2 listopada

1991: Zmarł Jan Chmielewski, wybitny lekarz neurochirurg, docent gdańskiej Akademii Medycznej, w której utworzył piąty w kraju Oddział Neurochirurgiczny.
02.11.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Urodził się 10 lutego 1915 r. w Warszawie. Jego ojciec był urzędnikiem państwowym. 
Jan_Maciej_Chmielewski
Jan Maciej Chmielewski (1915-1991)
źródło: Gedanopedia
 
W stolicy ukończył szkołę powszechną w Warszawie, w latach 1923–1932 uczęszczał do prywatnego Gimnazjum Ojców Jezuitów w Chyrowie (ówczesne woj. lwowskie). W 1932 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ) w Krakowie. Po dwóch latach przeniósł się na Wydział Lekarski UJ. W sierpniu 1939 r. uzyskał absolutorium, dyplom lekarza otrzymał jednak dopiero w 1948 r. 
 
Tuż po wybuchu II wojny światowej rozpoczął ochotniczo służbę wojskową we Francji. Tam ukończył Szkołę Podchorążych w Bretanii. Był żołnierzem Dywizji Grenadierów. W 1940 r., w czasie kampanii francusko-niemieckiej, w stopniu kaprala-podchorążego walczył w Lotaryngii, następnie służył w I Batalionie Pułku I Dywizji Armii Polskiej. W czerwcu 1940 r. trafił do niewoli niemieckiej, w obozach jenieckich doczekał końca wojny.
 
Pod koniec 1945 r. powrócił do kraju i podjął pracę na Oddziale Neurochirurgicznym Kliniki Neurologiczno-Psychiatrycznej UJ na stanowisku asystenta. 
 
W 1952 r. został przeniesiony przez ministra zdrowia do III Kliniki Chirurgicznej Akademii Medycznej w Gdańsku (AMG), przy ul. Śluza 2, kierowanej przez prof. dra. Zdzisława Kieturakisa, na stanowisko starszego asystenta. W ciągu kilku miesięcy awansował na stanowisko adiunkta. Po przyjeździe do Gdańska był jedynym specjalistą w swojej dziedzinie na całym Pomorzu, utworzył piąty Oddział Neurochirurgiczny w Polsce, pełniąc w nim funkcję ordynatora. 
 
Dzięki znajomości języków obcych (biegle władał językiem francuskim i niemieckim, a rosyjski i angielski znał w zakresie podstawowym) przyswajał dostępne w międzynarodowym piśmiennictwie najnowsze osiągnięcia neurochirurgii i wprowadzał najnowsze metody badawcze, zwłaszcza z zakresu diagnostyki.
 
W 1955 r. Jan Chmielewski uzyskał specjalizację II stopnia z neurochirurgii i wykonał pierwszą w Gdańsku angiografię (badanie obrazowe służące do wizualizacji naczyń krwionośnych, tętnic, żył oraz jam serca przy użyciu środka cieniującego tzw. kontrastu). 
 
W 1959 r. brał udział w trzymiesięcznym szkoleniu neurochirurgicznym w Göteborgu (Szwecja). 
gcm-download-1920-20250408-gumed-dron-002.39798970
Budynek Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (dawna Akademia Medyczna) z lotu ptaka. Z tą instytucją dr hab. Jan Chmielewski był związany przez 33 lata
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
 
W 1961 r. Jan Chmielewski otrzymał tytuł doktora nauk medycznych (promotor Zdzisław Kieturakis), a w 1968 r. doktora habilitowanego. W 1971 r. objął stanowisko docenta AMG.
 
Od 1971 r. kierował nowo powstałą samodzielną Kliniką Neurochirurgii Instytutu Chorób Układu Nerwowego i Narządów Zmysłów przy Państwowym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Gdańsku. 
 
W 1972 r. przebywał na urlopie naukowym we Francji, gdzie zapoznawał się z najnowszymi metodami leczenia chorób naczyniowych mózgu. 
 
W 1974 r. dr hab. Jan Chmielewski podjął się przeprowadzenia pierwszej w AMG operacji naczyniowej.
 
W 1985 r. przeszedł na emeryturę. W Gdańsku mieszkał początkowo przy ul. Śluza 9/10, następnie przy al. Zwycięstwa 41/42.
 
Jan Chmielewski badał tematykę guzów wewnątrzczaszkowych, kranioplastykę, wodogłowie wewnętrzne u dzieci, angiografię w odniesieniu do onkologii mózgu, chirurgię przysadki i okolicy siodła tureckiego, neuropatologię guzów ośrodkowego układu nerwowego.  Poświęcił tym zagadnieniom wiele prac i publikacji naukowych. 
 
Za udział w kampanii francuskiej podczas II wojny światowej otrzymał Croix de Guerre (Krzyż Wojenny) oraz Croix de Combatant (Krzyż Kombatanta). Odznaczenia te otrzymał z rąk generała Charlesa de Gaulle’a. 
 
Jan Chmielewski uhonorowany był również Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1984), Medalem 30- i 40-lecia (1975, 1985) AMG.
 
Był żonaty, miał córkę i syna. 
 
Zmarł w Gdańsku, w wieku 76 lat. Spoczął na cmentarzu Srebrzysko. 
 
źródło m.in. Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska