Jak powstał projekt?
Założenia projektu przepisów Parku Kulturowego Główne Miasto poznać można było podczas otwartego spotkania w auli Zespołu Szkół Łączności w środę, 28 października. Prezentacji przysłuchiwali się przede wszystkim mieszkańcy objętego parkiem obszaru i przedsiębiorcy prowadzący tu działalność (poza Głównym Miastem Park częściowo wkracza na Ołowiankę i Wyspę Spichrzów). Wiele z tych osób wcześniej pracowało razem w grupach warsztatowych podczas konsultacji społecznych. Opinie i pomysły zebrane podczas warsztatów, z ankiet, spacerów badawczych i wniosków (w sumie 1,5 tys. osób zaangażowało się w konsultacje) stały się podstawą do przygotowania projektu uchwały.
Te same zasady dla wszystkich
Otwierając spotkanie, Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska przypomniała, że prace nad dokumentem trwały półtora roku. - Park kulturowy, jak każda uchwała przyjmowana przez radę miasta, musi mieć oparcie w przepisach prawa krajowego, w tym kontekście są nimi przepisy dotyczące ochrony zabytków. Samo serce naszego miasta bardzo mocno ucierpiało w 1945 roku. Jest to substancja w dużej mierze odbudowana, ale jest ona zabytkiem i jest chroniona. Celem Parku jest ochrona tego naszego dziedzictwa.
Prezydent podkreśliła, że uchwała będzie podstawą prawną do egzekwowania zasad wspólnych dla wszystkich właścicieli i użytkowników najważniejszej przestrzeni naszego miasta.
- Czasem spotykam się z głosami, że na Główny Mieście nikt nie mieszka. “Po co więc się przejmować, że komuś przeszkadza głośna muzyka albo hałas”. Na terenie Parku zameldowanych jest ponad 4,8 tys. osób. Ale też musimy wziąć pod uwagę, że ten obszar jest ważny gospodarczo. Daje wielu ludziom pracę. Jest to też miejsce bardzo atrakcyjne. Gdybyśmy dali swobodę, to chyba w każdy weekend mielibyśmy tutaj różnego rodzaju wydarzenia - wyliczała prezydent. - No i wreszcie - rocznie odwiedza nas kilka milionów turystów. Razem z Gdańską Organizacją Turystyczną bardzo mocno staramy się, żeby ruch turystyczny rozłożyć także na inne miesiące, rozładować wakacyjny szczyt.
Kończąc, Aleksandra Dulkiewicz dodała: - Pracowaliśmy nad projektem uchwały uwzględniając głos wojewódzkiego konserwatora zabytków i różnych osób, które z tej przestrzeni korzystają i tych, którzy tu mieszkają. Oczekiwania mieszkańców i przedsiębiorców są bardzo różne, ale przychodzi taki moment, że trzeba osiągnąć kompromis.
To właśnie Główne Miasto w Gdańsku
Założenia PKGM w podziale na dziewięć zagadnień przedstawił Michał Kaczmarek, menadżer Śródmieścia z Biura ds. Rad Dzielnic i Współpracy z Mieszkańcami UMG.
- Zaczynamy od budynków, skupiając się na elementach charakterystycznych dla Głównego Miasta, na tym, co tworzy klimat i wskazuje na to że, jest to Główne Miasto w Gdańsku, a nie centrum jakiegoś innego miasta - tłumaczył Michał Kaczmarek. - Park kulturowy ma działać w perspektywie lat, stąd zawarte w nim rozwiązania dotyczące ochrony zabytków.
Wśród nich można wymienić m. in.:
- W przypadku wymiany: przedproża, schody, balustrady, rynny i stolarka muszą nawiązywać do form historycznych/ zakaz stosowania stali nierdzewnej, czy tworzyw sztucznych.
- Klimatyzatory, anteny, maszty itp. nie mogą być widoczne z przestrzeni publicznej;
- Ogrodzenia wykonywane będą na podstawie wytycznych dotyczących materiałów i kolorów.
Automaty a zabytki
Kolejny obszar działania PK to przestrzeń uliczna w kontekście sytuowania w przestrzeni obiektów bez związku z miejscem.
- Zakazane są wolnostojące automaty do gry, bankomaty, fotobudki itd.;
- a także: kioski, pawilony, domki handlowe, namioty i kramy;
Jako miejsce szczególnie wypełnione nieładem wynikającym ze stawiania takich obiektów podczas spacerów badawczych wskazywano najbliższe otoczenie dawnego LOTu przy Wałach Jagiellońskich.
