Bezpośrednim świadkiem pożaru kościoła w Sobieszewie był m.in. dziennikarz “Dziennika Bałtyckiego” Marek Klat, który swój artykuł opatrzył dramatycznym tytułem “Zostały tylko zgliszcza!...”.
Kościół w Sobieszewie przed 1945 r.
źródło: Gedanopedia
Reporter “DB” szczegółowo opisał przebieg pożaru. Stał punktualnie o godz. 17.00 na przystanku autobusowym przy moście w Sobieszewie, kiedy w pewnym momencie wraz z innymi osobami na dachu kościoła oddalonego o ok. 100 metrów, zauważył "jakieś błyski, spięcia i następnie niemal momentalnie na dachu pojawił się ogień".
Z sekundy na sekundę rozprzestrzeniał się jak gdyby dach został polany benzyną.Wszyscy będący w pobliżu poczęli biec w stronę świątyni. Po kilku minutach duży kościół zamienił się w ogromną pochodnię.Z wnętrza wynosimy wszystko, co tylko możliwe: ławki, obrazy, głośniki, wota, rzeźby. Młody mężczyzna wchodzi po drabinie na poddasze z gaśnicą. Niestety! gaśnice po prostu NIE DZIAŁAJĄ!!!Po następnych kilku minutach (jest godzina 17.25) ogień pojawia się na drewnianym sklepieniu. Trzeba szybko uciekać z wnętrza. Strop może w każdej chwili zawalić się. W środku zostały już tylko organy, których niestety nie uda się już uratować.W sąsiedztwie świątyni ma swą siedzibę ochotnicza straż pożarna. Po ok. pół godzinie wyjeżdża ich czerwony „Star”. Strażacy ochotnicy są jednak wobec żywiołu całkowicie bezradni. Nie mają wody, urządzeń, sprzętu. Widzę bezsilność ludzi, którzy ze łzami w oczach i nic, dosłownie nic nie mogą już pomóc.Ktoś próbuje rąbać drzwi, ktoś inny krzyczy, aby dzwonić do rafinerii po straż zakładową.Pali się już cały kościół. Na dworze jest ciemno. Gigantyczny słup ognia widoczny był chyba z wielu kilometrów.
Zniszczenia kościoła w Sobieszewie po pożarze 22 lutego 1986 r.
źródło: Gedanopedia
Jak pisze w artykule Marek Klat pierwsze pojazdy straży pożarnej pojawiły się ok. 17.40
Cóż z tego. Jest już zwyczajnie za późno. Ogromny huk obwieszcza zebranym, że strop kościoła zawalił się. Za chwilę runie cały dach.
Według relacji świadków ogień bardzo szybko strawił kościół w Sobieszewie
źródło: Gedanopedia
Z pożaru ocalała natomiast plebania (osobno stojąca na północny zachód od starego kościoła), na której dziedzińcu przez pół roku odbywały się msze.
Spalony kościół szachulcowy przy ul. Pieszej 1 miał charakter salowy, bez wyodrębnionego prezbiterium. Pochodził z końca XVII wieku i służył wyznawcom luteranizmu. W 1945 r. kościół został częściowo zniszczony na skutek ostrzału artyleryjskiego. Z oryginalnego wystroju po wojnie zachowała się rokokowa ambona.
Gmina ewangelicka działała do 1946 r., do momentu wysiedlenia ludności niemieckiej z terenu gminy Świbno.
Kościół w lipcu 1946 r. oddano do dyspozycji saletynom. To Zgromadzenie Księży Misjonarzy Matki Boskiej z La Salette (francuskie Alpy) założone w 1852 r. w celu obsługi ruchu pielgrzymkowego w tamtejszym sanktuarium. W 1926 r. zgromadzenie zostało zatwierdzone przez papieża. Zakonnicy noszą czarne sutanny przepasane płóciennym pasem. Od 1902 r. są na ziemiach polskich, w Galicji.
W styczniu 1947 r. w kościele erygowano nową parafię rzymskokatolicką pod wezwaniem Matki Bożej Saletyńskiej, obejmującą nie tylko całą Wyspę Sobieszewską, ale także wsie Żuław Gdańskich: Trzcinowo, Wiślinkę, Bogatkę i Pleniewo.
W latach 1946–1947 świątynia została częściowo wyremontowana i odbudowana. Zrezygnowano jedynie z odbudowania wieży, którą zastąpiła mała czworoboczna drewniana sygnaturka z krzyżem pośrodku dachu. Kościół konsekrowano 5 października 1947 r., w 100. rocznicę objawień w La Salette.
W 1961 r. zakonnicy sprowadzili i umieścili we wnętrzu świątyni figurę Matki Bożej Saletyńskiej Płaczącej (najstarsza w Polsce, wykonana z drewna dębowego w 1926, do Gdańska przywieziona z klasztoru macierzystego w Dębowcu koło Jasła), rychło otoczoną kultem. Rzeźba szczęśliwie ocalała w pożarze w 1986 r.
Nowy kościół w Sobieszewie powstał w latach 1989-1995
źródło: Gedanopedia
Nowy kościół przy ulicy Pieszej 1 zaczęto wznosić od podstaw w maju 1989 r., według projektu architektów z Politechniki Gdańskiej Leopolda i Antoniego Taraszkiewiczów.
19 października 1995 roku ks. arcybiskup gdański, Tadeusz Gocłowski, dokonał uroczystego poświęcenia kaplicy Matki Bożej Płaczącej w nowo wybudowanej ku jej czci świątyni. W 2003 r. ustanowiono tu archidiecezjalne Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej.
źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
