Szkoła zamieniona w katownię
O godz. 10 przed dawną Victoriaschule (ul. Kładki 24) pojawili się kombatanci, przedstawiciele miasta - wiceprezydent Piotr Grzelak i radny Maximilian Kieturakis - oraz miejskich instytucji i organizacji: ECS, MIIWŚ, IPN, Muzeum Gdańska, GAiT, Towarzystwa Przyjaciół Gdańska, byli dominikanie i inni.
Przypomnijmy, że w dniach 1–15 września 1939 roku ten budynek szkolny został zamieniony przez Niemców w przejściowe więzienie dla Polaków zamieszkałych w Wolnym Mieście Gdańsku. Po 15 września więźniów przeniesiono do innych miejsc, w tym obozu koncentracyjnego Stutthof. Zatrzymanych w tym budynku maltretowano. Budynek służył za przejściowe więzienie także dla niemieckich opozycjonistów i Żydów.
Wiceprezydent Gdańska Piotr Grzelak tłumaczył:
Stoimy dziś w miejscu, które przypomina o jednym z najbardziej bolesnych doświadczeń naszego miasta. Jesteśmy tu jak co roku i jak co roku wspominamy wybrane nazwiska osób, które przeszły gehennę Victoria Schule.
Pierwszej ofiary Niemców w tym budynku – Romana Ogryczaka – działacza Gminy Polskiej, Antoniego Lendziona – posła Volkstagu i prezesa Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, Wiesława Arleta – urzędnika Komisariatu Rzeczypospolitej Polskiej w Gdańsku; księży: Bronisława Komorowskiego, Franciszka Rogaczewskiego, Mariana Góreckiego, Alfonsa Muzalewskiego, Władysława Szymańskiego; Leona Droszyńskiego - pracownika Polskich Kolei Państwowych.
Reprezentują oni losy wielu, często członków naszych rodzin, Polaków. Victoria Schule była jednym z przystanków kulminacji losów naszych bliskich. Nasze babcie, dziadkowie, ciocie, wujkowie w swoim mieście, nierzadko z rąk niemieckich sąsiadów, byli krok po kroku odzierani z godności, by ostatecznie trafić na listy proskrypcyjne i zostać wyrwanym z własnego domu. Ten budynek to niemy świadek historii stopniowo brunatniejącego miasta, w którym, w morzu społecznego przyzwolenia na przemoc, nasi rodacy stanęli z odwagą, broniąc swojej wolności i przywiązania do ojczyzny.
Dla wielu to właśnie tutaj rozpoczęła się ostatnia droga, w której machina niemieckiego terroru – zaprowadziła do KL Stutthof i innych miejsc cierpienia. Pamięć o naszych bliskich nie powinna być wspomnieniem przeszłości. Współcześnie jesteśmy zobowiązani, by nigdy nie godzić się na pogardę wobec drugiego człowieka, niezależnie od jego przynależności do grupy narodowej, religijnej, orientacji czy wyznawanych wartości.
Niech pamięć o Polkach w Wolnym Mieście Gdańsk pozostanie żywa nie tylko w rocznice. Niech będzie częścią naszego tożsamości Gdańska - miasta, które pamięta, szanuje i strzeże godności każdego człowieka.
Hołd harcerzom, nauczycielom
Wcześniej Piotr Grzelak i radny Maximilian Kieturakis, wraz z gdańskimi harcerzami, oddali hołd Janowi Ożdżyńskiemu – harcerzowi, nauczycielowi, społecznikowi, który został zamordowany przez hitlerowców w Gdańsku rankiem 1 września 1939 roku.
Został rok do Jamboree w Gdańsku
Przy okazji Piotr Grzelak przypomniał, że w przyszłym roku w Gdańsku odbędzie się światowy zlot harcerzy. - W przyszłym roku na World Scout Jamboree wspólnie, my gdańszczanie, my harcerki i harcerze opowiemy światu o umiłowaniu wolności i solidarności. Wartościach, które były tak bliskie polskiemu harcerstwu w czasach II RP, które ukształtowały dzisiejszy Gdańsk, i wreszcie, których tak potrzebuje współcześnie Europa i świat - powiedział wiceprezydent.
Zobacz uroczystości w hołdzie Janowi Ożdżyńskiemu.
O godz. 8.30 przy ul. Wałowej wiceprezydentka Monika Chabior złożyła kwiaty przy tablicy upamiętniającej nauczycieli polskich z Wolnego Miasta Gdańska zamordowanych przez III Rzeszę. Obecny był także radny Andrzej Kowalczys, przewodniczący komisji edukacji RMG. Pomnik poświęcony jest bojownikom o polskie słowo i kulturę; w formie epitafium z 44 nazwiskami polskich nauczycieli zamordowanych i zmarłych podczas II wojny światowej.
