Zielone przemiany
Przechodząc obecnie obok „Krewetki” nie da się przeoczyć ustawionej na placu różowej donicy z rośliną oraz tablicy do głosowania w konsultacjach społecznych dotyczących zagospodarowania ulic Heweliusza i Karmelickiej. Na tablicy można kliknąć przycisk odpowiadający satysfakcji z otaczającej przestrzeni.
Wszystko w ramach unijnego projektu ClimaGen, do którego Gdańsk przystąpił w styczniu 2025 r. jako jedno z pięciu europejskich miast, w których testowane są nowatorskie rozwiązania z zakresu zazieleniania i renaturyzacji w przestrzeni miejskiej, o czym pisaliśmy w artykule „Gdańsk częścią europejskiej inicjatywy na rzecz zielonych miast”. Celem inicjatywy jest tworzenie miast bardziej odpornych na skutki zmian klimatu, przyjaznych mieszkańcom oraz zmierzających w kierunku neutralności klimatycznej.
- Zazielenianie, aktywizacja, monitoring – to trzy zasadnicze obszary, na których opiera się projekt ClimaGen. W naturalny sposób, zgodnie z naszym zakresem działań, koncentrujemy się na zazielenianiu i renaturyzacji ulic Heweliusza i Karmelickiej. W tym celu przewidujemy rozbrukowanie niemal 800 mkw. betonowych nawierzchni. W planach jest stworzenie masterplanu dla całego obszaru objętego projektem – to ponad 47 000 mkw. – mówi Magdalena Kilijan, rzeczniczka Gdańskiego Zarządu Zieleni.
Plany obejmują działania, takie jak:
- nowe nasadzenia drzew i krzewów,
- zwiększenie bioróżnorodności,
- rozbruki, czyli usuwanie zbędnych nawierzchni utwardzonych (np. fragmentów chodników czy jezdni) i zastępowanie ich powierzchniami biologicznie czynnymi, obsadzonymi roślinnością,
- działania społeczne i obecność sztuki w przestrzeni miejskiej,
- wymiana zdegradowanej, zanieczyszczonej gleby,
- retencja wody przy pomocy ogrodów deszczowych i rabat retencyjnych,
- edukacja ekologiczna dla mieszkańców.
Cała przestrzeń ma być projektowana tak, by była bardziej przyjazna pieszym i mniej zależna od transportu samochodowego.
W październiku 2025 roku odbyły się pierwsze warsztaty z udziałem partnerów projektu, podczas których przedstawiono koncepcję zielonego korytarza łączącego Dworzec PKP Gdańsk Główny z terenami postoczniowymi – od ulicy Karmelickiej przez Heweliusza po Rybaki Górne. To właśnie obszar projektu, który docelowo ma stać się modelowym przykładem zielonej ulicy.
Zieleń na placu przed “dolarowcem”. Nowy rozbruk we Wrzeszczu
Role partnerów
Partnerami w programie ClimaGen są miasto Gdańska (z jego ramienia - Gdański Zarząd Zieleni), Politechnika Gdańska i Stowarzyszenie Inicjatywa Miasto.
– We współpracy z wymienionymi, lokalnymi partnerami od początku projektu prowadzimy analizy, opracowujemy koncepcje, prowadzimy konsultacje i uzgodnienia zarówno z Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, pełnomocnikami prezydenta miasta Gdańska ds. pieszych i ds. komunikacji rowerowej, jak i z przedstawicielami Biura Zarządzania Ruchem Drogowym – tłumaczy rzeczniczka GZZ.
W ramach analiz przestrzenno-środowiskowych zrealizowano:
- inwentaryzację dendrologiczną, obejmującą wyznaczenie stref ochronnych drzew oraz strefy rzutu koron,
- analizę ruchu pieszego z wyznaczeniem najsilniejszych kierunków ruchu pieszych, miejsc koncentracji ruchu oraz stref gromadzenia się i zatrzymywania pieszych,
- analizy osi widokowych,
- koncepcje wykonania rozbruków.
Rolą Politechniki Gdańskiej jest monitoring, a priorytetowymi zadaniami uczelni są naukowe opracowania poszczególnych aspektów związanych z planowanymi pracami, projekty koncepcyjne, cyfrowa inwentaryzacja i modelowanie, a także badania jakości powietrza, bioróżnorodności, gleby oraz wskaźników zazielenienia. W dalszej perspektywie będą to również: integracja planów inwestycji w wersję VR, wykonanie symulacji tego, jak z czasem będzie wyglądała zazieleniona i przekształcona ulica oraz wsparcie partnerów w projektach edukacyjnych.
Szeroką rozumianą aktywizacją w projekcie zajmuje się Stowarzyszenie Inicjatywa Miasto, które prowadzi obecnie konsultacje społeczne. Działania stowarzyszenia, prócz konsultacji, obejmują wsparcie komunikacyjne między mieszkańcami, jednostkami miejskimi a lokalnym biznesem a także organizację warsztatów związanych ze współtworzeniem strategii miejskich.
Spotkania konsultacyjne
W ramach spotkań konsultacyjnych mieszkańcy mogli już się wypowiedzieć na temat planowanych przemian i postrzegania obszaru w dwóch mobilnych punktach ustawionych przy „Krewetce” na ul. Karmelickiej 1 oraz przed budynkiem „Organika” przy ul. Heweliusza 11. Cały czas można wypowiedzieć się poprzez formularz internetowy.
Natomiast we wtorek, 21 kwietnia w godzinach 17:00-19:00 odbędzie się spotkanie dla mieszkańców w Szkole Podstawowej nr 57 przy ul. Aksamitnej 8.
“Jaśniejszy Gdańsk” działa od 10 lat. Które ulice zostaną oświetlone w tym roku?
Stowarzyszenie przedstawiło już pierwsze wnioski z mobilnego punktu konsultacji przy „Krewetce”.
- W trakcie wydarzenia udało się zebrać 76 ankiet, a liczba przeprowadzonych rozmów oraz wskazań na "klikerze satysfakcji" była dużo większa. Zebrany materiał stanowi wartościową podstawę do dalszych analiz i prac projektowych – informuje Inicjatywa Miasto. - Na podstawie rozmów można wstępnie stwierdzić, że mieszkańcy w większości nie są usatysfakcjonowani z obecnego zagospodarowania przestrzeni, wskazują na niedobór zieleni oraz miejsc do siedzenia, natomiast pozytywnie oceniają kierunek zmian proponowany w koncepcji zagospodarowania.
Gratka dla spacerowiczów. Na molo w Brzeźnie wrócił dolny pokład
Wstępne obserwacje badaczy wskazują, że:
- przestrzeń pełni obecnie głównie funkcję komunikacyjną,
- wskazywano na jej anonimowy charakter i brak wyraźnych punktów identyfikujących miejsce,
- zwracano uwagę na kwestie bezpieczeństwa, w tym obecność osób w kryzysie bezdomności, szczególnie w godzinach wieczornych i nocnych,
- jako istotną wartość przestrzeni wskazywano widok na budynek Dworca Głównego,
- pojawiły się liczne uwagi dotyczące lokalizacji elementów małej architektury – w szczególności ławek, które powinny być sytuowane z dala od ruchliwej drogi oraz ukierunkowane na widok dworca,
- jako element wymagający zmian wskazywano budynek „Krewetki” oraz nieużytkowane lokale usługowe.
Stowarzyszenie podkreśla, że przedstawione wnioski mają charakter wstępny – szczegółowa analiza wszystkich ankiet i danych zostanie przeprowadzona w kolejnym etapie.
