Wspólnota doświadczeń, pamięci i odpowiedzialności
Dzielą ich języki należące do różnych grup językowych: polski do słowiańskich, litewski i łotewski do bałtyckich i estoński do ugrofińskich. Dlatego na konferencji potrzebowali tłumacza. Łączy zaś doświadczenie zesłania. Około 30 Sybiraków z 4 krajów leżących nad Bałtykiem spotkało się w piątek, 27 marca w Nowym Ratuszu, by kontynuować współpracę zainicjowaną w listopadzie 2024 r. w Rydze. Wtedy to podpisano wstępne porozumienie pomiędzy Litewskim Związkiem Więźniów Politycznych i Zesłańców, Polskim Związkiem Sybiraków, Łotewskim Stowarzyszeniem Osób Represjonowanych Politycznie oraz Estońskim Stowarzyszeniem Złamanych Chabrów.
Zorganizowaną w Gdańsku konferencję Baltic Alliance otworzył Kordian Borejko, który jako niespełna roczne dziecko został w 1940 roku wywieziony w bydlęcym wagonie do Kazachstanu.
- Przeżyłem wyłącznie dzięki nadludzkiej sile i miłości mojej matki. Dziś stając przed państwem jako prezes Związku Sybiraków wiem doskonale, że podobne dramatyczne historie noszą w sercach tysiące obywateli Litwy, Łotwy i Estonii. Nasze narody łączy nie tylko piękno Morza Bałtyckiego. Łączy nas przede wszystkim bolesne doświadczenie sowieckiego terroru, utraty bliskich i walki o przetrwanie - mówił prezes Borejko.
Obrady prowadził prezydent międzynarodowej organizacji pozarządowej (INGO) Baltic Alliance, prof. Jonas Jakaitis, który z kolei na zesłaniu w Kazachstanie już się urodził - w 1956 roku. Jego rodzice należeli do partyzantki litewskiej - ruchu niepodległościowego, który działał w latach 1944-1953, łącząc charakter zbrojny i cywilny w celu budowy niepodległej Litwy poza strukturami ZSRR. Po śmierci Stalina rodzina Jakaitisów została zwolniona z łagru, ale odmówiono im prawa powrotu na Litwę.
Katyń i Sybir. Gdańsk pamięta o polskiej tragedii sprzed 85 lat
Gości powitała Emilia Lodzińska, zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju przestrzennego i mieszkalnictwa.
- Dzisiejsze spotkanie ma wymiar szczególny. Łączy nas nie tylko wspólna pamięć o tragicznych doświadczeniach XX wieku, ale także odpowiedzialność za zachowanie prawdy historycznej i przekazanie jej kolejnym pokoleniom. Losy represjonowanych, zesłańców na Syberię z lat 30., 40. i 50. XX wieku są częścią historii naszych narodów. Historii bolesnej, ale także naznaczonej odwagą i niezłomnością. Gdańsk – miasto boleśnie doświadczone podczas II wojny światowej jest właściwym miejscem dla takiej rozmowy i kreowania wyzwań na przyszłość. Tutaj szczególnie mocno rozumiemy znaczenie wspólnoty, pamięci i współpracy ponad granicami. Mam przekonanie, że konferencja Baltic Alliance będzie miejscem wymiany doświadczeń, budowania relacji i wspólnych działań – powiedziała wiceprezydentka Gdańska.
ZOBACZ ZDJĘCIA Z KONFERENCJI BALTIC ALLIANCE
Szeroka europejska współpraca
Podpisane ponad rok temu w Rydze porozumienie Sybiraków z czterech krajów ma na celu takie działania, jak promowanie wspólnej tożsamości kulturowej, upamiętnianie losów zesłańców syberyjskich, utrzymywanie ich grobów i znaków pamięci, organizowanie działań na rzecz zesłańców i więźniów politycznych oraz ich rodzin, a także działania w zakresie wychowania patriotycznego młodzieży, z uwzględnieniem propagowania wartości, którymi kierowali się zesłańcy syberyjscy i więźniowie polityczni. Uzgodniono wówczas również potrzebę sformalizowania współpracy poprzez utworzenie wspólnej organizacji. Do zarejestrowania organizacji doszło 2 marca 2026 roku.
- Powołaliśmy do życia i rozwijamy naszą współpracę w ramach Stowarzyszenia Baltic Alliance. Robimy to, by wymieniać poglądy, zacieśnić naszą więź i mówić jednym silnym głosem – powiedział w Gdańsku Kordian Borejko. – My, należący do ostatniego pokolenia świadków mamy święty obowiązek przekazać prawdę o losach naszych rodaków. Nie robimy tego z chęci zemsty, lecz jako przestrogę i fundament pod budowę pokojowej Europy. Aby jednak ten testament pamięci ocalał, nie możemy działać w odosobnieniu. Prawda o zbrodniach komunizmu musi wreszcie stać się pełnoprawną, żywą częścią europejskiej pamięci historycznej. Dlatego z tego miejsca, jako sojusz, chcę zwrócić się do struktur zjednoczonej Europy. Współpraca z Unią Europejską, a także z innymi międzynarodowymi stowarzyszeniami jest naszym celem.
Ministra Barbara Nowacka opowiada o reformie edukacji “Kompas Jutra”
- Dzisiaj żyjemy w wolnej Europie. Jednak globalne konfrontacje pokazują, że wolność także wymaga odpowiedzialności. To jest powód, dla którego Baltic Alliance jest taki istotny. Nie jesteśmy wyłącznie klubem osób o podobnej mentalności. Jesteśmy strażnikami pamięci historycznej. Rozumiemy, że narody bez pamięci historycznej nie rozumieją kierunku, w którym idą - uzupełnił Jonas Jakaitis.
Po części plenarnej uczestnicy konferencji złożyli wiązanki kwiatów pod Pomnikiem Ofiar Golgoty Wschodu w kwaterze Sybiraków na Cmentarzu Łostowickim, oraz na Westerplatte.
