• Start
  • Wiadomości
  • Obchody 83. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego. "Bez idei państwa podziemnego nie byłoby skutecznej walki z komunizmem"

Obchody 83. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego. "Bez idei państwa podziemnego nie byłoby skutecznej walki z komunizmem"

83. rocznicę utworzenia Polskiego Państwa Podziemnego i Szarych Szeregów uczczono we wtorek, 27 września, w Gdańsku. - Bez idei Polskiego Państwa Podziemnego nie byłaby możliwa późniejsza skuteczna walka z komunizmem - powiedział podczas uroczystości prof. Jerzy Grzywacz, harcerz Szarych Szeregów i żołnierz Armii Krajowej. Piotr Borawski, zastępca prezydenta Gdańska, podkreślił natomiast, że Polskie Państwo Podziemne było ewenementem w krajach okupowanych podczas II wojny światowej.
( Publikacja: 27.09.2022 )
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Zgodnie z tradycją w uroczystości uczestniczyła Kompania Honorowa Marynarki Wojennej
Zgodnie z tradycją w uroczystości uczestniczyła Kompania Honorowa Marynarki Wojennej
fot. Dominik Paszliński/ gdansk.pl

Polska poniosła największe straty

Wydarzenie pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego na Targu Rakowym rozpoczęło odegranie hymnu państwowego przez Orkiestrę Reprezentacyjną Marynarki Wojennej.

Głos podczas uroczystości zabrał prof. Jerzy Grzywacz, prezes Okręgu Pomorskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i Oddziału Morskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów, major w st. spoczynku.

Przypomniał, że w latach 1939 -1945 zginęło sześć milionów polskich obywateli, co procentowo oznacza największe straty ludzkie wśród wszystkich krajów okupowanych podczas II wojny światowej.

- Polskie Państwo Podziemne, które w 1944 r. dysponowało już 380-tysięczną armią, jakkolwiek źle uzbrojoną, ale jednak bardzo liczną, miało powszechne poparcie w społeczeństwie polskim zarówno w strefie okupacji niemieckiej, jak i strefie okupacji radzieckiej. I to ono potrafiło w miarę, powtarzam - w miarę - ochronić społeczeństwo polskie tak, że nie uległo ono jeszcze większej destrukcji, niż to miało miejsce - mówił Jerzy Grzywacz.

Dziedzictwo Polskiego Państwa Podziemnego przysłużyło się walce z komunizmem

Podkreślił, że to Polskiemu Państwu Podziemnemu “zawdzięczamy, żeśmy mimo tych sześciu milionów ofiar, przeżyli tę wojnę”. - I potrafili później walczyć przez 45 lat z komunizmem. Walczyć bez broni, walczyć ideowo i odzyskać w 1989 roku pełną niezależność i suwerenność - dodał.

W imieniu kombatantów przemawiał prof. Jerzy Grzywacz, który urodził się w Grudziądzu 6 stycznia 1929 r.
W imieniu kombatantów przemawiał prof. Jerzy Grzywacz, który urodził się w Grudziądzu 6 stycznia 1929 r.
fot. Dominik Paszliński/ gdansk.pl

- Chciałbym wyraźnie podkreślić, że gdyby nie idee Polskiego Państwa Podziemnego, nie dalibyśmy rady z takim skutkiem walczyć później z komunizmem. I dlatego ja chylę dzisiaj głowę przed wszystkimi żołnierzami i dowódcami Polskiego Państwa Podziemnego. Cześć im i chwała - zakończył swoje przemówienie Jerzy Grzywacz.

Kombatanci niosą płomień pamięci

Piotr Borawski, zastępca prezydenta Gdańska ds. przedsiębiorczości i ochrony klimatu, podziękował kombatantom za obecność pod pomnikiem. - Bo to oni niosą przez całe życie płomień pamięci o dawno minionych czasach. Oni są łącznikiem historii i teraźniejszości - dodał.

