Nowoczesne metody projektowania zastępują testy na zwierzętach
Badania, które prowadzi dr Alicja Mikołajczyk opierają się na nowoczesnych metodach projektowania i oceny ryzyka chemicznego i materiałowego - zwłaszcza dla nanomateriałów oraz zaawansowanych innowacyjnych chemikaliów. Naukowczyni proces projektowania substancji chemicznych i innowacyjnych materiałów realizuje w przestrzeni wirtualnej, wykorzystując zaawansowane metody sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, modelowania molekularnego oraz chemii kwantowej. Dzięki temu możliwe jest nie tylko przewidywanie właściwości i ryzyka nowych substancji na bardzo wczesnym etapie, ale też znaczące skrócenie czasu i kosztów badań oraz ograniczenie testów in vitro i na zwierzętach.
Te działania zostały docenione przez komitet nagrody Lush Prize, która przyznawana jest za działania na rzecz zakończenia wykorzystywania zwierząt w badaniach, testach i edukacji. Na shortlistę Lush Prize 2026 trafiło 60 nominacji reprezentujących projekty z 25 krajów. Wśród nich znalazła się gdańska badaczka, jako jedyna z Polski.
- To wyróżnienie na shortliście Lush Prize jest dla mnie ogromnym zaszczytem i mocnym potwierdzeniem sensu mojej wieloletniej pracy na rzecz badań bez udziału zwierząt laboratoryjnych, które realizuję na Wydziale Chemii Uniwersytetu Gdańskiego - w Pracowni Chemoinformatyki Środowiska w zespole prof. Puzyna - oraz w QSAR Lab, spółce spin-off Uniwersytetu Gdańskiego - mówi dr Alicja Mikołajczyk. - Odbieram to wyróżnienie jako wyraźny sygnał, że nauka i wdrożenia oparte na podejściu „human-relevant”, czyli wykorzystujące dane i modele możliwie najtrafniej odzwierciedlające biologię człowieka oraz mechanizmy toksyczności, stają się realnym kierunkiem zmiany w badaniach i ocenie bezpieczeństwa substancji chemicznych oraz zaawansowanych materiałów, w tym nanomateriałów nowej generacji.
Jak dodaje badaczka, idea, której celem jest pełna zastępowalność testów na zwierzętach, a nie „kompromis” redukcji badań, staje się realnym kierunkiem i nowym standardem w badaniach i ocenie bezpieczeństwa substancji chemicznych.
Pracuje z Gdańska w Cambridge. Pilnuje 1,7 mln tkanek
Prestiżowa nagroda
Lush Prize to największy na świecie fundusz nagród wspierający inicjatywy kończące lub zastępujące testy na zwierzętach. Nagroda obejmuje pięć głównych kategorii:
- Nauka
- Szkolenia
- Świadomość Społeczna
- Rzecznictwo Polityczne
- Młody Badacz
Właśnie w tej ostatniej kategorii nominowana została badaczka z UG.
Nagroda Młodego Badacza Lush Prize (Lush Prize Young Researcher Award) jest skierowana do ambitnych młodych naukowców (do 35 lat w dniu rozpoczęcia naboru). W tej kategorii przyznawanych jest maksymalnie pięć nagród. Każdy laureat otrzymuje dofinansowanie w wysokości 10 000 funtów.
AI w walce z rakiem. Zwycięskie projekty konkursu Fahrenheita
Zwycięzców poznamy podczas ceremonii w maju tego roku. Jeśli wśród nich znalazłaby się dr Alicja Mikołajczyk, nie byłoby to pierwsze prestiżowe wyróżnienie w jej dorobku. Otrzymała już m.in. nagrodę naukową przyznaną podczas konferencji China Nanomedicine 2023: Nanomedicine Discovery and Translation, nagrodę Rising Star in Material Science 2023 oraz stypendium 24. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. W maju 2025 roku została powołana do Rady Doradczej ds. Naukowych Międzynarodowego Programu Nauk Podstawowych (IBSP) UNESCO.
