– Po II wojnie światowej Gdańsk stał się miejscem, w którym swoje życie na nowo układali żołnierze Armii Krajowej z różnych części kraju. Wielu z nich odegrało ważną rolę w powojennej historii miasta, współtworząc jego wspólnotę i dbając o zachowanie pamięci o doświadczeniu Polskiego Państwa Podziemnego. Wśród nich byli m.in. Wiesław Gierłowski, Olga Krzyżanowska, Joanna Muszkowska - Penson, Roman Rakowski czy Irena Wronkowska. Nasze obchody są wyrazem szacunku zarówno dla ich wojennej służby, jak i powojennych losów związanych z Gdańskiem – mówi Aleksandra Dulkiewicz, Prezydent Gdańska.
Gdańsk uczcił kmdr. Romana Rakowskiego z okazji 101. urodzin
W Gdańsku tradycyjnie odbędą się uroczystości poświęcone żołnierzom Armii Krajowej, w szczególności tym spoczywającym na Kwaterze Armii Krajowej na Cmentarzu Łostowickim.
- Główne obchody zaplanowano na sobotę, 14 lutego 2026 roku o godzinie 11.00 na Kwaterze Armii Krajowej na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku. Uroczystość odbędzie się pod hasłem „Światło dla Bohaterów” i będzie miała charakter wspólnego upamiętnienia żołnierzy Armii Krajowej poprzez refleksję historyczną oraz symboliczne zapalenie zniczy na ich grobach.
W wydarzeniu uczestniczyć będą m.in. Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska, Mateusz Jasik, zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej, młodzież szkolna, kombatanci i ich rodziny zrzeszeni w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej – Koło Gdańsk, przedstawiciele Muzeum Gdańska oraz członkowie organizacji pozarządowych.
W programie uroczystości przewidziano powitanie uczestników, prelekcję historyczną poświęconą bohaterom Polskiego Państwa Podziemnego pochowanym na Kwaterze Akowskiej na Cmentarzu Łostowickim oraz wspólne zapalenie zniczy na grobach żołnierzy Armii Krajowej.
- W niedzielę, 15 lutego 2026 roku o godzinie 12.00 w Bazylice Mariackiej w Gdańsku, odbędzie się Msza święta w intencji poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy Armii Krajowej.
Organizatorami uroczystości są: Aleksandra Dulkiewicz, Prezydent Miasta Gdańska, Okręg Pomorski Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Stowarzyszenie Kwatera Akowska na Cmentarzu Łostowickim oraz Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Gdańska.
Fenomen Armii Krajowej
– Dla społeczeństwa żołnierze Armii Krajowej byli przede wszystkim bohaterami II wojny światowej. To w pełni zrozumiałe poczucie dumy. Dla nas muzealników wielu członków polskiego podziemia było przyjaciółmi, mentorami lub po prostu kolegami. 20 stycznia wspominamy członka Szarych Szeregów, Prof. Andrzeja Zbierskiego, przez lata dyrektora Narodowego Muzeum Morskiego. Przyjacielem Muzeum Gdańska był też Wiesław Gierłowski „Grom”, żołnierz AK, znany w gdańsku jako zasłużony bursztynnik i historyk sztuki, jeden z inicjatorów Muzeum Bursztynu – wyjaśnia prof. Waldemar Ossowski, Dyrektor Muzeum Gdańska.
Powstaniec warszawski major Jerzy Grzywacz ps. „Tapir” skończył 95 lat
14 lutego 1942 roku, rozkazem Naczelnego Wodza, doszło do przemianowania Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. AK wywodziła się ze Związku Walki Zbrojnej i Polskiego Związku Powstańczego, ale w skład jej weszło wiele mniejszych organizacji, m.in.: Narodowa Organizacja Wojskowa (od 1942, częściowo), Komenda Obrońców Polski (od lutego 1942, częściowo), Konfederacja Narodu (od sierpnia 1943), Narodowe Siły Zbrojne (od 1944, częściowo), Bataliony Chłopskie (od 1943, częściowo) i kilka mniejszych.
Połączone w ten sposób siły stały się największym zorganizowanym podziemnym wojskiem działającym w okupowanej Europie. AK miała charakter ogólnonarodowy, a jej głównym celem była walka o odzyskanie niepodległości Polski. Przeprowadzała akcje zbrojne i sabotażowe, szkoliła kadry. Formą jej działania był też wywiad, propaganda oraz instytucje: wymiar sprawiedliwości, drukarnie, zbrojownie, administracja podziemna.
– Pierwszy raz w ramach akcji „Światło dla bohaterów” spotkaliśmy się w 2017 roku, tuż przed otwarciem Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Dr Janusz Marszalec przypominał wówczas, że celem naszego Muzeum jest opowiadanie o indywidualnych losów ludzkich, w tym życiorysów bohaterów pochowanych na gdańskiej Kwaterze Akowskiej – wspomina z kolei Prof. Rafał Wnuk, Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. – Tak jak w dniu 27 września co roku przypominamy fenomen Polskiego Państwa Podziemnego, tak 14 lutego skupiamy się na osobistym doświadczeniu wojny członków AK.
Tradycja zapalania zniczy żołnierzom Armii Krajowej w dniu 14 lutego narodziła się w Gdańsku. Po latach podjęły ją inne, ogólnopolskie podmioty. Dzięki zaangażowaniu gdańszczan, w tym Posła na Sejm Rzeczypospolitej Piotra Adamowicza i Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Ministra Lecha Parella dziś ta rocznica ma status święta państwowego.
Autorzy tekstu: Aleksandra Trawińska/Muzeum ll Wojny Światowej i Andrzej Gierszewski/Muzeum Gdańska
