Urodziny Fundacji ARMAAG. Od 30 lat bada powietrze dla mieszkańców Trójmiasta

Agencja Monitoringu Regionalnego Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej (ARMAAG) ma już 30 lat. Była pierwszą inicjatywą samorządową w Polsce powołującą do życia instytucję do badania jakości powietrza. ARMAAG wykonuje dziś swoje zadania na ośmiu stacjach pomiarowych. Z danych instytucji wynika, że powietrze w Trójmieście z każdym rokiem jest coraz czystsze. 
19.07.2023
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Panorama zabytkowego miasta w żółtym odcieniu
Poranna mgła nad Gdańskiem widziana z Góry Gradowej, zdjęcie z 27 października 2022 r.
fot. Piotr Wittman/ gdansk.pl

Jak powstała ARMAAG?

Akt notarialny ustanawiający Agencję Monitoringu Regionalnego Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej podpisano 19 lipca 1993 r.
 
Instytucja, w formie fundacji, została założona przez gminy Gdańsk, Gdynia, Sopot i Tczew oraz spółkę Nederpol. Jej celem było  utworzenie sieci monitoringu regionalnego. 
 
Była to pierwsza z takich inicjatyw w Polsce, gdzie samorządy wspólnie powołały fundację do prowadzenia regionalnego monitoringu automatycznego powietrza oraz prowadzenia wszelkich działań na rzecz poprawy jakości powietrza. 
 
W 2020 roku nastąpiła zmiana nazwy na Fundację Agencja Regionalnego Monitoringu Atmosfery Gdańsk-Gdynia-Sopot.

Ile powstało stacji pomiarowych?

Budowa sieci pomiarów jakości powietrza nastąpiła w pierwszych latach działania fundacji tj. 1996-2000. Finalnie powstało 10 stacji monitoringu powietrza, przez lata zmieniał się nieznacznie zakres jak i liczba stacji. Obecnie, w ramach sieci ARMAG funkcjonuje 8 stacji na obszarze aglomeracji trójmiejskiej.

Oprócz czystego nieba nic nam więcej nie potrzeba. Trójmiasto liderem wśród dużych miast w zwalczaniu smogu

Fundatorami stacji były zakłady przemysłowe z Trójmiasta, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. W późniejszym okresie urządzenia do pomiarów montowano też dzięki wsparciu funduszy Unii Europejskiej.
 
Dziś koszty funkcjonowania stacji pokrywane są głównie przez gminy Gdańsk, Gdynię, Sopot oraz darowizny i zlecenia fundacji w zakresie ochrony powietrza. 

Jak zmienia się stan powietrza w Trójmieście i w Pomorskiem?

Ważnym etapem dla rozwoju sieci pomiarowej było zgłoszenie i przyjęcie do Państwowego Monitoringu Środowiska stacji monitoringu powietrza Fundacji ARMAAG w 2000 r. Kolejnym ważnym krokiem było uzyskanie akredytacji (nr AB 1057) wg normy 17025 w 2009 roku, którą Fundacja utrzymuje do chwili obecnej jako jedyna sieć w Polsce.
 
Wschód słońca nad miastem z lotu ptaka
Wschód słońca nad Oliwą
fot. Piotr Wittman/ gdansk.pl
- Jak pokazują 25-letnie pomiary stan jakości powietrza na terenie Trójmiasta jak i całego Pomorza systematycznie poprawia się szczególnie, jeśli spojrzymy na serie pomiarowe w dłuższym horyzoncie czasowym. Stężenia kluczowych zanieczyszczeń powietrza tj. ditlenku siarki, ditlenku azotu oraz pyłu zawieszonego PM 10 (mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów - przyp. red.) wykazują generalnie tendencję malejącą - mówi dr Michalina Bielawska, dyrektor Fundacji "Agencja Regionalnego Monitoringu Atmosfery Gdańsk-Gdynia-Sopot".

Emisja ditlenków siarki i azotu

Najbardziej spektakularny jest spadek poziomu stężeń ditlenku siarki. Stężenie średnioroczne tej substancji spadło od 39 do 77 procent, w zależności od stacji pomiarowej Trójmiasta, jak i na obszarze Pomorza w latach 1998- 2022.
 
