Organizatorem wydarzenia jest Związek Miast i Gmin Morskich, którego prezesem jest Piotr Grzelak, równocześnie zastępca prezydent Gdańska ds. zrównoważonego rozwoju i gospodarki. Zwrócił on uwagę na zmianę osi rozwoju w Polsce.
- Dotychczas państwo polskie zawsze rozwijało się na osi wschód-zachód. Dzisiaj tym zakotwiczeniem jest oś północ-południe, a dokładnie północ staje się strategicznym miejscem ze względów geopolitycznych, ze względów bezpieczeństwa, ale też ze względów bezpieczeństwa energetycznego. Pomorze staje się wielkim hubem energetycznym. Ale to tworzy też ogromne wyzwania infrastrukturalne, wyzwania związane z kapitałem ludzkim, z dostępem do mieszkalnictwa. Te wszystkie elementy dotyczą nas - wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i gmin. I to jest bardzo ważne, że w takim momencie w sposób systematyczny spotykamy się i rozmawiamy i że przez te 10 lat stworzyliście państwo systematyczne forum wymiany doświadczeń i rozmowy - mówił.
A z tej wymiany doświadczeń i rozmów rodzą się konkrety.
- Wartość Pomorskiego Eko Forum polega na tym, że nie tylko odbywają się tu rozmowy o problemach i wyzwaniach, ale jest to przestrzeń do poszukiwania rozwiązań, dzielenia się doświadczeniami i budowania partnerstw, które mogą przełożyć się na konkretne działania – powiedział Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego.
Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska podkreślił, że ogólnie 10 lat to niewiele, ale w zakresie ekologii i środowiska to przepaść: - 10 lat temu w kontekście energetyki mówiliśmy wyłącznie z perspektywy pozycji na fakturach. Dziś mówimy o ogromnych inwestycjach. Tak samo jeśli chodzi o przygotowanie miast na wyzwania związane ze zmianami klimatu – rewolucja nastąpiła przez te 10 lat. Zmieniliśmy podejście i wymagania w stosunku do inwestorów. Dzisiaj wymagamy retencjonowania wody opadowej właśnie w miejscu opadu. Ale to też kwestia edukacji mieszkańców i edukacji w szkołach, o czym również dziś rozmawiamy na Eko Forum – o budowaniu świadomości najmłodszego pokolenia za sprawą programu Zielonej Edukacji realizowanego przez Hevelianum.
O energetyce w przemówieniach
Podczas tegorocznej edycji wydarzenia silny nacisk położono na bezpieczeństwo energetyczne, o którym mówili w swoich przemówieniach zaproszeni goście.
„To w gminach i miastach funkcjonuje infrastruktura, od której zależy codzienne życie mieszkańców, działalność przedsiębiorców i sprawność usług publicznych. Dlatego tak ważny jest rozwój energetyki rozproszonej, odnawialnych źródeł energii, magazynów energii oraz równoczesne nowoczesne zarządzanie energią. Dobrze zaplanowane inwestycje mogą wzmacniać odporność samorządów i zwiększać lokalne bezpieczeństwo energetyczne. (...) Transformacja musi przekładać się na konkretne rozwiązania, inwestycje odpowiadające na potrzeby mieszkańców i lokalnej gospodarki. W tym procesie samorządy są jednym z kluczowych partnerów administracji rządowej. Równie istotne pozostaje bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej sieci systemów sterowania i obiektów niezbędnych do funkcjonowania lokalnych społeczności.” – napisał w liście do uczestników konferencji minister energii Miłosz Motyka. Odczytał go Konrad Gwóźdź, szef gabinetu politycznego ministra energii, który podkreślił, że województwo pomorskie rozwija się w tym zakresie bardzo prężnie.
To tu powstają wielkie inwestycje, jak farmy wiatrowe na morzu, wielkoskalowy magazyn energii i elektrownia jądrowa, ale też innowacyjne projekty lokalne oparte na źródłach odnawialnych. Zagrożeniem dla transformacji energetycznej według Konrada Gwoździa nie jest ekonomia, gdyż OZE są tanie, lecz szerzona w internecie na jej temat dezinformacja.
„Aktywni Charytatywni: Bezpiecznie po kilometry”. Edukacja, zdrowie i tysiące wykręconych kilometrów
Jak zauważył wicewojewoda pomorski Emil Rojek, efekty transformacji energetycznej na Pomorzu już są – pierwsza morska farma wiatrowa Baltic Power już działa i produkuje prąd, podobnie jak liczne elektrownie wiatrowe na lądzie.
– Brakuje nam jeszcze bazy, która zapewni stabilność systemu. Tak aby energia z OZE, która jest niestabilna, mogła być w sposób sprawny wprowadzana do systemu – dodał wicewojewoda, wskazując na przyczyny opóźnień odchodzenia od paliw kopalnych – najpierw wojna w Ukrainie, teraz wojna w Zatoce Perskiej.
Mimo to, jak mówił Emil Rojek, dziś już 31 proc. energii elektrycznej w kraju pochodzi z OZE, ale wciąż dużym wyzwaniem jest energia cieplna, zwłaszcza w mniejszych gminach.
O energetyce podczas debaty
Energetyki dotyczyła też pierwsza debata „Odporność gmin 2035 – energia jako fundament bezpieczeństwa”, w której udział wzięli dyrektor Zielonego Gdańska Piotr Kryszewski, Michał Olszewski, wiceprezes Polskich Elektrowni Jądrowych, Malwina Śnieg, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku, Marcin Lewandowski, prezes Grupy GPEC i Przemysław Janiak, wiceprezes spółki Energa SA. Dyskutowali oni o tym, co należy robić w perspektywie kolejnej dekady.
Piotr Kryszewski powiedział m.in., że niektórych decyzji dotyczących transformacji energetycznej nie można odkładać na później, tylko podejmować tu i teraz. Jak również, że najtańsza energia to ta, której nie zużyjemy, dlatego trzeba zmniejszać zapotrzebowanie na energię, co dzieje się m.in. w gdańskich szkołach. Ponadto potrzebne jest uwolnienie potencjału, jaki jest w odpadach. W Gdańsku są już zagospodarowane w Porcie Czystej Energii, który w procesie spalania śmieci wytwarza prąd i ciepło.
Przemysław Janiak podkreślił, że transformacja jest w toku i ważne jest, aby ją kontynuować, co robią w dużej mierze sami mieszkańcy inwestując w fotowoltaikę i magazyny energii. Najważniejsza zaś jego zdaniem jest koordynacja wszystkich działań, gdyż jej brak wygenerowałby dodatkowe koszty. Potrzebny jest zatem dialog pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu oraz informowanie mieszkańców, jak ważne są inwestycje w OZE, gdyż odczuwają oni czasem dyskomfort z jej powodu np. wiatraków.
Michał Olszewski wskazał na potrzebę dywersyfikacji źródeł energii oraz wyjście gmin z błędnego przekonania, że energetyka ich nie dotyczy. Koordynacja działań powinna leżeć po stronie właśnie gminy, a nie operatora.
Malwina Śnieg podkreśliła, że gdyby nie transformacja, koszty energii wciąż by rosły, dlatego nie można jej odkładać w czasie. Wskazała też na potrzebę stworzenia mapy potrzeb oraz zakładania spółdzielni energetycznych.
Marcin Lewandowski mówił o konieczności zapewnienia gminom wyboru źródeł energii i dobieraniu tych najbardziej pasujących lokalnie i szytych na ich miarę, a nie stawianiu dużych „pomników inżynieryjnych”. Prócz dywersyfikacji ważne jest rozproszenie, które daje m.in. bezpieczeństwo przed sabotażem, a także tworzenie partnerstwa uczestników procesu, bądź to na terenie jednego miasta, bądź sąsiednich gmin.
Moderatorką panelu była Magdalena Jurczuk, ekspertka sektora energetycznego, prowadząca blog i podcast The Power Shift.
Znicze z odzysku na 1 listopada. Akcja harcerzy na Srebrzysku w sobotę
Ukoronowaniem tematu energii było podpisanie porozumienia w sprawie utworzenia grupy koordynującej finansowanie wspólnot energetycznych na terenie województwa pomorskiego. Sygnowali je:
- Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego
- Malwina Śnieg, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku
- Tomasz Mironczuk, wiceprezes Banku Ochrony Środowiska
O odpadach i nie tylko
Kolejnym ważnym tematem wydarzenia była gospodarka odpadami. W debacie na ten temat wzięli udział Rafał Węglarek, dyrektor ds. ochrony środowiska w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku, Sławomir Kiszkurno, prezes Portu Czystej Energii, Tadeusz Styn, zastępca dyrektora Departamentu Środowiska i Rolnictwa w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego i Damian Kleina, prezes Eko Doliny. Moderował dziennikarz Jakub Pawłowski. Uczestnicy panelu wskazali m.in. na najbardziej potrzebne obecnie działania w zakresie gospodarki odpadami. Wszyscy zgodzili się, że kluczowe jest wykorzystanie bio gazu.
- Zdecydowanie potrzebujemy inwestycji w biogazownie, bo chociażby w odniesieniu do Gdańska mamy dużo bio odpadów, których nie jesteśmy w stanie przetworzyć tak jakbyśmy chcieli we własnych instalacjach, co oznacza, że mieszkańcy tak dobrze je segregują – powiedział Sławomir Kiszkurno. - Musimy też przebudować obecne instalacje mechaniczno-biologicznego przetwarzania w kierunku wykorzystania frakcji podsitowej pod kątem recyklingu.
Wyjaśniając, frakcja podsitowa to część odpadów (najczęściej zmieszanych lub wstępnie przesortowanych), która podczas mechanicznego przesiewania na wielkich bębnach lub sitach przemysłowych przeszła przez otwory sita, czyli spadła „pod sito”. W tej frakcji, jak mówił prezes PCE, jest dużo szkła, metalu, minerałów, które w drodze utraty statusu odpadu mogą być zaliczane do poziomów recyklingu, co jest dużym wyzwaniem dla samorządu.
500 ton dziennie. Po co nam Port Czystej Energii?
Wskazywano też na inwestycje w instalacje recyklingu frakcji materiałowych dobrej jakości czyli odpadów podzielonych ze względu na rodzaj tworzywa, z którego zostały wykonane; a także poprawę działania punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK) oraz potrzebę inwestycji w edukację społeczeństwa. Z kolei w skali kraju istnieje potrzeba budowy większej ilości spalarni odpadów, które produkują w tym procesie energię elektryczną i cieplną. Obecnie działa w Polsce 11 takich zakładów, w tym gdański Port Czystej Energii, z którego korzystają, dostarczając odpady, pomorskie gminy.
Podczas 10. Pomorskiego Eko Forum rozmawiano także o barierach rozwoju i budowania odporności lokalnej; o lokalnych doświadczeniach, ideach i innowacjach inspirujących do działania; o zielonej edukacji w szkołach; o złożoności zmian klimatycznych oraz kazusie Żuław, którym zmiany klimatyczne zagrażają powodziami.
10 lat rozmów o środowisku
Pomorskie Eko Forum to wydarzenie, które już od dekady wyznacza kierunki rozwoju i kreuje nowe trendy w obszarze ochrony środowiska w regionie. Podczas największej na Pomorzu konferencji poświęconej ekologii spotykają się przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, biznesu, nauki oraz organizacji społecznych, praktycy, decydenci i eksperci, aby w obliczu dynamicznych zmian legislacyjnych, transformacji energetycznej oraz rosnących wyzwań klimatycznych i środowiskowych wymieniać się wiedzą, doświadczeniem i dobrymi praktykami.
