Dwa tomy Biblii zostały zakupione między 1711 a 1719 r. przez Johanna Ulricha Gralatha (1646–1736) z Regensburga (Ratyzbony), który w 1690 r. osiedlił się wraz z rodziną w Gdańsku. Przez około 300 lat księga przechodziła z pokolenia na pokolenie w rodzinie Gralathów.
Biblię Gralathów przekazał PAN BG prezydent miasta Paweł Adamowicz
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
W 1880 r. kolejny właściciel, Max Carl Georg von Gralath sprzedał majątek w Gdańsku oraz sąsiedzkie dobra i przeniósł się z bliskimi do Włoch. Zabrał ze sobą rodzinne pamiątki m.in. portrety przodków oraz Biblię. Początkowo Gralathowie mieszkali w Rzymie, następnie we Florencji.
Ostatni z żyjących przedstawicieli rodziny, wnuk Maxa Carla, Raffaele Donati von Gralath (zm. 2011), nie posiadając potomków, przekazał żonie Ariannie Sartori in Donati von Gralath ustny testament, którego mocą - Biblia oraz obrazy (11 portretów rodzinnych i króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego) - powinny wrócić do Gdańska.
Dzieła malarskie jako dar (trafiły do Muzeum Narodowego), a Biblia jako obiekt sprzedaży.
Jedna ze stron Starego Testamentu z ryciną przedstawiającą powrót Żydów do Jerozolimy
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
Miasto Gdańsk kupiło Biblię Gralathów za 25 tysięcy euro po wcześniejszej pozytywnej opinii eksperta z Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Gdańskiej Ewy Ogonowskiej.
Biblia Gralathów stanowi wydanie specjalne, zawierające łącznie w obu tomach 253 znakomite ryciny miedziorytowe, rysowane przez Johanna i Caspra Luykenów, według których miedzioryty wykonał Christoph Weigl z Norymbergi.
Zarówno Stary, jak i Nowy Testament sporządzony został na ręcznie czerpanym cienkim papierze o niskiej gramaturze. Oba tomy ważą łącznie 21 kilogramów.
Wymiary Biblii Gralathów to 46 centymetrów wysokości i ok. 30 cm szerokości
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
Biblia nie zawiera żadnych ubytków, uszkodzeń i defektów. Znakomity i ekskluzywny materiał ilustracyjny Biblii wpłynął na cenę publikacji już w momencie jej wydania. Kosztowała wówczas 150 guldenów.
Znajdują się w niej również elementy dodane, czyli rękopiśmienne uzupełnienia oraz odręczne zdobienia.
Najcenniejszy dla historii Gdańska jest dokonany 25 marca 1719 r. w Gdańsku wpis ręką Johanna Ulricha Gralatha. Tekst tego wpisu, który znajduje się w Starym Testamencie, wskazuje spadkobiercom Johanna Ulricha Gralatha sposób przekazywania Biblii kolejnym pokoleniom.
Fragment oprawy bezcennego dzieła
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
W obu tomach umieszczono malowane akwarelą herby rodziny Gralathów. Przedstawiają one tarczę czteropolową zawierającą w polach złotych dwie błękitne lilie, a w polach błękitnych dwie lilie złote (pola ułożone w szachownicę). W Starym Testamencie zamieszczono rozbudowaną wersję herbu, wzbogaconą o lwa stojącego w klejnocie herbu i trzymającego w łapach kostury.
Ponadto na wyklejkach obu woluminów znajdują się barwne kompozycje kwiatowe, malowane akwarelą, zawierające elementy rycin klasycyzujących.
Przekazanie Biblii Gralathów. Obok prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza stoi dyrektor Biblioteki Gdańskiej PAN dr Zofia Tylewska-Ostrowska
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
Natomiast w Nowym Testamencie znajdują się karty z barwnymi sylwetkami ewangelistów z ich atrybutami (Łukasz z bykiem, Jan z orłem, Mateusz z aniołem, Marek z lwem).
Bogato i precyzyjnie wykonano również oprawy obu tomów. Deski zostały obciągnięte jasnym pergaminem (świńska skóra) ze zdobnictwem renesansowym lub wykonane w tzw. manierze renesansowej.
Herb rodziny Gralathów zamieszczony w Starym Testamencie
źródło: Gedanopedia
Zdobnictwo renesansowe, uchodzące za bardzo eleganckie, bywało stosowane do opraw o treści religijnej, a szczególnie do Biblii, jeszcze w XVIII wieku.
Na rogach górnych i dolnych okładzin obu woluminów znajdują się mosiężne okucia, przy czym na okładzinach Starego Testamentu są to okucia ornamentalne, a na okładzinach Nowego Testamentu przedstawiają one czterech ewangelistów wraz z ich atrybutami.
Umieszczone na tomie pierwszym okucie centralne przedstawia postać Mojżesza z atrybutem, czyli tablicą dziesięciu przykazań. Okucie centralne na tomie drugim ukazuje postać Chrystusa Zmartwychwstałego.
Wzniesiony w 1818 r. grobowiec rodziny Gralathów znajduje się w miejscowości Sulmin (gmina Żukowo). Pochowanych w nim jest 7-8 osób z tej zasłużonej dla Gdańska familii. Jako pierwszy spoczął w nim Karol Fryderyk Gralath – chrześniak ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Najwybitniejszym przedstawicielem tego rodu był Daniel Gralath (1708-1767), burmistrz Gdańska, twórca Wielkiej Alei Lipowej. Jego grób znajduje się w Bazylice Mariackiej w Gdańsku.
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
Obie oprawy spinają również świetnie zachowane mosiężne klamry, zawierające bogactwo dekoracji i form typowych dla baroku.
W sumie, na bardzo kunsztownej oprawie obu woluminów zastosowano połączenie renesansowego zdobnictwa skóry z barokowym zdobnictwem elementów mosiężnych. Oba tomy zachowały się w doskonałym stanie.
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
