29 kwietnia

2011: Johanna Schopenhauer, literatka, autorka “Gdańskich wspomnień młodości”, została patronką tramwaju Pesa Swing o numerze bocznym 1025. 
29.04.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Urodziła się 9 lipca 1766 r. w Gdańsku, przy Heilige-Geist-Gasse 81 (ul. św. Ducha 111), w „Domu pod Żółwiem” (dziś w kamienicy tej działa jedna z filii Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki w Gdańsku). 
Johanna_Henriette_Schopenhauer
Johanna Henriette Schopenhauer (1766-1838), litografia C. Wildta według rysunku z natury Franza Krügera
źródło: Gedanopedia
 
Była najstarszą z czterech córek gdańskiego kupca Christiana Heinricha Trosienera i Elisabeth z domu Lehmann. 
 
W odróżnieniu od matki (która – wedle słów córki – umiała zagrać na fortepianie ledwie kilka mazurków i polonezów, a sztukę czytania i pisania opanowała tylko na użytek domowy), Johanna otrzymała wszechstronne, staranne, choć domowe wykształcenie.
 
W 1785 r. w kościele przy szpitalu Wszystkich Bożych Aniołów wzięła ślub z kupcem Heinrichem Florisem Schopenhauerem (1747 Gdańsk – kwiecień 1805 Hamburg). Wraz z bratem Johannem Friedrichem zajmował się handlem morskim, docierając z towarami do portów francuskich (m.in. Marsylia), portugalskich (Lizbona) i hiszpańskich (Kadyks, Barcelona). 
Andreas_Schopenhauer
Heinrich Floris Schopenhauer, mąż Johanny, żył 58 lat
źródło: Gedanopedia
 
Jednocześnie mąż Johanny Schopenhauer, po ubezwłasnowolnionej z powodu choroby umysłowej matce, był ponurego charakteru oraz cierpiał też na depresję i zaburzenia pamięci.  
 
W podróży poślubnej odwiedziła z mężem Hanower, Brukselę, Paryż i Londyn. Mieszkała w rezydencjach męża w Gdańsku na Polankach i w dworze dzierżawionego majątku w Sztutowie. 
 
W marcu 1793 r., po II rozbiorze Polski, rodzina Schopenhauerów, nie chcąc zostać poddanymi króla pruskiego, opuściła Gdańsk, udając się do Hamburga, następnie podróżowała po całej Europie Zachodniej. 
 
Po tragicznej śmierci męża (prawdopodobnie samobójstwo) Johanna Schopenhauer w 1806 r. osiadła w Weimarze, prowadząc znany w Niemczech salon literacko-artystyczny, miejsce spotkań ludzi nauki i kultury prawie z całej Europy. Była bliską przyjaciółką poety Johanna Wolfganga Goethego. 
 
Po wyjeździe w 1829 r. z Weimaru zamieszkała początkowo w Unkel, następnie w Bonn. Tam rozpoczęła pisanie wspomnień z lat dzieciństwa i młodości spędzonych w Gdańsku. Niedokończony pamiętnik opublikowała w 1839 r. jej córka Lusa Adelajda Sabina. W Polsce książka Johanny Schopenhauer wydana została po raz pierwszy w 1959 r. pod tytułem “Gdańskie wspomnienia młodości”. 
Arthur_Schopenhauer
Filozof Arthur Schopenhauer (1788-1860), syn Johanny, według M. Lämmela
źródło: Gedanopedia
 
Była też matką wybitnego niemieckiego filozofa Arthura Schopenhauera, który zerwał z nią kontakty. Odmówił także przybycia na jej pogrzeb.   
 
Od 1837 r. Johanna Schopenhauer mieszkała w Jenie, gdzie zmarła 16 kwietnia 1838 r. 
 
Po 1806 r. dwukrotnie odwiedzała Gdańsk w sprawach spadkowych. 
 
Posiadany majątek zainwestowała głównie w firmę handlową prowadzoną przez Abrahama Ludwiga Muhla, obracającą zbożem i winem. Po krachu jego interesów popadła w kłopoty finansowe - na mocy ugody odzyskała jedynie 30 procent zdeponowanych pieniędzy. 
 
Utrzymywała się z pisania powieści, wierszy i drobnych utworów literackich. 
 
Pod koniec życia Johanna Schopenhauer przeszła udar, w 1837 r. wielki książę Karl Friedrich von Sachsen–Weimar przyznał jej niewielką pensję.
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
 

TV

Z RPA do Gdańska z miłości do futbolu