Tak zwany „Pomnik Wojenny” (Kriegerdenkmal) powstał według według projektu Friedricha Fischera (ur. 1879 Elbląg, zm. 1944 Hanower), architekta, malarza, rzeźbiarza i profesora Technische Hochschule Danzig (dzisiejsza Politechnika Gdańska).
Figura Najświętszej Marii Panny na cokole byłego pomnika, zdjęcie z 2020 r.
źródło: Gedanopedia
Monument usytuowano przed frontem kościoła Wniebowzięcia (Himmelfahrtskirche) przy Olivaer Strasse (ul. Oliwska). Dziś to świątynia pod wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi.
Pomnik miał formę wysokiej kolumny z kulą i Krzyżem Żelaznym na szczycie. Na jego cokole zamocowano tablicę z napisem:
Den im Kampfe 1914–1918 für ihre deutsche Heimat gefallenen Söhnen Neufahrwassers” („Synom Nowego Portu, którzy zginęli w walce o swoją niemiecka ojczyznę w latach 1914–1918”)
Nieistniejący pomnik ku czci mieszkańców Nowego Portu poległych podczas I wojny światowej
źródło: Gedanopedia
Po 1945 r. kolumnę pomnika usunięto, a z cokołu zdjęto tablicę.
Początki kościoła Niepokalanego Serca Maryi związane są z założeniem Nowego Portu. Od 1815 r. działała tutaj kaplica protestancka urządzona w domu prywatnym. W 1833 r. erygowano gminę ewangelicką, której proboszczem został pastor Karl Gustav Adolph Tennstaedt. Jego staraniem wzniesiono pierwszy kościół poświęcony 23 maja 1841 r. jako Himmelfahrtskirche.
Uroczystości religijne przy figurze Serca Maryi w roku 1972
źródło: Gedanopedia
Z powodu szybkiego przyrostu mieszkańców Nowego Portu świątynia pod koniec XIX wieku okazała się niewystarczająca dla wiernych. W 1904 r. rozpoczęto budowę nowej świątyni z inicjatywy pastora Johannesa Waltera Kuberta. Poświęcono ją 19 stycznia 1905 r. Kościół został wzniesiony przez architekta Oskara Hossfelda, a swoim wyglądem nawiązywał się do form romańskich i gotyckich.
Kościół w Nowym Porcie na przedwojennej pocztówce, widok od strony Westerplatte
źródło: Kościół Morski w Gdańsku
W 1945 roku świątynia została zniszczona (wnętrze całkowicie). Została odbudowana w 1949 r. i ponownie poświęcona 18 kwietnia tegoż roku jako Morski Kościół Misyjny Niepokalanego Serca Maryi w Gdańsku. Aż do lat 70. trwało urządzanie wnętrza świątyni. Od lat powojennnych świątynią w Nowym Porcie zawiadują franciszkanie. Od 1991 r. kościół należy do prowincji św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych w Poznaniu. Przy kościele istnieje Dom Zakonny Braci Mniejszych wybudowany w 1960 r.
źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
