Wstęp wolny. Wernisaż, 03.04.2026, godz. 18:00. Wystawa PRAWDY PAMIĘCI została przygotowana przez włoski kolektyw artystyczny SKIMMERS działający w wielu miastach Toskanii. Artyści zaangażowani w ruch demokratyczny próbują przeciwstawiać się tendencjom faszystowskim i nacjonalistycznym istniejącym w społeczeństwie włoskim, stosując język, który znają najlepiej - sztukę. Częścią ich aktywności jest przypominanie o tragicznych wydarzeniach z czasu II Wojny Światowej, w których główną ofiarą była ludność cywilna masakrowana przez wojsko niemieckie i włoskie bojówki faszystowskie. Mają nadzieję, że ich głos zostanie usłyszany.
Ilu odeszło? Ilu? Co pozostało? Nawet nie oddech. Nawet nie draśnięcie urazy, ani ukąszenie obecności. Wszyscy odeszli bez pozostawiania śladu.
Foglie G. Caproni
MĘCZEŃSTWO SANT'ANNA DI STAZZEMA
12 sierpnia 1944 roku w Sant'Anna di Stazzema w Toskanii stała się zbrodnia na kobietach, starcach i dzieciach dokonana przez włoskich faszystów. Żołnierze nazistowsko-faszystowscy nie tylko niszczyli i palili domy, ale bezlitośnie masakrowali mężczyzn, kobiety, osoby starsze i dzieci; zabijali ich w stajniach, domach, na placach, na polach; zabijali ich karabinami maszynowymi, granatami ręcznymi i miotaczami ognia. Wśród ofiar było ponad sto trzydzieścioro dzieci; najmłodsze, Anna Pardini, miało zaledwie dwadzieścia dni,...
Przez dziesiątki lat masakra w Sant'Anna di Stazzema była wstydliwie ukrywaną tajemnicą. Dopiero w 1970 roku rozpoczął się proces przywracania pamięci ofiarom tej zbrodni. Sergio Mattarelli, Prezydent Republiki Włoskiej, w 78. rocznicę masakry zakończył swoje orędzie w następujący sposób: Włosi są winni ogromną wdzięczność nielicznym żyjącym świadkom, rodzinom ofiar, wszystkim tym, którzy przez lata pracowali nad rekonstrukcją okoliczności i wydarzeń, nad rekonstrukcją indywidualnych historii. Ich świadectwo było nieocenione, pomagając w budowie żywego pomnika, ściśle związanego z wartościami i zasadami, które rządzą życiem naszej społeczności: stałego ostrzeżenia dla przyszłych pokoleń.
Stowarzyszenie Męczenników z Sant'Anna od wielu lat pracuje nad pamięcią o męczeństwie tego miejsca. Przyświecają mu dwa cele:
- upamiętnienie, że droga do odzyskania wolności, naszej i całych Włoch wiodła przez tragedię w Sant'Anna,
- uczynienie z tego małego miasteczka, już zniszczonego i na zawsze naznaczonego wojną, uniwersalnego symbolu pokoju.
PRAWDY PAMIĘCI
W 2025 artyści z grupy SKIMMERS upamiętnili 80. rocznicę wyzwolenia Włoch organizując wystawę poświęconą najciemniejszemu aspektowi tych 20 miesięcy między 8 września 1943 a 25 kwietnia 1945, kiedy Włochy były rozdarte między armiami aliantów i Niemiec oraz wojną domową: masakrom dokonanym przez nazistowską i faszystowską przemoc, jako żałobny kontrapunkt dla Walki Wyzwoleńczej i Ruchu Oporu.
Prawdy pamięci, nie wykluczając osobistych historii o głębokiej wartości, dążą do przywrócenia pamięci o minionych wydarzeniach w sposób inkluzywny, a nie wykluczający, do powrotu do tej małej latarni, którą porzucono na przestrzeni lat, tracąc z oczu godność i prawa, które zdawały się utrwalać w naszych sumieniach dzięki ich poświęceniu.
Pokonując pewne powierzchowne subiektywizmy, szczególnie skrupulatnie porównując źródła pisane i ustne, bezpośrednie i pośrednie, mieliśmy do czynienia z podobnymi sytuacjami, jeśli nie identycznymi. W istocie były to represje, łapanki, często nawet łączone, w miejscach odległych od siebie.
Czy mogą istnieć liczne prawdy tej samej pamięci, które będąc subiektywne nie popadałyby w sprzeczności typowe dla każdej wielości? Jesteśmy skłonni odpowiedzieć przecząco. A jednak te różne prawdy istnieją w zależności od indywidualnego doświadczenia; każde doświadczenie jest inne.
ARTYŚCI ruchu artystycznego SKIMMERS:
- Massimo Bardi
- Luigi Bruno
- Gualtiero Cagna
- Biagio Chiesi
- Claudio Calvetti
- Massimo Casalini
- Thomas Donnelly
- Fabrizio Giorgi
- Sebastian Korbel
- Diego Luschi
- Giovanna Marino
- Ephraim Pepe
- Romina Questa
- Fabio Santoro
- Bidet Selvaggio
- Barbara Visciano
- Zhang Liang Shuai
