27 września

1888: Urodził się Sean Lester, irlandzki dyplomata, Wysoki Komisarz w Wolnym Mieście Gdańsku, sprzeciwiał się łamaniu lokalnej konstytucji przez nazistów, stawał w obronie antyhitlerowskiej opozycji, w tym Polonii. 
27.09.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Przyszedł na świat w Carrickfergus, w hrabstwie Antrim, niedaleko Belfastu, w protestanckiej rodzinie. 
3_1_0_17_8127_173229
Sean Lester (1888-1959)
Narodowe Archiwum Cyfrowe
 
W młodości Sean Lester był aktywnym członkiem irlandzkiego ruchu niepodległościowego (m.in. Ligi Gaelickiej i Irlandzkiego Bractwa Republikańskiego). 
 
Opuścił szkołę w wieku 14 lat. Pracował na kolei, następnie jako dziennikarz dla irlandzkich gazet m.in. „North Down Herald” i „Freeman's Journal”.
 
Od 1923 r. był zatrudniony w Irlandzkim Wydziale Spraw Zagranicznych, w 1929 r. został delegatem Irlandii w Lidze Narodów. Dzięki niemu Irlandia została wybrana na okres trzyletni do Rady Ligi Narodów.
 
15 stycznia 1934 r. Sean Lester objął funkcję Wysokiego Komisarza w Wolnym Mieście Gdańsku. Występował w obronie konstytucji WMG i antyhitlerowskiej opozycji, w tym gdańskiej Polonii. 
 
Głównie dzięki jego nadzorowi nad wyborami w kwietniu 1935 r., partia Adolfa Hitlera NSDAP nie uzyskała całkowitej kontroli politycznej w Wolnym Mieście Gdańsku. 
 
We wrześniu 1935 r. przedstawił Radzie Ligi Narodów pierwszy raport wskazujący na powstanie w Wolnym Mieście Gdańsku stanu sprzecznego z konstytucją - rzeczywistą władzę sprawował gauleiter Albert Forster, któremu podlegał prezydent Senatu Arthur Greiser.
Irlandczyk napisał, że w urzędach gdańskich umieszczane są symbole narodowosocjalistyczne (flagi ze swastyką, portrety Hitlera), a w urzędowych pismach wprowadzono formułę Heil Hitler! Raport ten jednak nie pociągnął za sobą żadnej reakcji Ligi Narodów, spowodował natomiast ataki miejscowych działaczy NSDAP na Seana Lestera.
3_1_0_17_6135_165059
Wysoki Komisarz Ligi Narodów Sean Lester w Gdańsku (z lewej) w towarzystwie inspektora rybackiego Żarneckiego
Narodowe Archiwum Cyfrowe
 
W czerwcu 1936 r. zaaranżowano incydent dyplomatyczny mający doprowadzić do usunięcia Seana Lestera go z Gdańska - oficerowie przebywającego z wizytą w mieście niemieckiego krążownika „Leipzig” otrzymali rozkaz nieskładania mu oficjalnej wizyty. Straż policyjna wokół jego rezydencji uniemożliwiała odwiedzanie go przez opozycjonistów, jednak i tak się z nimi spotykał, np. z Erichem Brostem w lasach oliwskich.
 
Na posiedzeniu Rady Ligi Narodów 4 lipca 1936 r. prezydent Senatu WMG Arthur Greiser zażądał odwołania Seana Lestera i nieprzysyłania nowego Komisarza Ligi Narodów do Gdańska. 
 
W związku z brakiem możliwości wykonywania swoich obowiązków w październiku 1936 r. Sean Lester złożył dymisję ze stanowiska. Wykonywał swoje obowiązki do przekazania ich 17 lutego 1937 r. swemu następcy, Carlowi Jakobowi Burckhardtowi. 
 
Od lutego 1937 r. był zastępcą sekretarza generalnego Ligi Narodów.
 
Od września 1940 r. Sean Lester był ostatnim sekretarzem generalnym Ligi Narodów. Na zakończenie jej prac, 18 kwietnia 1946 r. podpisał dokument, na mocy którego Liga Narodów przekazała swoje funkcje Organizacji Narodów Zjednoczonych. 
3_1_0_4_2119_223676
Powitanie komisarza Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku Seana Lestera (5. z lewej) na Dworcu Głównym w Warszawie. Widoczny komisarz generalny Senatu Gdańskiego Kazimierz Papee (3. z lewej)
Narodowe Archiwum Cyfrowe
 
Od 1946 r. na emeryturze, zamieszkał w Irlandii, w Recess w hrabstwie Galway. Mimo typowania go na prezydenta Irlandii w wyborach w 1949 r, nie wrócił już do polityki.
 
Żonaty, ojciec trzech córek. Jego wnuczka, Susan Denham w latach 2011–2017 była Przewodniczącą Sądu Najwyższego Irlandii. 
 
Zmarł 13 czerwca 1959 r. w Galway (Irlandia), w wieku 70 lat.
 
26 sierpnia 2010 r. imię Seana Lestera otrzymała jedna z sal Nowego Ratusza. Gośćmi honorowymi uroczystości byli Ann Górski - córka Seána Lestera i Declan O'Donovan - ambasador Irlandii w Polsce. 
 

W budynku Nowego Ratusza (ul. Wały Jagiellońskie 1) w okresie międzywojennym mieściła się siedziba Wysokiego Komisarza Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku. Za czasów PRL był tutaj Klub Studencki Żak. Od 1999 r. obiekt jest siedzibą Rady Miasta Gdańska.

źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska