21 lutego

1922: Urodził się Wiktor Tołkin, wybitny rzeźbiarz, uważany za czołowego przedstawiciela polskiej monumentalnej rzeźby pomnikowej II połowy XX wieku, obok Xawerego Dunikowskiego i Franciszka Duszeńki. 
21.02.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Artysta pochodził ze wsi Tołkacze, niedaleko Sokółki (dziś województwo podlaskie).
1_Wiktor_Tołkin
Wiktor Tołkin (1922- 2013)
źródło: Gedanopedia
 
Wybuch II wojny światowej zastał go w Kowlu, skąd z rodziną przedostał się do Warszawy, gdzie zdał maturę na tajnych kompletach. 
 
Wiktor Tołkin był żołnierzem Armii Krajowej. Został aresztowany przez Gestapo. 
 
Od 17 listopada 1942 r. do lutego 1944 r. przebywał w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Został zwolniony dzięki staraniom rodziny. 
 
Uczestniczył w powstaniu warszawskim (oddział AK „Lewar”, pseudonim „Ostoja”). 
 
Następnie, więzień obozu jenieckiego (Stalag X B) w Westertimke (obóz Sandbostel) koło Bremy. Wyzwolony 28 kwietnia 1945 r. przez wojska kanadyjskie.
 
Jesienią 1945 r. Wiktor Tołkin rozpoczął studia architektoniczne w Brukseli. 
 
Potem przyjechał do Gdańska, gdzie osiedlili się jego rodzice, przyjeżdżając z Warszawy ze znajomym ojca, delegatem rządu do spraw odbudowy Wybrzeża Eugeniuszem Kwiatkowskim. 
 
W latach 1946–1952 Wiktor Tołkin kontynuował studia architektoniczne na Politechnice Gdańskiej, a w latach 1947–1954 w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Sopocie na kierunku rzeźba. Był uczniem profesora Mariana Wnuka i Stanisława Horno-Popławskiego. 
 
Od 1952 r. architekt w biurach projektów. 
 
Po 1963 r. Wiktor Tołkin poświęcił się całkowicie działalności artystycznej, prowadząc w Gdańsku do końca lat 90. XX wieku pracownię rzeźbiarską, przy ul. Mariackiej 3.
 
Wiktor Tołkin jest autorem głównie pomników związanych z okresem II wojny światowej m.in. “Zaślubin Polski z Morzem” (Kołobrzeg 1963), “Ludziom Morza” (Gdynia 1965), “Walki i Męczeństwa Stutthof” (Sztutowo 1968), “Walki i Męczeństwa wraz z Mauzoleum Panteonem w b. obozie na Majdanku” (Lublin 1969).  
 
W Gdańsku jest twórcą pomnika harcmistrza Alfa Liczmańskiego w Gdańsku (1965) przy Szkole Podstawowej nr 65 jego imienia (ul. Śluza 6) oraz nieistniejącego już pomnika Janka Krasickiego (1968) w dzielnicy VII Dwór.
 
Wiktor Tołkin jest też autorem pomników nagrobnych, między innymi profesora Akademii Medycznej Zdzisława Kieturakisa w Alei Zasłużonych cmentarza Srebrzysko oraz malarza i grafika Antoniego Suchanka na cmentarzu w Witominie w Gdyni. 
 
Twórca ponad 30 projektów medali, w tym wybitego w 1970 r. z okazji założenia Uniwersytetu Gdańskiego, w 1972 r. na rocznicę 50-lecia Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, w 1977 r. z okazji 650. rocznicy zbudowania Ratusza Głównego Miasta.
 
Uhonorowany za działalność artystyczną wieloma wysokiej rangi odznaczeniami.
 
W 2012 r. wydana została poświęcona mu monografia “Wiktor Tołkin – rzeźbiarz”, autorstwa Magdaleny Howorus-Czajki (Uniwersytet Gdański). 
 
Artysta zmarł 7 maja 2013 r. w Gdańsku. Został pochowany grobie rodzinnym na cmentarzu Srebrzysko. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Nowoczesne miasto to nowoczesna komunikacja