- Jak co roku, w rocznicę utworzenia Polskiego Państwa Podziemnego i Szarych Szeregów, spotykamy się pod pomnikiem poświęconym temu wielkiemu zbiorowemu doświadczeniu, które było fenomenem w dziejach okupowanej Europy w latach 1939-1945 - mówił Piotr Borawski.

Prawdziwe, choć podziemne państwo

Jak podkreślił, było “prawdziwe, choć podziemne państwo z instytucjami cywilnymi i z wielką podziemną armią”

- Miało swój rząd, administrację i parlament. W ramach tego państwa funkcjonowało konspiracyjne szkolnictwo, zarówno gimnazjalne, jak i uniwersyteckie. Funkcjonowało podziemne sądownictwo. Wychodziły setki tytułów gazet, tysiące drukowanych książek w tajnych drukarniach. W podziemnym państwie odbywały się także konspiracyjne koncerty. W tym nielegalnym z punktu widzenia okupanta państwie prężnie działało także harcerstwo, działały legendarne Szare Szeregi - przypomniał zastępca prezydenta Gdańska.

rocznica-panstwo-podziemne-026_949x633
Weterani i kombatanci niosą przez całe życie płomień pamięci o dawnych czasach - mówił Piotr Borawski, zastępca prezydenta Gdańska
fot. Dominik Paszliński/www.gdansk.pl

Zaznaczył, że w strukturę Polskiego Państwa Podziemnego zaangażowani byli ludzie ze wszystkich warstw i grup społecznych oraz różnych przekonań i politycznych rodowodów. - Niezależnie od tych różnic potrafili działać wspólnie i solidarnie. Wszyscy kładli na szali swoje życie dla Polski - nadmienił.

Pamiętamy i nigdy nie zapomnimy

- Dzięki żyjącym jeszcze uczestnikom tamtych wydarzeń nie jesteśmy sami. Łączy nas pamięć. Dzięki nim, dzięki tej pamięci nie jesteśmy przypadkowymi przechodniami w łańcuchu pokoleń. Dziękujemy wam za to. I zapewniamy was, że pamiętamy i nigdy nie zapomnimy - zapewnił Piotr Borawski.

Podczas uroczystości na Targu Rakowym modlitwę m.in. w intencji zakończenia wojny w Ukrainie poprowadził ks. prałat Ireneusz Bradtke, proboszcz Bazyliki Mariackiej w Gdańsku.

Odczytano także apel pamięci, a żołnierze oddali trzy salwy honorowe.

Westerplatte - uhonorowano rodzinę jednego z obrońców. Obchody z kontekstem wojny w Ukrainie

Uroczystość zakończyło złożenie wiązanek przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego oraz przy pobliskim Pomniku Harcerek i Harcerzy Miasta Gdańska potocznie nazwanym Pomnikiem Harcerstwa.

Jakie były dzieje Polskiego Państwa Podziemnego?

Polskie Państwo Podziemne powstało w nocy z 26 na 27 września 1939 roku, w Warszawie. Początkiem było utworzenie Służby Zwycięstwu Polski (SZP), która dwa miesiące później przekształcona została w Związek Walki Zbrojnej, a następnie - w lutym 1942 r. - w Armię Krajową (AK). Polskie Państwo Podziemne podlegało Rządowi RP na uchodźstwie. Działało na terytorium państwa polskiego okupowanym przez III Rzeszę i ZSRR. 

Czym były Szare Szeregi?

Szare Szeregi to kryptonim konspiracyjny Związku Harcerstwa Polskiego, podczas okupacji niemieckiej, w latach II wojny światowej. Powołano je 27 września 1939 r. w Warszawie. Szare Szeregi współpracowały z Delegaturą Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj oraz Komendą Główną AK. Szare Szeregi w połowie 1944 roku skupiały ponad 15 tys. członków, w tym 7 tys. harcerek.

 

Hm. Bogdan Radys. Strażnik pamięci o pocztowcach i harcerzach z Wolnego Miasta Gdańska