Z kolei, poziomy stężenia średniorocznych ditlenku azotu obniżają się bardzo powoli bądź utrzymują się na podobnym poziomie. Bywają też pojedyncze lata gdzie jest zauważalny wzrost tej substancji. Podobnie jak w przypadku ditlenku siarki stężenia średnioroczne ditlenku azotu nie zostały przekroczone na żadnej stacji w analizowanym 25-leciu.

Emisja PM 10

W przypadku stężeń średniorocznych pyłu zawieszonego PM 10 widać tendencje malejącą, przy czym dynamika tego spadku jest lepsza niż w przypadku ditlenku azotu, a gorsza niż dla ditlenku siarki.
 
Stężenie średnioroczne tej substancji spadło w zakresie od 33 do 98 proc. w latach 1998-2022.
 
Stężenia średnioroczne pyłu zawieszonego PM 10 zostały przekroczone na trzech stacjach pomiarowych tj. stacji AM10 Gdynia Śródmieście w latach 2002-2007, na stacji AM3 Gdańsk Nowy Port (2003,2006) i na stacji AM7 (2002-2003) w Tczewie. W pozostałych latach nie odnotowano przekroczeń PM 10 na żadnej stacji.

Co to jest niska emisja zanieczyszczeń?

- Reasumując, stan jakości powietrza poprawia się, przy czym dynamika poprawy jest różna dla poszczególnych substancji. Warto odpowiedzieć sobie na pytanie jakie są źródła emisji dla analizowanego obszaru trójmiasta i Tczewa, jak i dla większości miast polskich. Zarówno tych mniejszych, jak i większych miast, jest niska emisja. Niska emisja to emisja pyłów i gazów na wysokości do 40 metrów - wyjaśnia dr Michalina Bielawska. 

Nadzwyczajna sesja Rady Miasta ws. pyłu. Apel radnych i doniesienie do prokuratury

Są to przede wszystkim zanieczyszczenia z sektora komunalno-bytowego np. pieców grzewczych i lokalnych kotłowni oraz z sektora transportu. 
 
Dodatkowym czynnikiem mogącym powodować pogorszenie jakości powietrza są warunki meteorologiczne. Na rozprzestrzenianie się zanieczyszczenia powietrza w atmosferze wpływ mają: prędkość i kierunek wiatru, temperatura, opady atmosferyczne, wilgotność względna i termiczna równowaga atmosfery.
 
Urządzenie do monitoringu powietrza
ARMAAG mierzy dziś stan powietrza na ośmiu stacjach pomiarowych
fot. Grzegorz Mehring/ gdansk.pl
W przypadku Trójmiasta i całego Pomorza głównym źródłem niskiej emisji jest przede wszystkim sektor komunalno–bytowy.
 
- Przy czym z reguły w mniejszych miejscowościach jest większy jest jego udział niż w większych miastach takich, jak Gdynia, Sopot oraz Gdańsk gdzie większe znaczenia ma już emisja komunikacyjna. Dlatego ważne są wszelkie działania ograniczające niską emisję. Jednym z kluczowych działań jest likwidacja indywidualnych źródeł emisji i podłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej bądź wymiana pieca czy kotła na bardziej wydajny i przyjazny dla środowiska - zauważa dyrektor ARMAAG. 

ARMAAG edukuje i uczestniczy w wielu projektach

Wieloletnią działalność Fundacji ARMAAG stanowi również edukacja od poziomu najmłodszych dzieci po studentów podczas wielu zajęć i akcji plenerowych, które przyczyniły się do wzrostu świadomości społeczeństwa w zakresie ochrony powietrza. 
 
W ciągu ostatnich 30 lat ARMAAG uczestniczył też w licznych projektach unijnych zarówno regionalnych, jak i międzynarodowych, które pozwoliły na rozbudowę systemu monitoringu powietrza oraz stworzenie wspólnej platformy informacji o jakości powietrza na Pomorzu.
 
ARMAAG współpracuje też z ośrodkami naukowymi w Trójmieście, w Polsce oraz za granicą m.in. w zakresie udoskonalania metod pomiarowych oraz analizy zależności poziomów stężeń od warunków meteorologicznych czy źródeł zanieczyszczeń powietrza.
- 30 lat działalności Fundacji ARMAG to z pewnością olbrzymi wkład w pomiary i informację o jakości powietrza, edukację oraz wsparcie wszelkich inicjatyw jakości powietrza na obszarze Pomorza - podsumowuje dr Michalina Bielawska. 
 

TV

Ostatni dzień 44. Zjazdu Nowej Hanzy w Gdańsku