Jedno z najbardziej charakterystycznych dzieł sztuki w przestrzeni publicznej Gdańska zostanie odrestaurowane. Mowa o monumentalnym malowidle przedstawiającym XVII-wieczną mapę "Niebo Północne" Jana Heweliusza, które zdobi ścianę kamienicy przy ul. Bednarskiej, tuż obok Skweru Heweliusza i naprzeciwko Ratusza Staromiejskiego.
Złote malowidło gwiezdnych konstelacji na burgundowym tle powstało jako integralny element założenia urbanistycznego tej części miasta. Zostało umieszczone na ścianie kamienicy w taki sposób, by stojący na skwerze pomnik Jana Heweliusza spoglądał właśnie na mapę nieba - jedno ze swoich najbardziej znanych dzieł.
Od dziś Gdańsk gospodarzem międzynarodowej Konferencji na rzecz Odbudowy Ukrainy
Malunek odzyska dawny blask
- Zakres przygotowanego projektu zakładał oczyszczenie elewacji ze sgraffitem i nie obejmował prac związanych z naprawą uszkodzeń powstałych w wyniku odspojenia tynku elewacyjnego. Opracowanie zostało sporządzone na podstawie stanu obiektu istniejącego w czasie wykonywania dokumentacji, kiedy nie występowały jeszcze obecnie obserwowane uszkodzenia. W związku ze zmianą stanu technicznego elewacji konieczne będzie przeprowadzenie dodatkowej oceny uszkodzeń oraz określenie zakresu niezbędnych prac zabezpieczających i konserwatorskich. Dopiero po analizie skutków odspojenia możliwe będzie wskazanie dalszych działań związanych z zachowaniem i konserwacją sgraffita - informuje rzecznik Gdańskich Nieruchomości Tomasz Sandak.
- Kierownik Prac Konserwatorskich z ramienia Generalnego Wykonawcy, pani Barbara Brzuskiewicz, nawiązała kontakt z autorem sgraffita, panem Jackiem Zdybel. Planowane działania konserwatorskie będą prowadzone we współpracy z twórcą dzieła, co pozwoli na zachowanie jego wartości artystycznych oraz właściwe odtworzenie ewentualnych uszkodzonych fragmentów. Szczegółowy zakres oraz harmonogram prac zostanie określony po ustawieniu rusztowania i przeprowadzeniu oględzin całej powierzchni sgraffita z bliskiej odległości. Dopiero wówczas możliwe będzie precyzyjne zdiagnozowanie skali uszkodzeń oraz ustalenie niezbędnych działań konserwatorskich i naprawczych - dodaje.
Rzecznik zaznacza, że "Sgraffito przy ul. Bednarskiej 2 stanowi cenny element elewacji budynku, dlatego wszelkie dalsze prace będą prowadzone z uwzględnieniem wymogów konserwatorskich oraz zasad ochrony zabytków".
Prace konserwacyjne wykonają profesorowie i absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku - środowisko, które stworzyło malowidło ponad dwie dekady temu. Dzięki temu możliwe będzie zachowanie oryginalnego charakteru dzieła i przywrócenie mu dawnego blasku.
Wyjątkowa technika wykonania
Malowidło zostało wykonane w technice sgraffita, jednej z tradycyjnych metod dekoracyjnego malarstwa ściennego. Polega ona na nakładaniu kilku warstw kolorowego tynku, a następnie częściowym zeskrobywaniu warstw wierzchnich, gdy pozostają jeszcze wilgotne. W ten sposób odsłaniany jest kolor warstwy spodniej, co pozwala tworzyć wielobarwne kompozycje o wyjątkowej trwałości i charakterystycznej fakturze.
Kolorowa Towarowa. Wypięknieje skwer przy Operze Bałtyckiej
Technika ta wymaga dużej precyzji oraz doświadczenia, dlatego konserwacja będzie prowadzona przez osoby doskonale znające zarówno sam obiekt, jak i zastosowaną metodę wykonania.
Dzieło gdańskich artystów i studentów
Pomysłodawcą malowidła był prof. Jan Szczypka, rzeźbiarz i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Projekt opracowali prof. Andrzej Dyakowski oraz Jacek Zdybel. W realizacji uczestniczyli również studenci i absolwenci ASP: Anna Waligórska, Agnieszka Budenko, Anna Kloc, Małgorzata Witschenbach, Anna Taut, Justyna Dziechciarska, Zofia Błażko i Sergiusz Powałka.
Profesor Jan Szczypka jest autorem licznych medali i statuetek związanych z Pomorzem. Z kolei prof. Andrzej Dyakowski, zmarły w 2020 roku malarz i pedagog ASP, specjalizował się m.in. w malarstwie architektonicznym. Jacek Zdybel, malarz, grafik i pedagog związany z gdańską uczelnią, od lat wykorzystuje w swojej twórczości techniki muralu i sgraffita.
Ważny element przestrzeni wokół Ratusza Staromiejskiego
Dziś trudno wyobrazić sobie okolice Ratusza Staromiejskiego bez otwartej przestrzeni Skweru Heweliusza. Przed II wojną światową budynek ratusza otoczony był jednak gęstą zabudową miejską. Kamienice stały także naprzeciw jego głównej fasady, wzdłuż dzisiejszej ul. Korzennej.
Powojenne decyzje o nieodbudowywaniu części zabudowy miały sporo minusów, ale pozwoliły również stworzyć reprezentacyjną przestrzeń miejską z wyraźnie zaznaczoną osią kompozycyjną. W jej centrum znalazły się obiekty związane z patronem miejsca - Janem Heweliuszem. Oprócz pomnika astronoma są to również zegar słoneczny, fontanna oraz właśnie monumentalna mapa nieba na ścianie kamienicy przy ul. Bednarskiej.