Uzupełnienie Uchwały Krajobrazowej Gdańska
Mówiąc o kwestii reklamy i nagabywania, menadżer Śródmieścia wskazał na znaczący udział w uporządkowaniu przestrzeni publicznej funkcjonującej od 2018 roku Uchwały Krajobrazowej Gdańska. - Znakomicie zmieniła miasto pod kątem obecności reklam, czy szyldów, ale nie działa na ulicy, gdzie jako szczególnie uciążliwe wskazywano podczas konsultacji nagabywanie przez naganiaczy, stoiska prowadzone przez fundacje, czy też osoby w przebraniach maskotek, których miejsce jest raczej w parkach rozrywki - tłumaczył Michał Kaczmarek.
Poza wymienionymi powyżej zasadami, PK wprowadza też m. in.:
- zakaz reklamy świetlnej z rzutników, stawiania figur i ekranów reklamowych;
- zakaz handlu żywymi zwierzętami, ich ekspozycji i fotografowania;
- zakaz przesłaniania zabytków balonami, sztucznymi roślinami, zadaszeniami.
Wolność i cisza dla bram
Jeśli chodzi o handel w miejscach wskazywanych jako uciążliwe:
- zakazany zostanie handel w przejściach bramnych i arkadach;
- na przedprożu będzie można handlować pod warunkiem, że będzie ono przedłużeniem handlu prowadzonego w sklepie.
Dużą uciążliwością zgłaszaną przez mieszkańców Głównego Miasta są występy ulicznych muzyków i zanieczyszczenie dźwiękiem. Nowe zasady są proste:
- Występy muzyczne tylko w godz. 10-22 i poza czasem koncertów carillonowych.
- Granie tylko solo lub maksymalnie w duecie, w miejscach wyznaczonych. Nie wolno grać na instrumentach perkusyjnych i dętych blaszanych oraz na saksofonie.
- Zakaz występu w bramach i bliżej niż 10 m od: przejść bramnych, Fontanny Neptuna, przed Dworem Artusa, przed Ratuszem i Domem Uphagena
- Zakaz nagłośnienia w handlu i usługach.
Limit meleksów
Kwestia regulacji obecności pojazdów wolnobieżnych, czyli meleksów w sercu Gdańska także jest ważną częścią Parku.
- Liczba takich pojazdów będzie regulowana odgórnie i zredukowana do 25 sztuk,
- przejazd będzie możliwy tylko po wyznaczonych trasach, na obrzeżach Parku,
- możliwość postoju tylko w 3 miejscach (Bogusławskiego, Targ Rybny, Kotwiczników) plus Długie Ogrody (już poza obszarem Parku).
- 25 identyfikatorów będzie wydawanych corocznie w drodze konkursu, którego warunki określi odrębne zarządzenie PMG;
- zakaz stosowania nagłośnienia zewnętrznego, dozwolone słuchawki dla pasażerów;
- obowiązywać będzie jednolita stylistyka kolorystyczna karoserii i tapicerki;
Jarmarki i iluminacje
Jeśli chodzi o wydarzenia i jarmarki, PK precyzuje ich lokalizacje i estetykę:
- Koncerty wyłącznie na Targu Węglowym, Długim Targu, Ołowiance i Targu Rybnym.
- Sceny, w tym mobilne, oraz nagłośnienie dopuszczone będzie w strefie programowej i artystycznej. Poza Ołowianką koncerty ograniczono do godz. 22 od niedzieli do czwartku oraz do godz. 23 w piątki i soboty.
- Domki i stoiska targowe będą musiały nawiązywać do lokalnych tradycji budowlanych, a udział konstrukcji kontenerowych zostanie ograniczony do 20 proc. powierzchni wydarzenia.
- Nie będzie możliwe trwałe mocowanie elementów infrastruktury do nawierzchni ani zabytkowych budynków.
Zasady stosowania światła i iluminacji także są przedmiotem regulacji na terenie parku.
- Dotychczasowa “konkurencja kolorów” będzie zakazana. Dopuszczone będzie tylko światło białe naturalne, ciepłe lub żółte, podkreślające architekturę i charakter zabytkowego otoczenia.
- Taśmy i listwy LED, neony, lasery, wyświetlacze, obrazy emitowane przez telewizory (poza transmisjami wydarzeń sportowych), światło pulsujące, błyskowe, zmieniające kolory, czy skierowane bezpośrednio na przechodniów - wszystkie będą zakazane.
- Wyjątkiem dającym możliwość zagrania kolorami, będą iluminacje świątecznych, które będą dopuszczone od 15 listopada do 2 lutego w strefie wejścia do lokalu lub ogródka gastronomicznego.
