23 października

1550: Zmarł Tiedemann Giese, biskup chełmiński i warmiński, przez ponad 10 lat proboszcz kościoła św. Piotra i Pawła Gdańsku, przyjaciel Mikołaja Kopernika.
23.10.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Urodził się 1 czerwca 1480 r. w Gdańsku. Jego ojciec Albrecht był szyprem i kupcem, wożącym towary do Wismaru, Lubeki i innych niemieckich miast. Miał trzynaścioro rodzeństwa. 
1_Tiedemann_Giese
Tiedemann Giese (1480-1550)
źródło: Gedanopedia
 
Pierwsze nauki Tiedemann Giese pobierał w szkole mariackiej w Gdańsku. Następnie studiował na uniwersytecie w Lipsku, gdzie uzyskał stopień bakałarza, a w 1499 r. tytuł magistra sztuk wyzwolonych. Po studiach przebywał w Rzymie, gdzie rozpoczął praktykę prawniczą i otrzymał tytuł notariusza publicznego.
 
W 1505 r. papież powierzył mu kanonię warmińską, we Fromborku. 
 
Od 1507 r. Tiedemann Giese przebywał na Warmii, gdzie był kanclerzem w tamtejszej kapitule, administratorem w Olsztynie i Pieniężnie, kustoszem warmińskim oraz oficjałem i generalnym wikariuszem biskupstwa. 
 
Jednocześnie, od 1512 r. był proboszczem w Steblewie (Stüblau) na Żuławach Gdańskich.
 
W 1515 r. został proboszczem kościoła św. Piotra i Pawła w Gdańsku. Zrezygnował z tej funkcji w 1527 r.
 
Za przygotowania poczynione w zamkach biskupich na Warmii do wojny z Krzyżakami Tiedemann Giese został nobilitowany (z rodzeństwem) w 1519 r. przez króla polskiego Zygmunta Starego. W czasie wojny przebywał w Gdańsku. 
gcm-download-1920-obraz_korona-061.efc82fba (1)
Gotycki kościół św. Piotra Pawła na Starym Przedmieściu (ul. Żabi Kruk 3), w którym Tiedemann Giese był proboszczem
fot. Dominik Paszliński/ www.gdansk.pl
 
W 1525 r. władze Gdańska bezskutecznie zabiegały u króla Zygmunta Starego o mianowanie go proboszczem kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Mimo spodziewanego objęcia urzędu biskupa warmińskiego po Moritzu Ferberze, decyzją króla w 1538 r. wyniesiony został na tę godność Jan Dantyszek, Tiedemann Giese natomiast przejął biskupstwo chełmińskie. 
 
Z powodu choroby Jana Dantyszka przewodniczył obradom Rady Pruskiej. Był w tym okresie jedną z najbardziej wpływowych osób w życiu politycznym i gospodarczym Prus Królewskich. 
 
Po śmierci w 1548 r. Jana Dantyszka Tiedemann Giese został wybrany na biskupa warmińskiego. 
 
W początku Reformacji Tiedemann Giese był zwolennikiem porozumienia katolików i luteranów, czemu dał wyraz w rozprawie “Anthelogikon”.
2_Tiedemann_Giese
Portret Tiedemanna Giesego, po 1549 r., zaginiony
źródło: Gedanopedia
 
Autor, znanej obecnie tylko we fragmentach, rozprawy “De regno Christi” (“O królestwie Chrystusa”, ukończonej w 1535 r.), w której dowodził upadku luteranizmu, choć nie odmawiał mu ożywczego wpływu na naprawę Kościoła. 
 
Zaginęła jego rozprawa “Hyperaspisticon”, w której bronił przed atakami teologów-scholastyków kanonika warmińskiego, astronoma Mikołaja Kopernika, z którym się przyjaźnił. 
 
W 1539 r. dzięki umiejętnościom Mikołaja Kopernika został wyleczony z malarii. 
 
Z kolei, w liście dedykacyjnym Mikołaja Kopernika do papieża Pawła III, dołączonym do dzieła “De revolutionibus”, autor wskazywał na Tiedemanna Giesego jako przyjaciela, który namawiał go do opublikowania tej pracy. 
 
Po śmierci astronoma Tiedemann Giese interweniował u władz Norymbergi w sprawie błędów i przeinaczeń popełnionych przy druku “De revolutionibus”. 
 
Zmarł w Lidzbarku Warmińskim, w wieku 70 lat. Został pochowany w katedrze we Fromborku. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska