30 lipca

1703: W Gdańsku urodził się Johann Fidalke, wieloletni pastor kościoła św. Bartłomieja, profesor greki i języków orientalnych w gdańskim Gimnazjum Akademickim. 
30.07.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Jego ojciec Matthias był przybyszem z ziemi lubuskiej, posiadającym kupieckie obywatelstwo Gdańska. 
Fidalke_Johann
Johann Fidalke (1703-1763), miedzioryt Johanna Martina Bernigerotha według Jacoba Wessela, 1764
źródło: Gedanopedia
 
W 1723 r. Johann Fidalke rozpoczął studia teologiczne na uniwersytecie w Rostocku. Następnie, studiował teologię i język hebrajski w Lipsku. Tam w 1727 r. obronił pracę magisterską. 
 
Opublikował m.in. pracę poświęconą tematyce biblijnej i językowi hebrajskiemu “Theocratiam Iudaicam ex historia sacra et antiqvitatum monumentis delineat” (“Przedstawienie teokracji żydowskiej na podstawie historii świętej oraz zabytków starożytności”, 1728). Ostatnim jego dziełem, wydanym w Lipsku, w 1729 r., była rozprawa o proroctwie Zachariasza.
2_Johann_Fidalke
Zaginiony w 1945 r. portret Johanna Fidalke z 1764 r. z kościoła św. Bartłomieja. Na obu przedstawieniach wskazuje ręką na swoją bogatą bibliotekę
źródło: Gedanopedia
 
Po powrocie do Gdańska Johann Fidalke został w maju 1730 r. zweryfikowany jako kaznodzieja przez Ministerium Duchowne. 
 
Od 1743 r. był profesorem greki i języków orientalnych w gdańskim Gimnazjum Akademickim. 
Fidalke_exlibris
Exlibris biblioteki Johanna Fidalke
źródło: Gedanopedia
 
Przez 20 lat, od 1743 r. do śmierci - 21 września 1763 r. - Johann Fidalke był pastorem kościoła św. Bartłomieja. Zmarł dzień po ponownym ataku udaru, mając 60 lat.  
 
Posiadał bogatą bibliotekę obejmującą około 11 tysięcy woluminów. Książki opatrywał własnym ekslibrisem. Kolekcja obejmowała pisma teologiczne, historyczne i filologiczne. Zbiór wyróżniał się dużą ilością słowników oraz prac z zakresu judaistyki i orientalistyki. 
gcm-download-1920-2019-02-17_kosciol_bartlomiej_001.97502537.JPG
Kościół św. Bartłomieja na Starym Mieście, w którym przez 20 lat służył jako pastor luterański Johann Fidalke, pochodzi z XV wieku
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
Johann Fidalke został pochowany w kościele św. Trójcy. 
 
Wykonanie kantaty żałobnej na jego cześć poprowadził Johann Balthasar Christian Freislich, a w kościele św. Bartłomieja ufundowano mu epitafium. 
gcm-download-1920-2019-02-17_kosciol_bartlomiej_034.f4e924a8.JPG
Od 1997 r. kościół św. Bartłomieja należy parafii greckokatolickiej
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
 
Był żonaty. 
 
Nie powiodły się podejmowane po śmierci Johanna Fidalke próby zakupu pozostawionej przez niego kolekcji książek do Biblioteki Miejskiej. W latach 1764–1766 zbiór ten sprzedano podczas czterech aukcji, część nabył znany kupiec i rajca Johann Uphagen. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska