ZOBACZ WIDEO:
W Gdańsku historia ponownie spotka się z teraźniejszością jako punkt wyjścia do rozmowy o przyszłości. W dniach 30 maja – 4 czerwca odbędzie się Święto Wolności i Praw Obywatelskich, które łączy pamięć o przełomowych wydarzeniach 1989 roku z energią współczesnego społeczeństwa obywatelskiego oraz debatą o wyzwaniach stojących przed Europą. Tworząc wielowymiarowy program spotkań i wspólnego działania zaplanowano m.in. Strefę Społeczną, rozmowy z osobami publicznymi, wydarzenia edukacyjne i historyczne oraz międzynarodowe forum eksperckie.
Szczegóły omówiono podczas konferencji prasowej, która odbyła się 15 maja w Europejskim Centrum Solidarności.
– Święto Wolności i Praw Obywatelskich to dla Gdańska czas szczególny. Wracamy pamięcią do 4 czerwca 1989 roku, kiedy Polki i Polacy pokazali, jak wielką wartością są wolność, demokracja i obywatelska solidarność – mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. – Od początku zależało nam jednak, by było to nie tylko wspomnienie historycznego przełomu, ale przede wszystkim święto obywatelek i obywateli, ludzi oraz organizacji, które każdego dnia angażują się w sprawy swoich społeczności i budują silne społeczeństwo obywatelskie. Bardzo się cieszę, że po raz kolejny do Gdańska przyjedzie niemal 200 organizacji pozarządowych z całej Polski, by pokazać swoją działalność, spotkać się z mieszkańcami i wspólnie rozmawiać o najważniejszych wyzwaniach współczesności. Serdecznie zapraszam wszystkich do udziału w wydarzeniach, debatach i spotkaniach, które na przełomie maja i czerwca ponownie uczynią Gdańsk przestrzenią rozmowy o wolności, prawach obywatelskich i odpowiedzialności za wspólnotę.
Święto Wolności i Praw Obywatelskich ustanowiono na wspomnienie wyborów 4 czerwca 1989, gdy pierwszy raz od zakończenia II wojny światowej o mandaty posłów i senatorów mogli ubiegać się ludzie spoza partii komunistycznej. Komitet Obywatelski „Solidarność” zdobył 99 miejsc w Senacie (na 100 możliwych) i wszystkie 161 mandatów w Sejmie.
Choć wojska sowieckie wciąż stacjonowały w naszym kraju, a działacze Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej jeszcze nie ogłosili rozwiązania organizacji, to czerwcowe wybory na zawsze zmieniły polską rzeczywistość. Tak narodziła się polska demokracja.
Czym jest Strefa Społeczna?
Centralnym elementem wydarzeń będzie Strefa Społeczna, która odbędzie się w dniach 30–31 maja na terenach postoczniowych (100cznia). To jedno z największych w Polsce spotkań organizacji pozarządowych, gromadzące w tym roku blisko 200 podmiotów z całego kraju.
– Strefa Społeczna to największe święto społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i stały element obchodów Święta Wolności – miejsce, które pokazuje, jaką rolę organizacje społeczne odegrały w budowaniu demokracji po 1989 roku. To przestrzeń otwartej rozmowy, bez tematów tabu, w formule, która sprzyja spotkaniu i wymianie doświadczeń. Rozmawiamy zarówno o sprawach globalnych, jak bezpieczeństwo czy wojna, jak i o kwestiach życia codziennego i lokalnych wyzwaniach – przekazał Jacek Bendykowski, prezes Fundacji Gdańskiej.
Strefa Społeczna łączy formułę otwartego festiwalu z programem merytorycznym. Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny, a uczestnicy mogą zarówno brać udział w debatach, warsztatach i spotkaniach, jak i odwiedzać stoiska organizacji oraz korzystać z przestrzeni rekreacyjnej i edukacyjnej.
Szczegółowe informacje i harmonogramy będzie można znaleźć na stronie: 4czerwca.gdansk.pl/program/.
Co w programie?
Program został rozłożony na kilka scen i stref tematycznych, które odzwierciedlają różnorodność sektora społecznego. Na Scenie Głównej zaplanowano cykl debat przygotowanych przez Press Club Polska z udziałem m.in. Magdaleny Rigamonti i Jarosława Włodarczyka jako prowadzących oraz gości takich jak Jolanta Kwaśniewska, Doda, gen. Roman Polko czy dziennikarze z Ukrainy.
W programie niedzielnym przewidziano również rozmowy z udziałem przedstawicieli świata mediów i kultury, m.in. Adama Michnika i Bartosza Wielińskiego, a także spotkania o charakterze kulturalnym i społecznym.
Obok scen eksperckich funkcjonować będą przestrzenie programowane bezpośrednio przez organizacje pozarządowe – Scena Outside i Scena Kuźnia. Poruszane będą tam zagadnienia związane z prawami człowieka, samorządem, zdrowiem, środowiskiem czy sytuacją różnych grup społecznych, przygotowane przez kilkadziesiąt organizacji z całej Polski.
Istotnym elementem Strefy Społecznej jest bezpośredni kontakt z organizacjami. Na uczestników czeka blisko 200 stoisk, które pozwalają poznać konkretne inicjatywy i włączyć się w działania społeczne.
