Czym grozi otyłość?
W Polsce wciąż rośnie liczba dzieci z nadwagą, co grozi otyłością w dorosłości. A otyłość to przewlekła choroba niosącą za sobą wiele skutków zdrowotnych. Coraz częściej skutki te (nadciśnienie tętnicze, choroby metaboliczne, wady postawy, zaburzenia psychologiczne) występują już w wieku dziecięcym i nastoletnim.
W Gdańsku, nieprzerwanie od 2011 roku, wszystkie rodziny borykające się z nadwagą w swoim najmłodszym pokoleniu mogą otrzymać bezpłatne, długotrwałe, kompleksowe wsparcie w ramach programu „6-10-14 dla Zdrowia”. Inicjatywa obejmuje badania przesiewowe w szkołach (w wieku lat ok, 6, 10 i 14 - stąd nazwa programu), specjalistyczną terapię zmiany stylu życia, dodatkowe badania młodych pacjentów, edukację rodziców.
Przedsięwzięcie finansowane jest z budżetu miasta, a realizowane przez Uniwersyteckie Centrum Kliniczne.
Rowerowy Maj 2026 dojeżdża do mety. Jaki był?
15 lat pracy dla zdrowia publicznego
W 15 rocznicę Programu, w auli Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w piątek, 29 maja, odbyła się konferencja podsumowująca to wyjątkowe w skali Polski przedsięwzięcie, ale i - rysująca perspektywy dalszego działania.
Spotkanie otworzyła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda: - Cieszę się, że dzisiaj będę mogła posłuchać, jakie są wnioski z programu, co można zrobić jeszcze lepiej, a może stanie się on inspiracją do tego, żebyśmy, korzystając z państwa doświadczenia, zrobili coś więcej na skalę całego kraju - mówiła minister. - Mówicie dziś państwo o zdrowiu publicznym opartym na dowodach naukowych i to jest wartość, o którą powinniśmy dbać szczególnie w dobie fake newsów na temat zdrowia w social mediach, które docierają również do rodziców i młodych ludzi. Jesteśmy w trakcie procedowania projektu ustawy Lex Szarlatan, który ma przeciwdziałać temu zjawisku. Dziękuję za te 15 lat pracy na rzecz zdrowia publicznego.
Światowy Dzień bez Tytoniu. Centrum Profilaktyki Nikotynowej UCK zaprasza
“6-10-14” bez licencji
Monika Chabior, zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania podkreśliła, że żaden z partnerów projektu (Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdański Ośrodek Promocji Zdrowia i Profilaktyki Uzależnień) sam nie byłby w stanie konsekwentnie prowadzić programu “6-10-14” i przypomniała statystyki projektu:
- każdego roku w badaniach przesiewowych uczestniczy ok 5 tysięcy gdańskich dzieci
- ponad 17,7 tys. dzieci i ich rodzin otrzymało specjalistyczne wsparcie.
- Nie pozostawiamy więc rodziców samych po przesiewie z informacją zwrotną, ale łączymy z niesamowitymi specjalistami Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego - podkreśliła wiceprezydentka. - Ogromny pokłon należy się ludziom, którzy rozpoczęli projekt, za ich wizjonerstwo i odwagę, w tym nieobecnemu dziś Markowi Jankowskiemu. Rozszerzajmy ten program na inne gminy, by dotarł do jak największej liczby dzieci, do jak największej liczby gmin, tak aby nasze dzieci były zdrowe, aby ten niebezpieczny trend rosnącej otyłości dzieci w Polsce zatrzymać. Gdańsk nie ma licencji na “6-10-14”, dostęp do programu jest wolny.
Zdrowie dziecka nie zaczyna się w gabinecie lekarskim
Rektor GUMed prof. Michał Markuszewski zwrócił szczególną uwagę na konsekwencję w realizacji programu wspierania młodych ludzi zagrożonych otyłością: - Program odpowiada na realny problem problem zdrowotny nie poprzez jednorazową akcję, ale poprzez systemowe, długofalowe działania. Jest przykładem myślenia o zdrowiu publicznym w sposób odpowiedni, oparty na profilaktyce, wczesnym wykrywaniu zagrożeń, edukacji, leczeniu oraz wspieraniu całej rodziny. W tym tkwi właśnie jego największa wartość - podkreślił rektor: - Zdrowie dziecka nie zaczyna się w gabinecie lekarskim, nie kończy się wraz z jego konsultacją. Zdrowie dziecka przygotowuje się w domu, w szkole, w codziennych wyborach i nawykach. Dlatego skuteczna odpowiedź na choroby cywilizacyjne musi łączyć medycynę, edukację, samorząd i wspólnotę lokalną. Gdańsk miał odwagę taką odpowiedź i stworzyć. Udział naszej uczelni w tym programie to bardzo dobry przykład tego, czym powinna być nowoczesna uczelnia medyczna: miejscem, w którym nie tylko prowadzi się badania, ale także aktywnie uczestniczy w rozwiązywaniu najważniejszych problemów zdrowotnych.
Chcemy chronić, a nie - naprawiać
Dr Jakub Kraszewski, dyrektor naczelny Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego skomentował program z perspektywy szpitalnej: - Zajmujemy się przede wszystkim naprawianiem zdrowia, a naszym działaniem powinna być jego ochrona, więc działanie “przed”, oparte na edukacji. Na co dzień widzimy w szpitalu konsekwencje zmian cywilizacyjnym. Prof. Małgorzata Myśliwiec (ordynator Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii UCK - red.) mówi, że kiedyś na oddziale diabetologii pojawiała się dwójka nowych pacjentów miesięcznie. Dziś każdego dnia przyjmuje kilkoro dzieci z objawami cukrzycowymi i innymi. Dlatego takie działania, jak Program 6-10-14 są potrzebne, tak jak i nieustępliwość ich realizatorów. Dziękuję dr Paulinie Metelskiej, koordynatorce programu za konsekwencję i upór w realizacji pracy.
Medale Prezydenta Miasta Gdańska
Podziękowania przekazała także prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, przyznając trzem osobom, które zbudowały program 6-10-14 Medale Prezydenta Miasta Gdańska.
Otrzymali je:
- dr hab. Michał Brzeziński – pediatra gastroenterolog, profesor Gdański Uniwersytet Medyczny, wybitny ekspert w dziedzinie otyłości dziecięcej i zdrowia publicznego. Inicjator, współtwórca i pierwszy koordynator Programu „6-10-14 dla Zdrowia”. To dzięki jego determinacji, zaangażowaniu i konsekwencji powstał pierwszy w Polsce kompleksowy, samorządowy program profilaktyki i leczenia otyłości dziecięcej. Był osobą, która zainicjowała projekt, zgromadziła interdyscyplinarny zespół specjalistów oraz stworzyła fundamenty organizacyjne i merytoryczne programu, który od 15 lat skutecznie wspiera dzieci i ich rodziny. Od wielu lat aktywnie zaangażowany społecznie w działania na rzecz zdrowia publicznego oraz rozwój programów zdrowotnych Miasta Gdańska.
- mgr Justyna Drabik – pracownik Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku, pielęgniarka oddziałowa Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii, związana również z Poradnią Metaboliczną. Od 2011 roku aktywnie zaangażowana w realizację Programu „6-10-14 dla Zdrowia”. Kieruje zespołem dietetyków programu, regularnie pracuje z pacjentami i ich rodzinami, prowadzi warsztaty oraz kursy kulinarne, a także inicjuje działania edukacyjne i żywieniowe stanowiące ważny element procesu terapeutycznego.
- mgr Małgorzata Kaźmierczak – magister psychologii, pracownik Gdański Ośrodek Promocji Zdrowia i Profilaktyki Uzależnień. Od 2011 roku zaangażowana w realizację Programu „6-10-14 dla Zdrowia”. Wieloletnia koordynatorka zespołu psychologów programu oraz współtwórczyni modelu poradnictwa psychologicznego, stanowiącego jeden z kluczowych elementów kompleksowego procesu terapeutycznego dzieci i rodzin objętych programem. Od lat aktywnie wspiera działania edukacyjne i profilaktyczne skierowane do rodzin dzieci z nadwagą i otyłością.
Trzy mity na temat otyłości dziecięcej
Gościem specjalnym konferencji była prof. Paulina Nowicka z Uniwersytetu w Uppsali, współprzewodnicząca grupy roboczej badającej otyłość dziecięcą w EASO (Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Otyłością), współautorka programu “Less and More” (Mniej i Więcej), na którym wzorowany był Program 6-10-14. Profesor osobiście wspierała budowanie gdańskiego programu.
Na konferencji przytoczyła m. in. najnowsze dane Światowej Federacji Otyłości z 2025 roku:
- otyłość dotyka ponad 1 miliarda ludzi na świecie - to około jedna ósma osób dorosłych, przyczyniając się do niemal 4 mln zgonów rocznie i odpowiadając za 40 proc. przypadków cukrzycy, nawet 80 proc. przypadków nadciśnienia tętniczego oraz ponad 13 typów nowotworów.
Prof. Nowicka obaliła też powszechne mity dotyczące otyłości dziecięcej:
- “Dziecko z tego wyrośnie” Nie. Dzieci z otyłością nie wyrastają z niej automatycznie wraz ze wzrostem.
- “Leczenie to jednorazowa interwencja” Nie. Otyłość jest chorobą przewlekłą i wymaga długoterminowego wsparcia, podobnie jak np. astma.
- “To wina rodziców” Nie. Otyłość jest chorobą złożoną, uwarunkowaną biologicznie, genetycznie i środowiskowo. Rodzice mają ważną rolę - ale nie powinni być obwiniani.
Wszystko na temat Programu 6-10-14 dla zdrowia - na stronie internetowej
