16 listopada

1963: W Gdańsku zmarł Stanisław Manczarski, wybitny medyk sądowy, rektor Akademii Medycznej w Gdańsku przez dwie kadencje, organizator służby sądowo-lekarskiej w województwie gdańskim.
16.11.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Urodził się 7 marca 1901 r. w Pszczonowie, niedaleko Łowicza (dziś woj. łódzkie). Jego dziadek Józef walczył w powstaniu styczniowym w 1863 r. i jest patronem ulicy w Warce. 
Manczarski_Stanisław
Stanisław Manczarski (1901-1963)
źródło: Gedanopedia
 
Po ukończeniu gimnazjum w Warszawie Stanisław Manczarski studiował w stolicy na uniwersytecie w Warszawie, gdzie w 1926 r. uzyskał tytuł zawodowego lekarza (doktora wszech nauk lekarskich). Jeszcze w czasie studiów rozpoczął pracę jako asystent i starszy asystent w uniwersyteckim Zakładzie Medycyny Sądowej. 
 
Od 1938 r. doktor habilitowany i docent medycyny sądowej. 
 
W 1939 r. przebywał na stypendium we Francji i Włoszech, po powrocie był biegłym przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. 
 
Podczas II wojny światowej, w okresie powstania warszawskiego, Stanisław Manczarski był lekarzem internistą w dwóch szpitalach polowych: zorganizowanym przy ul. Piusa XI oraz przy ul. Mariańskiej. Po upadku powstania jeniec Stalagu IV B Zeithain (Saksonia) - pracował w tam w lazarecie. 
Bez tytułu
Stanisław Manczarski w okresie okupacji niemieckiej
źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego
 
Po zakończeniu wojny był ordynatorem szpitala w Toruniu, następnie powrócił do Warszawy i był adiunktem Zakładu Medycyny Sądowej.
 
 
Do Gdańska Stanisław Manczarski przyjechał w 1946 r. Podjął tu pracę w Akademii Lekarskiej i następnie w Akademii Medycznej. Zorganizował Katedrę Medycyny Sądowej i był jej kierownikiem. Od września 1948 do kwietnia 1951 był dziekanem Wydziału Lekarskiego. 
 
W latach 1956–1962 Stanisław Manczarski był rektorem Akademii Medycznej w Gdańsku. 
 
W pracy naukowej do 1939 r. koncentrował się na konsekwencjach uszkodzeń postrzałowych, ran kłutych, tężca, uduszenia i na problematyce samobójstw. Jego monografia “Uszkodzenia postrzałowe – broń palna, amunicja, identyfikacja broni palnej, ocena sądowo-lekarska” (1938) była powszechnie cytowana w piśmiennictwie światowym. 
05_Stanislaw_Manczarski_1956-1962
Portret rektorski Stanisława Manczarskiego z Akademii Medycznej w Gdańsku
źródło: Gdański Uniwersytet Medyczny
 
Po 1945 r. Stanisław Manczarski zajmował się głównie organizacją orzecznictwa sądowo-lekarskiego i ubezpieczeniowego. Opracował projekt nauczania medycyny sądowej w Polsce oraz analizę sądowo-lekarską przyczyn wypadków drogowych. W 1954 r. opublikował podręcznik “Medycyna sądowa w zarysie” (cztery wydania). 
 
Był m.in. członkiem Międzynarodowej Akademii Medycyny Sądowej i Społecznej w Brukseli oraz założycielem Polskiego Towarzystwa Medycyny Sądowej i Kryminalnej.
 
Żonaty z Aleksandrą Heleną, z domu Wojciechowską (ur. 1901, zm. 1964), lekarką-okulistką, pracującą w przychodni kolejowej w Gdańsku. Mieli córkę.  
 
Stanisław Manczarski zmarł w wieku 62 lat. Jest pochowany w grobie rodzinnym w Kwaterze Profesorów na cmentarzu Srebrzysko.  
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska