25 sierpnia

Frank Meisler urodził się 30 grudnia 1925 r. w Sopocie. 

 

Był synem Michała (ur. Łódź), który z bratem od 1920 r. prowadził w Gdańsku firmę transportową. Matka Meta (ur. 1902) była córką Franza Bossa, gdańskiego przedsiębiorcy, członka Rady Reprezentantów z ramienia liberałów we władzach Gdańskiej Gminy Synagogalnej, prowadzącego też w Sopocie znany kabaret „Kakadu” i Lucie Blumenthal. 

 

Oboje rodzice po pobycie w warszawskim getcie zginęli w obozie koncentracyjnym w Auschwitz.

 

Frank Meisler uczył się w szkole senackiej. Od 1936 r. był uczniem Gimnazjum Polskiego. Języka polskiego uczył się na korepetycjach w czasie wakacji. 

 

Po aktach bezprawia przeprowadzonych przez hiterowskie bojówki w całych Niemczech w ramach tzw. “nocy kryształowej” (15 listopada 1938 r.) społeczność żydowska zaczęła uświadamiać sobie powagę sytuacji. W pierwszej kolejności postanowiono ratować najmłodszych. Przedstawiciele europejskich organizacji żydowskich uzyskali pomoc Londynu, który zgodził się przyjąć na terytorium Wielkiej Brytanii 10 tysięcy żydowskich dzieci i młodzieży do 17. roku życia.

Wysyłano je koleją, w ramach tzw. Kindertransportów. W Wielkiej Brytanii dzieci umieszczane były w rodzinach zastępczych i placówkach opiekuńczych. W razie niekorzystnego rozwoju sytuacji na kontynencie, w przyszłości miały wyjechać do Palestyny.

Z Gdańska wyjechało w sumie 100 żydowskich dzieci w czterech turach. 

Niespełna 14-letni Frank Meisler znalazł się w ostatniej grupie dzieci żydowskich, która opuściła Gdańsk na sześć dni przed wybuchem II wojny światowej. Najpierw dotarła autobusem za Odrę, stamtąd koleją do Berlina i przez Hoek van Holland (dzielnica portowa w Rotterdamie) promem dotarł do Hartwich w Wielkiej Brytanii. Dzieci uratowały się tym samym przed Holocaustem.

 

 

 

Był doktor Itzig i ktoś z gestapo jechał z nami. Wyjechaliśmy autobusem, a po­tem pociągiem przejechaliśmy na drugą stronę Odry i pojechaliśmy do Berlina. Przyjechaliśmy o czwartej nad ranem na Friedrichstrasse. I tam na nas czekała moja ciocia z owocami dla wszystkich dzieci. Moja mama zadzwoniła do niej i powiedziała, że właśnie przyjedziemy i ona na nas czekała. Na Friedrichstrasse zmieniliśmy pociąg na pociąg do Ho­landii. Na granicy holenderskiej wysiadł ten mężczyzna z gestapo i powiedział, że Londyn nie jest dla niego dobrym miej­scem, bo tam jest za dużo deszczu i za dużo mgły.

Pojechaliśmy dalej. Przyjechaliśmy do Hook of Holland. I tam wsiedliśmy na prom. Pięć-sześć godzin trwała podróż. Rano dotarliśmy do kolejnego portu. I stam­tąd pociągiem do Liverpool Street Station w Londynie. Bardzo blisko do Bank of England. Tam czekali na nas ludzie.

Walter, brat Hansa Bossa, z pierwszego transportu, trafił do radykalnej sekty chrześcijańskiej Adwentystów Dnia Siódmego, stracił kontakt z kulturą żydowską, ożenił się z chrześcijanką, wyjechał do Australii ma dzieci i wnuki, które nie mają nic wspólnego z kulturą żydowską. Ich ojcem był Georg Boss.

Wiele dzieci trafiło do nieciekawych, nie do końca określonych miejsc. Jedna dziewczynka trafiła do domu tra­dycyjnie, mocno religijnego, żydowskiego i wielokrotnie była gwałcona przez ojca tej rodziny. Ten religijny Żyd wielokrot­nie ją gwałcił. Ten, który trafił do sekty lepiej na tym wyszedł. Pewna grupa dzie­ci trafiła do domu dziecka specjalnie dla nich stworzonego. Czasami było w porząd­ku, czasami nie.

W 1943 r. jako ochotnik Frank Meisler wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych, do służb meteorologicznych. 

 

Po zakończeniu wojny, korzystając ze stypendium emigracyjnego rządu polskiego, do 1952 r. studiował architekturę w Manchesterze.

 

W 1956 r. osiedlił się w Izraelu. Pracował początkowo jako architekt przy rozbudowie Tel-Awiwu. Od lat 60. XX wieku Frank Meisler poświęcił się twórczości rzeźbiarskiej. Tworzył początkowo w drewnie, od lat 70. w metalu. 

 

Był m.in. projektantem wnętrz synagog w Mannheim i na Górze Pokłonnej w Moskwie, autorem pomnika w Jantarnym (obwód kaliningradzki), upamiętniającym zagładę żydowskich kobiet w styczniu 1945, rzeźb w przestrzeni miejskiej także w Jerozolimie, Los Angeles, Miami, Santo Domingo, Mannheim, Berlinie, Soczi, Kijowie. 

 

Frank Meisler jest autorem cyklu pomników Kindertransportów, upamiętniających wyjazdy z Niemiec i Gdańska dzieci żydowskich tuż przed wybuchem II wojny światowej. 

 

Pomniki odsłonięto: 

 

 

Frank Meisler jest autorem wspomnień „On the Vistula Facing East”, przetłumaczonych na język polski pt. “Zaułkami pamięci. Gdańsk-Londyn-Jaffa” (Gdańsk, 2014).

 

Wyróżniony w 1999 r. przez Czeską Akademię Sztuki Złotym Medalem Franza Kafki, w 2002 r. otrzymał tytułu honorowego akademika Rosyjskiej i Ukraińskiej Akademii Sztuki, w 2012 r. niemiecki Order Zasługi I Klasy. 

 

W 2014 r. Miasto Gdańsk przyznało Frankowi Meislerowi tytuł honorowego ambasadora miasta w Izraelu. 

 

Mieszkał w Starej Jafie, dzielnicy Tel-Awiwu. Zmarł tam 24 marca 2018 r., w wieku 92 lat. Pochowany został na cmentarzu w kibucu Giwat Brenner.

 

8 lipca 2018 r. na elewacji domu przy ul. Długiej 81/83 (od strony ul. Tkackiej), w którym mieszkał do czasu opuszczenia Gdańska odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową.

 

Na odsłonięcie tablicy przybyła do Gdańska najbliższa rodzina artysty z Izraela - córki Michal Meisler Yehuda i Marit Meisler Barr, wraz z rodzinami, oraz wieloletnia partnerka Meislera, Lucie Feighan.