Zdarzenie z życia architekta
Krzysztof Dowgiałło urodził się w 1938 r. w Nowomalinie (na terenie dzisiejszej Ukrainy). Był absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej z 1962 roku.
W latach 1963–1967 pracował jako architekt w Wielkiej Brytanii, Francji i Algierii. W latach 1967–1983 natomiast - w gdańskim „Miastoprojekcie”. Jako bezpośredni uczestnik dramatycznych wydarzeń Grudnia '70, stworzył słynną „Balladę o Janku Wiśniewskim”.
- Próbując się przedostać na Świętojańską, zobaczyłem nadchodzący pochód. Z chłopcem niesionym na drzwiach – opowiadał Piotrowi Brzezińskiemu, autorowi artykułu „Ballada o Janku Wiśniewskim” w Biuletynie IPN.
Grudzień 1970. Co tak naprawdę wtedy wydarzyło się na ulicach Gdańska
Napisał "Balladę o Janku Wiśniewskim"
Nikt wówczas nie wiedział, że zastrzelony 18-latek naprawdę nazywa się Zbyszek Godlewski. Rozeszła się plotka, że to Janek Wiśniewski - i takie nazwisko znalazło się w pieśni o niezwykłej sile wyrazu, którą napisał Krzysztof Dowgiałło, pod wpływem wstrząsających wydarzeń z dnia 17 grudnia 1970 roku.
Wykonanie tego utworu przez Krystynę Jandę w “Człowieku z żelaza” Wajdy (1981) do dziś potrafi wywoływać wśród odbiorców silne emocje.
Chłopcy z Grabówka, chłopcy z Chyloni
Dzisiaj milicja użyła broni
Dzielnieśmy stali, celnie rzucali
Janek Wiśniewski padł
...
Nie płaczcie matki, to nie na darmo
Nad stocznią sztandar z czarną kokardą
Za chleb i wolność, i nową Polskę
Janek Wiśniewski padł
Była to opowieść o zbrodni, popełnionej przez komunistyczne władze, które w sytuacji strajkowej kazały strzelać do robotników, idących do gdyńskiej Stoczni im. Komuny Paryskiej. Ówczesna policja polityczna SB próbowała ustalić, kto napisał ten utwór. Autor ze względów bezpieczeństwa ukrywał swoją tożsamość w czasach PRL. Dopiero w latach 90. zaczął się oficjalnie przyznawać do utworu. To doprowadziło do sporu, kto tak naprawdę stworzył “Balladę o Janku Wiśniewskim”. Konkurencyjną wersję okoliczności powstania tekstu przedstawił inny uczestnik tamtych wydarzeń, Jerzy Stanisław Fic. Było to o tyle prawdopodobne, że mieszkał on w Gdyni, na Grabówku, w domu, z którego uczestnicy grudniowej rewolty wzięli drzwi, żeby ponieść zabitego 18-latka. Jerzy Stanisław Fic mówił, że wiersz napisał wiosną 1971 roku.
Tymczasem Krzysztof Dowgiałło utrzymywał, że “Balladę o Janku Wiśniewskim” ułożył w dniu tragedii, wieczorem - i przedstawił świadka, któremu wówczas zaprezentował tekst. Dodatkowo IPN odnalazł najstarszy rękopis utworu, z początku 1971 roku, co ostatecznie rozstrzygnęło, że sąd potwierdził autorstwo Krzysztofa Dowgiałły.
Tutaj Krystyna Janiszewska-Stryszak narysowała znak Grudzień '70
ZOBACZ ROZMOWĘ PORTALU GDYNIA.PL Z KRZYSZTOFEM DOWGIAŁŁO:
Aktywny działacz
W 1980 roku aktywnie włączył się w tworzenie „Solidarności”, zasilając szeregi zarządu regionu tego związku. Z powodu swojej bezkompromisowej działalności opozycyjnej stał się celem represji władz komunistycznych - najpierw w latach 1981–1983, a następnie ponownie w 1984 roku.
Przełom ustrojowy otworzył przed nim nowe pole do działania na arenie krajowej i międzynarodowej. W latach 1989–1993 piastował funkcję wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Organizacji Pracy, a w kraju zdobył mandat posła na Sejm kontraktowy z ramienia Komitetu Obywatelskiego, gdzie powierzono mu stanowisko zastępcy przewodniczącego Komisji Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej.
W okresie od 1990 do 2005 roku, współtworzył postsolidarnościową scenę polityczną jako członek Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna, Unii Demokratycznej oraz Unii Wolności. Równolegle realizował się w pracy na rzecz społeczności lokalnej: trzykrotnie – w latach 1990, 1994 i 1998 – był radnym miasta Sopotu.
Był odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007) oraz Krzyżem Wolności i Solidarności (2015).