Godziny działania i forma ogródków gastronomicznych
Zaproponowane w przepisach Parku ramy godzinowe działania ogródków gastronomicznych są krótsze niż oczekiwali przedsiębiorcy i dłuższe, niż postulowali mieszkańcy, podkreślił Michał Kaczmarek. I tak:
- ogródki będą mogły działać do godz. 23.00 od niedzieli do czwartku,
- oraz do godz. 1.00 w piątki i soboty.
- zakazane będą w przejściach bramnych, namiotach i w bezpośrednim sąsiedztwie Fontanny Neptuna.
W zakresie wyposażenia i estetyki obowiązują rozwiązania znane z „Ogródkownika” opracowanego kilka lat temu przez dzisiejszy Gdański Zarząd Dróg, który odpowiada za wydawanie zgód na prowadzenie ogródków.
Projekt uchwały najpóźniej w piątek (30 października) udostępniony zostanie na stronie PKGM.
Od kiedy będzie obowiązywać Park Kulturowy?
Projekt uchwały aktualnie oczekuje na opinię pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Kolejnym krokiem będzie przedłożenie go odpowiednim komisjom Rady Miasta Gdańska, które powinny otrzymać dokument do wglądu na trzy tygodnie przed sesją.
Zapytana przez uczestników spotkania o termin wejścia przepisów w życie, prezydent Gdańska odpowiedziała: - Planujemy, że projekt uchwały trafi na listopadową sesję, a jeśli zostanie przyjęty, pozostaje jeszcze ogłoszenie w dzienniku uchwał województwa pomorskiego, co nastąpi pewnie w styczniu przyszłego roku.
Projekt uchwały przewiduje okresy przejściowe, dzięki którym będzie czas na dostosowanie się do nowych regulacji. Większość przepisów zacznie obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia uchwały. Dotyczy to m.in. zasad handlu poza budynkami, funkcjonowania ogródków gastronomicznych, reklam i witryn, nagabywania, działalności artystów ulicznych, organizacji wydarzeń oraz ruchu pojazdów wolnobieżnych (tylko po wyznaczonych trasach do czasu rozpisania wspomnianego konkursu na 25 identyfikatorów).
Po tym samym terminie obowiązywać będą również wymagania dla nowych obiektów i urządzeń pojawiających się w przestrzeni publicznej.
Dla istniejącej zabudowy i wyposażenia przewidziano dłuższe terminy dostosowawcze:
- Na uporządkowanie oświetlenia lokali i witryn oraz niektórych elementów elewacji właściciele będą mieli 12 miesięcy;
- natomiast na dostosowanie urządzeń technicznych, takich jak klimatyzatory, anteny, panele fotowoltaiczne, maszty czy szafki instalacyjne, 24 miesiące.
- Część wymagań, dotyczących m.in. przedproży, schodów, balustrad, stolarki, rynien, rolet zewnętrznych i ogrodzeń, będzie stosowana przy okazji remontu lub wymiany tych elementów.
- Projekt zakłada również poszanowanie praw nabytych i nie narusza uprawnień wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych przed wejściem uchwały w życie.
Egzekwowanie wspólnych zasad
Podczas dyskusji po prezentacji projektu padło też pytanie o egzekucję nowych przepisów. Piotr Borawski, zastępca prezydenta Gdańska ds. mobilności i bezpieczeństwa odpowiedział: - Naruszenie przepisów parku kulturowego to wykroczenie w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Takie wykroczenia będą mandatowane - tłumaczył wiceprezydent. - Wraz z wprowadzeniem parku kulturowego planujemy też zmiany organizacyjne w Straży Miejskiej i powołanie zespołu, który będzie zajmował się wyłącznie egzekwowaniem jego przepisów. Jednym z pierwszych działań będzie ogłoszenie procedury konkursowej dotyczącej pojazdów wolnobieżnych
Nad przestrzeganiem zasad oprócz straży, czuwać też będzie policja. Służby będą mogły stosować mandat karny, zabezpieczać przedmioty używane niezgodnie z przepisami lub nakazywać przywrócenie stanu zgodnego z uchwałą.
Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska ds. zrównoważonego rozwoju i gospodarki, słysząc obawy mieszkańców dotyczące możliwości omijania zasad podkreślił, że przepisy Parku nie są napisane raz na zawsze: - Park Kulturowy ma dużo krótszą procedurę niż uchwała krajobrazowa. Kraków kilka razy już zmieniał zapisy w swoim parku. Jeśli pojawią się pomysły na obejście przepisów, będziemy je zmieniać.
W spotkaniu wzięli udział także m.in. przedstawiciele Zespołu ds. Parku Kulturowego Główne Miasto, radni miasta Gdańska - Jolanta Banach, Kamila Błaszczyk, Piotr Dzik, Maximilian Kieturakis, Przemysław Majewski oraz Karol Ważny, a także radni dzielnicy Śródmieście.