Nowością tegorocznej edycji jest Strefa Prezentacji – osobna scena, na której organizacje mogą w krótkiej formule zaprezentować swoją działalność. W tej przestrzeni swoje działania przedstawią m.in. Fundacja DKMS, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Fundacja Ośmiornice Kreatywności, Stowarzyszenie Park ON, Fundacja Akceptacja oraz wiele innych organizacji działających w obszarze zdrowia, edukacji i wsparcia społecznego.
Program uzupełniają strefy warsztatowe, działania edukacyjne oraz przestrzeń dla dzieci i rodzin, przygotowana z myślą o wspólnym udziale w wydarzeniu różnych pokoleń.
Strefa Społeczna stanowi przestrzeń wymiany doświadczeń, rozmowy i współpracy – zarówno dla przedstawicieli sektora pozarządowego, jak i dla mieszkańców oraz gości odwiedzających Gdańsk. Jej otwarta formuła sprzyja angażowaniu w życie publiczne szerokiego grona odbiorców oraz budowaniu relacji pomiędzy organizacjami a społecznościami lokalnymi.
Program Europejskiego Centrum Solidarności
Program Europejskiego Centrum Solidarności w ramach Święta Wolności i Praw Obywatelskich 2026 obejmuje wydarzenia historyczne, edukacyjne i kulturalne, które łączą refleksję nad doświadczeniem 4 czerwca 1989 roku z analizą współczesnych wyzwań demokratycznych.
– Święto Wolności od lat budowane jest jako święto społeczeństwa obywatelskiego – przestrzeń spotkania bardzo różnych środowisk i perspektyw. To, co kiedyś wydawało się niemożliwe, dziś staje się naturalne – rozmowa osób o odmiennych doświadczeniach w jednej, wspólnej przestrzeni. Święto Wolności ma dziś także silny wymiar międzynarodowy. To nie tylko refleksja nad przeszłością, ale przede wszystkim rozmowa o tym, jaka przyszłość czeka Europę i jaką odpowiedzialność ponosimy jako wspólnota. To wydarzenia które łączy pamięć o przełomie 1989 roku z odpowiedzialnością za współczesność i przyszłość – zarówno w wymiarze lokalnym, jak i europejskim – mówiła Magdalena Mistat, p.o. dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności.
Nowa przestrzeń i program rodzinny
Jednym z najważniejszych nowych elementów tegorocznej edycji jest otwarcie Sali Małych Stoczniowców – nowej przestrzeni edukacyjnej dla dzieci i rodzin, inspirowanej tematyką stoczni i ideą współpracy.
31 maja w godzinach 11.00–16.30, pod hasłem „Statki buduje się razem”, przygotowano program angażujący najmłodszych i ich opiekunów – zarówno we wnętrzach ECS, jak i w jego otoczeniu. Obejmuje on m.in. gry rodzinne, warsztaty, działania plenerowe oraz spektakle teatru kamishibai.
Ciekawym elementem programu jest także Mobillon - cykl koncertów mobilnego carillonu, przybliżający uczestnikom unikatowe dziedzictwo muzyczne Gdańska.
Edukacja, pamięć i debata
3 czerwca zaplanowano finał Akademii Solidarności, międzynarodowego projektu dla młodych dziennikarzy z Europy, poświęconego m.in. wolności słowa, odpowiedzialności mediów i przeciwdziałaniu dezinformacji. Tego samego dnia odbędzie się także spotkanie z Alesiem Bialackim, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla i działaczem na rzecz praw człowieka.
4 czerwca – w rocznicę wyborów 1989 roku – zaplanowano wydarzenia związane z pamięcią o przełomie demokratycznym, w tym spacery tematyczne po wystawie stałej ECS prowadzone przez Jana Krzysztofa Bieleckiego, Annę Beatę Bohdziewicz i Jacka Żakowskiego.
W tym samym dniu odbędzie się także uroczystość wręczenia Odznaki Solidarności i Praw Człowieka, przyznawanej osobom szczególnie zaangażowanym w działania na rzecz praw człowieka.
"Zakaz fotografowania". Intrygująca wystawa morska na "Sołdku"
Debata o Europie i przyszłości demokracji
Centralnym wydarzeniem programu ECS będzie XII Międzynarodowe Forum „Europa z widokiem na przyszłość”, które odbędzie się 4 czerwca.
Forum stanowi platformę międzynarodowej debaty nad kierunkami rozwoju Europy oraz rolą solidarności i współpracy w zmieniającej się rzeczywistości politycznej i społecznej.
Program obejmuje m.in. debatę dotyczącą odbudowy Ukrainy i wyzwań związanych z międzynarodową współpracą, a także dyskusję o roli mediów i jakości debaty publicznej w Europie.
Wydarzenia kulturalne i upamiętnienie
4 czerwca o godz. 16.00 przewidziano oficjalne upamiętnienie rocznicy wyborów 1989 roku na Placu Solidarności z udziałem świadków historii i przedstawicieli życia publicznego.
Tego dnia odbędzie się także spacer „Tropem Jacka Kuronia” oraz premierowy pokaz filmu dokumentalnego „Nie palcie komitetów” w reżyserii Marii Zmarz‑Koczanowicz i Jacka Petryckiego, połączony ze spotkaniem z twórcami i uczestnikami wydarzeń historycznych.
Szczegółowy program wydarzeń w ECS można znaleźć na stronie internetowej Święto Wolności i Praw Obywatelskich 2026 – Europejskie Centrum Solidarności.
Rondo ku czci “Gdańskiego” Dywizjonu 318. Bili się o Polskę w Egipcie i Italii
*oprac. JD
