21 marca

Urodził się 19 grudnia 1896 r. w Herne koło Bochum (Niemcy). 

 

Syn Ignacego (ur. 1868 r. Spławie koło Kościana) i Antoniny z domu Szczerbal (ur. 1871 r. Karmin).

 

Uczęszczał przez cztery lata do szkoły powszechnej w Gostyniu (Wielkopolskie), brał udział w strajku szkolnym 1906/1907. Od 1911 r. pobierał przez trzy lata naukę u mistrza stolarskiego Jana Grzymiałowskiego. Należał w tym czasie do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Gostyniu.

 

W październiku 1915 r. podczas I wojny światowej Jan Jazy został wcielony do wojska niemieckiego. Służył w 9. Batalionie Saperów w Harburgu. Od początku 1916 r. walczył na froncie francuskim.

 

Pod koniec 1918 r. zdezerterował i wstąpił do wielkopolskich wojsk powstańczych. Przydzielony został do kompanii śmigielskiej pod dowództwem Kazimierza Wyciechowskiego, w której służył do maja 1919 r. Początkowo dowodził sekcją, później plutonem. Wziął udział w walkach pod Lipnem Nowym, Bukowcem, Włoszakowicami, Jezierzycami, Gołanicami, Krzyckiem Małym, a także Krzyckiem Wielkim, gdzie został ranny.

 

 

W 1920 r. Jan Jazy jako żołnierz 60. Pułku Piechoty Wielkopolskiej uczestniczył w wyprawie kijowskiej, walkach nad Berezyną oraz Bitwie Warszawskiej. W 1921 r. został zwolniony z wojska.

 

W 1923 r. przeprowadził się do Gdańska, mieszkał przy Opitzstrasse 8 (ul. Orzeszkowej).

 

W latach 1925–1926 prowadził kawiarnię letnią w Wielkiej Wsi (obecnie Władysławowo).

 

Na początku lat 30. XX w. został zatrudniony jako pracownik kontraktowy w Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

 

W Gdańsku Jan Jazy współorganizował Towarzystwo Byłych Wojaków (1934 – referent organizacyjny i ubezpieczeniowy, 1936 – zastępca przewodniczącego komisji rewizyjnej) i Związek Podoficerów Rezerwy. Członek Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny (wiceprezes okręgu gdańskiego), Gminy Polskiej, Gminy Polskiej Związku Polaków, Gdańskiej Macierzy Szkolnej, Związku Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku i Związku Strzeleckiego.

 

W styczniu 1931 r. na zebraniu konstytucyjnym Koła Związku Podoficerów Rezerwy w Gdańsku, które odbyło się w Domu Polskim przy Wallgasse 16 (ul. Wałowa), zaproponował zbiórkę pieniędzy na polski okręt podwodny w ramach akcji „odpowiedź Treviranusovi”. Pozyskaną w ten sposób kwotę przesłano Komitetowi Budowy Łodzi Podwodnej w Łodzi.

 

Jan Jazy uczestniczył też w zbiórce pieniędzy na nagrobek ks. Leona Miszewskiego (1887-1930).

 

8 maja 1939 r. Jan Jazy został zatrudniony ponownie jako stolarz w Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

 

W dniach 1–7 września 1939 r. wziął udział jako plutonowy w obronie Westerplatte przed atakiem wojsk niemieckich. Wypełniając rozkaz ogniomistrza Leonarda Piotrowskiego, 7 września, wywiesił białą flagę na górnej kondygnacji nowych koszar, od strony kanału portowego.

 

Po kapitulacji był przetrzymywany w obozie przejściowym dla jeńców wojennych na Biskupiej Górce (Kriegsgefangenenlager Danzig-Bischofsberg), następnie jeniec w Stalagu I A w Stabławkach (Stablack, Prusy Wschodnie).

 

Został zwolniony w październiku 1939 r. i skierowany do pracy w majątku Fritza Schwillego w Klein Gnie w Prusach Wschodnich (Małe Kniewo; obecnie Mosyr, obwód kaliningradzki, Rosja).

 

Przebywał tam do czasu kiedy 21 stycznia 1945 r. w związku z ofensywą Armii Czerwonej został wydany rozkaz ewakuacji ludności cywilnej.

 

Jan Jazy starał się dotrzeć do przebywającej we Władysławowie rodziny i zatrzymał się po drodze u brata Zygmunta mieszkającego w Gdyni-Grabówku przy ul. Morskiej 148. Tam też zginął w czasie sowieckiego nalotu. Został śmiertelnie ranny na klatce schodowej budynku wpadającym przez okno odłamkiem bomby. Miał 48 lat.

 

Odznaczony Krzyżem Walecznych (1921), Medalem za Wojnę 1918–1921, Medalem Niepodległości (1938).

 

21 maja 1998 r. Jan Jazy razem ze wszystkimi Westerplatczykami został honorowym obywatelem Miasta Gdańska.

 

Jego żona Józefa z domu Klebba (1897-1976) prowadziła przed wojną w Gdańsku sklep kolonialny przy Opitzstrasse 8, była też członkiem Gminy Polskiej Związku Polaków.

Małżeństwo Jazów miało dwoje dzieci.

 

Po wybuchu wojny majątek rodziny został skonfiskowany przez Niemców, a dom przekazano na siedzibę lokalnej komórki Hitlerjugend.

 

Okres wojny rodzina spędziła w Wielkiej Wsi.

 

Jan Jazy został pochowany na cmentarzu św. Mikołaja w Gdyni-Leszczynkach.

 

W 2023 r. wraz z Maksymilianem Cygalskim,  obrońcą Poczty Polskiej w Gdańsku 1 września 1939 r., Jan Jazy upamiętniony został przez Pocztę Polską okolicznościową kartką pocztową.

 

4 października 2024 r., z inicjatywy Rady Dzielnicy Aniołki, odsłonięto poświęconą im tablicę na budynku przy ul. Orzeszkowej 8.