7 września

Od początku nie było nic ze sztywnej, oficjalnej atmosfery, która towarzyszy zazwyczaj uroczystościom. Najpierw, przed gmachem panował gwar rozmów spotkania po wielu latach.

Zmienili się, a jednocześnie pozostali dla siebie tacy sami — koledzy z ławy szkolnej. Dr Dragan, prof. Jędrkiewicz, prof. Urbanek, dr Jeżowa, Rynduch, Pastwa, Barbara Mielcarzewicz, Wełniak — niemal wszyscy z grona pedagogów, którzy przeżyli, stawili się na spotkanie ze „swoją“ młodzieżą.

Jak wielu jednak zamordowali hitlerowcy: Behrendt, dr Pilarski, Frankowska, ks. Górecki, dr Pniewski, ks. Rogaczewski, Romatowski, Sołtysik, Wojtaszewski...

I szeregi absolwentów i wychowanków rok 1939 również mocno przetrzebił. 

Z kamiennej tablicy opada biało-czerwona zasłona, a delegacja wychowawców i wychowanków Gimnazjum udaje się z wieńcem na Targ Węglowy, by złożyć go przed kamieniem pamiątkowym ku czci poległych w obronie Wybrzeża. 

W auli b. Gimnazjum Polskiego znowu te same co przed laty twarze. Tylko starsze, poważniejsze, gdzieniegdzie na skroniach siwizna. Trzynaście roczników, ponad 200 maturzystów — bojowników o sprawę polską w Gdańsku — tu, w tej auli otrzymywało świadectwa dojrzałości... 

Odczytanie listów i depesz. Bardzo ich wiele. Są wśród nich listy ze świata od wychowanków. Barbara Christman przysłała z Wenezueli aż 11 stron, Cylkowski w dalekim Johannesburgu pamiętał o dzisiejszej uroczystości, Ziółkowska i Adam Kuhn napisali z Anglii, German ze Szwajcarii, Jędrkiewicz z Rzymu, Antoni Wieloch ze Szwecji... 

 Podczas uroczystości przemawiało też kilku uczniów Gimnazjum Polskiego. 

Mówią gorąco o tym, co dała im szkoła, o tych, którzy kształtowali ich młode charaktery. Jakieś podniosłe wzruszenie panuje na sali

Podczas zjazdu podjęto też kilka uchwał i wniosków. 

Ulica Białowieska powinna nosić miano Jana Augustyńskiego, długoletniego dyrektora Gimnazjum; stworzymy koło wychowawców i wychowanków b. Gimnazjum Polskiego w Gdańsku przy TRZZ; należy opracować i wydać w oparciu o Gdańskie Towarzystwo Naukowe monografię Gimnazjum; wdowy po zamordowanych przez hitlerowców należy otoczyć opieką i zapewnić im godne pamięci ich mężów warunki bytowe; należy wyróżnić wychowawców b. Gimnazjum Polskiego mianem „zasłużonego nauczyciela PRL“; zebrani domagają się, by miejsca, w których koncentrowało się życie polskie w Gdańsku, a szczególnie kościół św. Stanisława, powróciły do prawowitych właścicieli; z okazji 35-lecia zebrani przekazują życzenia „Gedanii".
I wreszcie: Zobowiązujemy się stać zdecydowanie na straży wiecznej polskości Gdańska i stworzyć wraz z całą ludnością gdańską potężny wał obronny przed wszelkimi zakusami rewizjonistycznym odnośnie granic Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Gimnazjum Polskie powstało w dawnych koszarach przy Am Weißen Turm 1 (obecnie ul. Augustyńskiego 1), przyznanych Polsce w 1921 r. z podziału mienia poniemieckiego. Budynki zostały rozbudowane i zmodernizowane w latach 1936–1939.  

Pierwsze zajęcia rozpoczęto 9 maja 1922 r. Oficjalna uroczystość otwarcia gimnazjum odbyła się w dniach 13–14 maja. Rozpoczęto ją od od mszy w kościele św. Józefa, z kazaniem ks. Leona Miszewskiego i występem chóru Towarzystwa Śpiewaczego „Cecylia”. Następnie poświęcono gmach szkoły. Ceremonię zakończono niedzielnym "obchodem" w Teatrze Wilhelma przy Langgarten (ul. Długie Ogrody), z przemówieniem Stanisława Przybyszewskiego i warszawskiego literata Adolfa Nowaczyńskiego oraz koncertem.

 

Duży wpływ na rozwój i poziom Gimnazjum Polskiego wywarł dyrektor Jan Augustyński (ur. 1878, zm. 1943). Wysoki poziom nauczania zapewniała przybyła z Polski wykwalifikowana kadra pedagogiczna. 

 

W pierwszym roku szkolnym 1922/1923 szkoła liczyła 199 uczniów i 10 nauczycieli. W 1927 r. maturę zdało 7, w 1939 r. – 26 uczniów. 

 

Ze względu na wysokie czesne (20 guldenów gdańskich miesięcznie) większość uczniów nie kończyła gimnazjum, kontynuując naukę w polskich szkołach handlowych. Przeszło połowę uczniów stanowiły dzieci polskich urzędników w Wolnym Mieście Gdańsku. 

 

Szkoła była 9-letnia, a po reformie w ostatnich latach działalności 8-letnia. Placówką opiekowało się Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej. Po obraniu patronem marszałka Józefa Piłsudskiego, w 1936 r. nauczyciel plastyki Marian Szyszko-Bohusz przekazał szkole jego portret.  

 

Program nauczania modyfikowano, starano się uwzględniać wymogi gimnazjalne w Polsce. Jako, że część uczniów nie mówiła płynnie po polsku, duży nacisk kładziono na naukę języka polskiego.  

 

Gimnazjum działało do 29 sierpnia 1939 r. 

 

Podczas II wojny światowej w budynkach szkoły mieściło się dowództwo XX okręgu wojskowego Wermachtu (obejmującego Pomorze Wschodnie i Kujawy). 

 

W latach 1945–2013 budynek ponownie przeznaczony na funkcje szkolne, mieściło się tu Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1. 

 

W 2014 r. budynek dawnej szkoły przejął Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego. 

 

W latach 2017-2018 zrekonstruowano fresk „Niebo Polskie”. W latach 1938–1939 wykonali go malarze związani z Bractwem św. Łukasza (Bolesław Cybis, Jan Zamojski, Stefan Płużyński). Dzieło o powierzchni ponad 100 metrów kwadratowych powstało na suficie auli gimnazjum. Artyści umieścili tam treści patriotyczne m.in. „Tarczę Sobieskiego” odkrytą przez astronoma Jana Heweliusza. Podczas wojny „Niebo Polskie” zostało skute i przykryte tynkiem przez hitlerowców.