Zagrożenie dekompresją
Powołany przez ESA Topical Team on Spaceflight Decompression Sickness (DCS) for Exploration Missions ma opracować rozwiązania dotyczące jednego z kluczowych zagrożeń przyszłych misji księżycowych i planetarnych – choroby dekompresyjnej występującej podczas aktywności astronautów poza pojazdami kosmicznymi (EVA).
Na czele międzynarodowego zespołu stanął prof. Jacek Kot – światowej klasy specjalista medycyny hiperbarycznej i nurkowej, kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej, Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej GUMed. Profesor od lat uczestniczy w międzynarodowych projektach badawczych dotyczących fizjologii człowieka w ekstremalnych warunkach środowiskowych oraz bezpieczeństwa nurków i astronautów. Jego dorobek naukowy i doświadczenie sprawiły, że ESA powierzyła mu koordynację prac ekspertów z całej Europy i Stanów Zjednoczonych.
– Praca zespołu jest ważna, ponieważ choroba dekompresyjna została wskazana jako jedno z głównych ryzyk medycznych dla misji księżycowych. Wynika to z częstych i długich wyjść astronautów poza pojazd (EVA, ang. Extravehicular Activity), ograniczonych możliwości leczenia w kosmosie oraz konieczności podejmowania decyzji medycznych w warunkach dużej autonomii załogi – podkreśla prof. Jacek Kot.
Skład zespołu:
Zespół działa w ramach strategii ESA Explore 2040 i skupia ekspertów z Polski, Belgii, Francji, Holandii, Czech, Grecji, Danii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz USA. Topical Team to multidyscyplinarna grupa ekspertów z państw członkowskich ESA reprezentujących medycynę hiperbaryczną, fizjologię, technologie biomedyczne, medycynę lotniczą oraz badania kosmiczne. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele uczelni, instytutów badawczych i przemysłu.
Do najważniejszych zadań zespołu należą:
- analiza obecnej wiedzy dotyczącej choroby dekompresyjnej podczas misji kosmicznych,
- wskazanie najważniejszych problemów i obszarów wymagających dalszych badań,
- ocena europejskich laboratoriów i technologii wykorzystywanych do badań nad wpływem ciśnienia na organizm człowieka,
- opracowanie planu rozwoju nowych technologii i badań dla przyszłych załogowych misji kosmicznych.
Eksperci będą także pracować nad:
- metodami zapobiegania chorobie dekompresyjnej podczas misji księżycowych i planetarnych,
- nowoczesnymi sposobami szybkiego wykrywania pierwszych objawów zagrożenia podczas spacerów kosmicznych (EVA),
- procedurami badań astronautów pod kątem wad serca mogących zwiększać ryzyko DCS,
- dostosowaniem procedur oddychania tlenem przed wyjściem w otwartą przestrzeń kosmiczną do warunków przyszłych misji eksploracyjnych.
Efektem prac zespołu będzie przygotowanie:
- rekomendacji medycznych dla astronautów,
- europejskiej „mapy drogowej” badań i technologii wspierających bezpieczeństwo załóg przyszłych misji kosmicznych,
- wytycznych dotyczących nowych systemów monitorowania stanu zdrowia astronautów podczas lotów i spacerów kosmicznych.
Działalność zespołu zaplanowano na okres dwóch lat. Obejmie ona organizację warsztatów i konsultacji eksperckich, przygotowanie wspólnych programów badawczych dla ESA oraz budowę europejskiej sieci współpracy naukowo-technologicznej w zakresie medycyny eksploracyjnej. Efekty prac mają stać się fundamentem dla bezpiecznej eksploracji Księżyca i dalszych misji kosmicznych realizowanych przez ESA w nadchodzących dekadach.
