5 września

1981: W hali widowisko-sportowej Olivia rozpoczął się pierwszy ogólnopolski zjazd Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, w którym wzięło udział prawie 900 delegatów. 
05.09.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Zjazd “Solidarności” w obiekcie przy al. Grunwaldzkiej 470 odbył się w dwóch turach. Pierwsza trwała do 10 września 1981 r. Drugą przeprowadzono w dniach 26 września - 7 października 1981 r.
IKZD_Sala_obrad
Przebieg zjazdu był szczegółowo relacjonowany przez prasę związkową, na czele z „Tygodnikiem Solidarność”, którego nakład wzrósł w tym czasie do pół miliona egzemplarzy
źródło: Gedanopedia
 
Jego celem był wybór władz związkowych, wprowadzenie poprawek do statutu NSZZ „S” i opracowanie aktualnego programu działania związku. 
 
Do Gdańska przyjechali przedstawiciele 42 struktur terenowych “S”. Najwięcej delegatów przybyło z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego (106 osób), najmniej z MKZ Nysa i Konfederacji Tarnobrzeskiej (po dwie osoby). Region Gdański reprezentowało 53 delegatów. 
 
W zjeździe uczestniczyło 720 zaproszonych gości.
 
Wydarzenie wzbudziło ogromne zainteresowanie mediów. W Gdańsku, podczas zjazdu pracowało 275 dziennikarzy zagranicznych, 221 dziennikarzy krajowych (bez Telewizji Polskiej i Polskiego Radia) i prawie 200 dziennikarzy prasy związkowej. 
IKZD_plakat
Plakat o pierwszym zjeździe "Solidarności" w Gdańsku
źródło: Gedanopedia
 
W Gdańsku pojawili się też przedstawiciele 21 zachodnich central związkowych. Nie przyjechała ani jedna delegacja związkowa z krajów socjalistycznych. 
 
Rozpoczęcie zjazdu poprzedziła msza w katedrze Trójcy Świętej w Oliwie odprawiona przez prymasa Polski Józefa Glempa, w której – według szacunków Służby Bezpieczeństwa – uczestniczyło około 20 tys. osób. 
gcm-download-1920-hala_olivia_01.f5b15714.JPG
Hala Olivia, stan po remoncie w 2016 r.
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
 
Zjazd otworzył Lech Wałęsa. Obrady nadzorowało kilkunastoosobowe prezydium zjazdu. Podczas pierwszej tury przewodniczącym prezydium był Tadeusz Syryjczyk, w trakcie drugiej tury Jerzy Buzek. 
 
Podczas zjazdu oficjalnie stwierdzono, że NSZZ „S” ze związku zawodowego przekształcił się w ruch społeczny, stawiający przed sobą za cel zmianę panującego w Polsce systemu ekonomiczno-politycznego. 
 
W czasie 18 dni obrad zjazd uchwalił ponad 70 dokumentów i wprowadził poprawki do związkowego statutu. 
IKZD2_obrady
Wśród delegatów zjazdu połowę stanowili robotnicy. W zdecydowanej większości byli to mężczyźni, w zjeździe uczestniczyły 64 kobiety
źródło: Gedanopedia
 
Zjazd przyjął m.in. uchwałę popierającą powstawanie struktur NSZZ „S” w resortach siłowych (MON, MSW), która spotkała się z krytyczną reakcją ze strony władz PRL.
 
Głośnym echem odbiło się też przyjęte przez działaczy związkowych “Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Kierownictwo PRL uznało ten dokument za próbę mieszania się NSZZ „S” w wewnętrzne sprawy innych państw socjalistycznych. 
 
W trakcie II tury zjazdu delegaci wybrali nowe władze związku. Stanowisko przewodniczącego "Solidarności" objął Lech Wałęsa, który otrzymał 55 procent głosów. Pozostali kandydaci otrzymali kolejno: Marian Jurczyk – 24 proc., Andrzej Gwiazda – 9 proc., Jan Rulewski – 6 proc. głosów. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

W poszukiwaniu nowej Świątek, Chwalińskiej