezerwaty przyrody, bagna, torfowiska oraz wydmy.
Tereny zieleni w mieście to także rodzinne ogrody działkowe; są nie tylko miejscem rekreacji dla mieszkańców, sprzyjają także adaptacji miasta to zmian klimatu. Którą strefą w planie ogólnym zostały objęte?
Ustawodawca dał nam do dyspozycji katalog 13 stref planistycznych, warto jednak pamiętać, że zieleń, w tym także ogrody działkowe, może funkcjonować w każdej z nich. Polityka przestrzenna Gdańska jest nakierowana na maksymalne zachowanie istniejących ogrodów działkowych, z wyjątkiem tych, na których będą realizowane cele publiczne, takie jak zieleń i parki, retencja oraz funkcje społeczne, np. szkoły i transport, które od lat znajdują się w obowiązujących planach miejscowych.
Priorytety dla transportu i dróg
Z perspektywy mieszkańców w mieście bardzo ważny jest także transport. Czy w planie ogólnym są zabezpieczone tereny na potrzeby rozwoju infrastruktury transportowej, dróg oraz linii tramwajowych i kolejowych?
Naszym podstawowym założeniem było wzmacnianie i poprawa dostępności Gdańska, ale także szerzej – całego województwa. Wpisany do strategii rozwoju miasta cel Dostępne Miasto, uwzględniliśmy w planie ogólnym, umożliwiając zrównoważony rozwój mobilności, w tym rozwój transportu zbiorowego, ze szczególnym naciskiem na nowoczesny i ekologiczny transport szynowy, ale także budowę dróg rowerowych oraz uzupełnienie układu drogowego.
Strefą komunikacyjną w planie ogólnym objęto tereny istniejących i planowanych elementów systemu transportowego miasta, na który składają się m.in. drogi ekspresowe, główne i zbiorcze, linie kolejowe oraz tramwajowe, tereny komunikacji lotniczej – bo na to pozwala ustawa. Wszystkie drogi niższego rzędu, takie jak dojazdowe czy lokalne, nie zostały odwzorowane w planie ogólnym; znajdują się one w profilu podstawowym stref planistycznych.
Na ul. Elżbietańskiej zniknął most. Za kilka miesięcy pojawi się nowy
Plan uwzględnia zabezpieczony w miejskich dokumentach strategicznych rozwój tras tramwajowych, m.in. połączenia Piecek-Migowa z Wrzeszczem oraz powstanie projektowanej linii kolejowej PKM Południe. Co ważne, dla analizujących projekt planu ogólnego, który jest przedmiotem konsultacji: w planie nie są widoczne drogi wewnętrzne i dojścia piesze – ich przebieg będzie można prześledzić dopiero w planach miejscowych.
Projekt planu ogólnego miasta Gdańska jest obecnie konsultowany. Konsultacje potrwają do 31 marca. Każdy mieszkaniec może się z nim zapoznać się, porozmawiać z projektantami, a także – jeśli ma taką potrzebę – złożyć uwagi. Jaką formę mają w Gdańsku konsultacje społeczne planu ogólnego?
Przede wszystkim staramy się, by każdy mieszkaniec, bez względu na to, jak bliskie są mu tematy związane z planowaniem przestrzennym wiedział, że w mieście trwają konsultacje społeczne planu ogólnego. Informujemy o tym poprzez widoczną w mieście i w sieci kampanię; nasze plakaty wiszą m.in. na przystankach komunikacji miejskiej, na tablicach informacyjnych w poszczególnych dzielnicach, w bibliotekach. Filmy informacyjne wyświetlane są w pojazdach komunikacji miejskiej, docieramy do użytkowników Karty Mieszkańca. Wykorzystujemy także lokalne media, strony internetowe oraz media społecznościowe miasta Gdańska oraz naszego biura.
W jaki zatem sposób mieszkańcy mogą się włączyć w konsultacje?
W Gdańsku konsultacje społeczne planu ogólnego trwają ponad sześć tygodni, czyli dłużej niż wymaga tego ustawa. Chcemy, by każdy miał czas zapoznać się z projektem i zastanowić, czy chce złożyć do niego uwagę. Przez cały okres konsultacji projekt jest dostępny online, można się z nim także zapoznać w biurze, gdzie do dyspozycji mieszkańców pozostają projektanci; można z nimi porozmawiać i poprosić o rozwianie wszystkich wątpliwości.
Organizujemy jednocześnie 15 dyżurów w poszczególnych dzielnicach, w bibliotekach i szkołach; pełen harmonogram jest dostępny na naszej stronie. Na dyżurach czy podczas rozmowy z projektantami z naszym biurze, każdy może zapytać o parametry i strefy planistyczne dla konkretnych działek. Za nami spotkanie otwarte, na którym omówiliśmy główne założenia planu ogólnego.
Aby ułatwić przeglądanie projektu planu ogólnego BRG opracowało specjalną aplikację – rozwiązanie to spotkało się z pozytywnym odbiorem instytucji uzgadniających i opiniujących projekt, mamy nadzieję, że będzie także udogodnieniem dla mieszkańców.
Konsultacje społeczne planu ogólnego trwają do końca marca; 31 marca to także ostatni dzień na złożenie uwagi.
W imieniu całego zespołu BRG, który przygotowywał projekt planu ogólnego zapraszam do aktywnego udziału w konsultacjach.
