28 czerwca

1715: W Gdańsku zmarł Israel Conradi, przyrodnik, lekarz miejski oraz tytularny medyk królów polskich, odkrywca zjawiska przechłodzenia cieczy, poeta. 
28.06.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Urodził się w Gdańsku 16 października 1634 r.
 
Był uczniem Gimnazjum Akademickiego w Gdańsku, ostatnią klasę zaliczył był uczniem w szkole w Elblągu. 
Israel_Conradi
Strona tytułowa dzieła Israela Conradiego "Dissertatio medico-physica de frigoris natura et effectibus" wydanego w Oliwie w 1677 r.
źródło: Gedanopedia
 
Od 1656 r. studiował medycynę na uniwersytecie w Lejdzie - tam trzy lata później został doktorem po obronie pracy “De sanguine” (O krwi), prezentującej jatrochemiczne właściwości krwi i soków pokarmowych. 
 
Po powrocie do Gdańska Israel Conradi praktykował w zawodzie lekarza, od 1684 r. tytularny lekarz królów polskich. 
 
Od 1691 pełnił urząd fizyka (lekarza) miejskiego. 
 
W 1709 r. z powodu wieku, coraz częstych chorób i grasującej w mieście jednej z największych w jego dziejach epidemii dżumy, wystarał się u władz miasta o odciążenie go z obowiązków i powołanie na stanowisko równoległego (trzeciego) medyka miejskiego, który został Johann Ernst Steinhardt. Wraz z nim, drugim lekarzem miejskim Gottfriedem Stüve i dwoma starszymi cechu gdańskich chirurgów, 16 kwietnia 1710 r. swoim autorytetem oficjalnie zaświadczał o wygaśnięciu w Gdańsku tej epidemii.
 
Israel Conradi stworzył nowoczesny model krążenia krwi w organizmie, rozwijając badania m.in. swojego mistrza Lorenza Eichstädta. 
 
Badał istotę zimna. Odkrywca zjawiska przechłodzenia cieczy, które dopiero w 1721 r. po raz pierwszy opisał Daniel Gabriel Fahrenheit. Uważany jest też za jednego z prekursorów badań nad hibernacją. 
 
Efekty swoich badań ogłosił w cyklu wykładów w 1670 r., następnie opublikował drukiem w dziele “Dissertatio medico-physica de frigoris natura et effectibus” (Rozprawa medyczno-fizyczna o naturze i skutkach zimna, Oliva Monasterium 1677), w którym przedstawił m.in. skonstruowany przez siebie termometr czy obrazy mikroskopowe kryształów soli. 
 
Na zlecenie Królewskiego Towarzystwa w Londynie (The Royal Society of London for Promoting Natural Knowledge) Israel Conradi prowadził doświadczenia fizyczne nad krzepnięciem i zamrażaniem roztworów. Korespondował w tej sprawie z Robertem Boylem (1627–1691; fizykiem i chemikiem, jednym z założycieli Towarzystwa). 
 
Interesował się także astronomią i dyskutował o niej z Janem Heweliuszem w czasie spotkań naukowców w jego domu.
 
Autor m.in. dzieła poświęconego analizie umysłu i duszy ludzkiej na tle wiedzy medycznej o funkcjonowaniu ciała “Cognitio sui ipsius problematica philosophico-medica” (Problemowe poznanie samego siebie w ujęciu filozoficzno-medycznym, 1707). 
 
Israel Conradi zajmował się też poezją. 
 
Jest twórcą okolicznościowych wierszy, m.in. z okazji zaślubin w 1654 r. profesora Gimnazjum Akademickiego Georga Neufelda jr z Elisabethą, córką Johanna Bolnera; uzyskania doktoratu w 1711 r. przez Georga Remusa, późniejszego fizyka (lekarza) miejskiego w Gdańsku. 
 
Napisał także wiersze żałobne m.in. po śmierci doktora Ottona Dietricha Voegedinga (1700), burmistrza Reinolda Wiedera (1707) oraz epitafia m.in. pastora kościoła św. Piotra i Pawła Adriana Pauliego (1684). 
 
Współautor (z Michałem Długoszem) panegiryku na cześć króla Jana III Sobieskiego po wiktorii wiedeńskiej (Oliva Monasterium 1684). Autor drukowanego w 1684 r. panegiryku na cześć astronoma Jana Heweliusza.
 
Był dwukrotnie żonaty, z drugiego małżeństwa ojciec trójki dzieci.  
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Z RPA do Gdańska z miłości do futbolu