27 marca

1833: W Gdańsku urodził się Friedrich Ernst Kayser, przez prawie 50 lat etatowy astronom i kierownik obserwatorium Towarzystwa Przyrodniczego, mieszczącego się w wieży przy ul. Mariackiej, które dziś jest siedzibą Muzeum Archeologicznego.
27.03.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Do 1852 r. był uczniem gdańskiego Gimnazjum Miejskiego, nie zdał jednak wiosennego egzaminu maturalnego. Egzamin dojrzałości uzyskał potem w Halle, gdzie też przez dwa semestry studiował matematykę, historię naturalną oraz filozofię. 
2_Friedrich_Ernst_Kayser
Zdjęcie chmur nad gdańskim Głównym Miastem wykonane przez Friedricha Ernsta Kaysera
źródło: Gedanopedia
 
W latach 1853-1858 studiował w Królewcu. Jeszcze podczas studiów opublikował wyniki swoich pierwszych obserwacji astronomicznych.
 
W latach 1860–1863 Friedrich Kayser był nauczycielem matematyki w gdańskiej średniej szkole św. Jana. 
 
Od 1861 r. do śmierci, przez 46 lat, pracował jako etatowy astronom, kierownik obserwatorium Towarzystwa Przyrodniczego, mieszczącego się w wieżyczce domu tej organizacji przy Frauengasse 24/25 (ul. Mariacka). Mieszkał tam w dwóch pokojach przez 18 lat. 
1_Friedrich_Ernst_Kayser
Przyrząd do pomiaru wysokości chmur należący do Friedricha Ernsta Kaysera
źródło: Gedanopedia
 
Z jego inicjatywy dla lepszych obserwacji astronomicznych w 1866–1867 wieńczący wieżyczkę hełm zastąpiono obrotową kopułą. W 1894 r. zainstalowano mu nawet telefon do kontaktów z osobami jednocześnie prowadzącymi obserwacje nieba na terenie miasta. 
 
Do 1898 r. Friedrich Kayser opiekował się także biblioteką Towarzystwa Przyrodniczego - opracował pierwszy jej katalog działowy. 
gcm-download-1920-20241203-muzeum-archeologiczne-008.ec57eda8
Wieża dawnego Domu Towarzystwa Przyrodniczego przy ulicy Mariackiej (dziś siedziba Muzeum Archeologicznego w Gdańsku), na której Friedrich Ernst Kayser przez prawie pół wieku był kierownikiem obserwatorium astronomicznego
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
 
W listopadzie 1900 r. Friedrich Kayser został potrącony na ulicy przez wóz. W wypadku złamał kość udową. Od tego czasu dalsze badania prowadził zwłaszcza jego pomocnik, mechanik Krause, wedle opracowanych przez niego instrukcji. W 1903 r. astronom doznał wylewu, co jeszcze bardziej ograniczyło jego możliwości dalszych badań.
 
Friedrich Kayser jest autorem publikacji z zakresu astronomii i konstruktorem nowych przyrządów do obserwacji nieba. Przyrządy te pomagał mu wykonywać przyjaciel, mechanik-amator Ferdynand Dommasch. 
 
W 1894 r. został doktorem honoris causa uniwersytetu we Wrocławiu. 
 
W 1906 r. otrzymał honorowe członkostwo gdańskiego Towarzystwa Przyrodniczego. 
 
Friedrich Kayser nie założył rodziny. Swój majątek (pieniądze, książki, meble, aparaturę badawczą) zapisał w testamencie Towarzystwu Przyrodniczemu. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Oglądaj
Remont Pomp - zespół, który inspiruje