14 sierpnia

Była córką generała rosyjskiego, bibliotekarza Waleriana Dobużyńskiego (ur. 1842, zm. 1921 Wilno). Miała dwoje rodzeństwa i przyrodniego brata. 

 

Uczyła się w Piotrogrodzie (nazwa Sankt Petersburga, używana w latach 1914 - 1924), gdzie uzyskała maturę w Gimnazjum Żeńskim przy kościele św. Katarzyny. 

 

Następnie, Olga Totwen odbyła studia z zakresu rzeźby w Szkole Sztuki Ludowej w Piotrogrodzie. 

 

W 1919 r. z rodziną przyjechała do Wilna. Rok później znalazła się w  Warszawie, gdzie była sanitariuszką w szpitalu podczas wojny polsko-rosyjskiej. 

 

Od 1925 r. ponownie mieszkała w Wilnie. Pracowała w cenzurze i Sądzie Okręgowym, w 1930 r. przeszła na rentę. 

 

W latach 1918–1930 była żoną Stanisława Totwena (1891–1945), prawnika, później żołnierza Armii Krajowej w Wilnie. 

 

W latach 1935–1936 Olga Totwen przebywała w Pradze czeskiej, gdzie zapoznawała się z działalnością teatrów marionetek. 

 

W 1936 r. z córką Ewą (ur. 1919) utworzyła „Wileński Teatr Łątek” (słowo łątka oznacza kukiełkę, lalkę, marionetkę). 

 

Od 1937 r. wraz z już z obiema córkami - Ewą i Ireną (ur. 1924) - zajmowała się tworzeniem marionetek z tkanin, papieru i drewna. 

 

W 1940 r. Olga Totwen rozpoczęła przygotowania do wystawienia “Jasia i Małgosi” według libretta Adelheida Wettego do opery Engelberta Humperdincka w Teatrze Młodego Widza w Wilnie. Przedstawienie nie doszło jednak do skutku z powodu uznania go przez władze radzieckie za ideologicznie „burżuazyjne”. 

 

Wspólnie z córką Ewą wykonała lalki i kostiumy do przedstawienia “Nowe szaty cesarza” według Hansa Christiana Andersena (premiera 1941). 

 

 

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w czerwcu 1941 r. wyjechała z córkami do Santoki koło Wilna, do swojego partnera Jana Żejmy, wytwórcy zabawek, który w latach 30. XX wieku był ławnikiem w Wydziale Finansowym Magistratu Wilna.

 

W lutym 1945 r. Olga Totwen powróciła z córkami do Wilna, skąd miesiąc później wyjechała do Białegostoku, gdzie przygotowywała dekoracje, kostiumy i scenografie do spektakli w tamtejszym Teatrze Miejskim, m.in. do bajki “O gwiazdce z nieba” (tekst córki Ireny). 

 

W lipca 1945 r. Olga Totwen wznowiła działalność „Wileńskiego Teatru Łątek” w Łodzi. Wystawiła w nim aż 107 razy (także podczas objazdu po województwie) w nowej wersji przedstawienie “O gwiazdce z nieba”. 

 

W lipcu i sierpniu 1947 r. występowała z „Wileńskim Teatrem Łątek” w Gdańsku- Wrzeszczu, Sopocie i Gdyni. W repertuarze znalazła się m.in. sztuka “Kubuś w Gdańsku” według Giennadija Matwiejewa.

 

We wrześniu 1947 r. Olga Totwen wraz z córką Ewą zamieszkała w Gdańsku.

 

W latach 1948-1949 prowadziła z nią w przekazanym budynku byłej „Café Stoeckmann” przy Al. Grunwaldzkiej 16 teatr prywatny dla dzieci „Łątek”. Z jego nazwy usunięto słowo „Wileński” na żądanie ministra kultury i sztuki Stefana Dybowskiego, grożącego wstrzymaniem dotacji. 

 

Była m.in. reżyserem bajek “O gwiazdce z nieba” (premiera w 1947 r. w hali widowiskowej przy Lisiej Grobli), “Najszczęśliwsza z sióstr”, “Słowik” oraz “Krasnoludki idą w świat”. 

 

W latach 1949–1951 Olga Totwen prowadziła przy Teatrze „Łątek” studium kształcące aktorów marionetkarzy. 

 

W październiku 1950 r. Teatr „Łątek” został upaństwowiony i stał się filią Państwowego Teatru Lalek, prowadziła go z córkami Ireną i Ewą, ale została pozbawiona funkcji kierownika. 

 

Była reżyserem: “Doktora Dollitle’a i jego zwierzęta” według Hugha Loftinga (premiera, 1950), “Wilk, koza i koźlęta” według Jana Grabowskiego, “Kubusia w Gdańsku” (premiera, 1951). 

 

We wrześniu 1951 r.  Olga Totwen ze względów politycznych, została z córkami zmuszona do odejścia z teatru marionetki. Ich przedstawienia nie pasowały bowiem do wizji socrealizmu w teatrze. Ponieważ zastrzegła nazwę „Łątki”, placówka w Gdańsku zaczęła funkcjonować jako Państwowy Teatr Lalki i Aktora „Miniatura”. 

 

Z córka Ewą zrealizowała (jako współscenarzystką) pierwszy film marionetkowy pt. “Wspólnymi siłami” (1953). 

 

Po “odwilży październikowej”, w latach 1957–1958, założyła Stowarzyszenie Miłośników Sztuki Marionetkowej „Teatr Łątek”. Dzięki temu mogła prowadzić teatr oraz kształcić adeptów aktorstwa lalkowego w klubie „Rudy Kot” przy ul. Garncarskiej 18/20. 

 

W tym okresie wystawiła przedstawienia “Najszczęśliwsza z sióstr i Gwiazdka z Nieba”, a także wyreżyserowała “Słoniątko” według Josepha Rudyarda Kiplinga (premiera 15 października 1957). 

 

W 1958 r. przy „Rudym Kocie” reaktywowano Państwowy Teatr „Łątek”. 

 

Wspólnie z córką Ewą wyreżyserowała “Skoczka-Toczka” Jana Malika oraz rozpoczęła próby do “Przygód Kleksa” według “Akademii Pana Kleksa” Jana Brzechwy, w reżyserii Ewy. W 1959 r. Olga Totwen została ostatecznie odwołana z teatru i przeszła na emeryturę. Marionetki, sprzęt sceniczny oraz część zespołu przekazano do Teatru Lalki i Aktora „Miniatura”.

 

Olga Totwen zmarła 8 lutego 1965 r. Został pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Alei Zasłużonych. 

 

10 lipca 2021 r. na Pogańskiej Górze (wzniesienie we Wrzeszczu Górnym, nad ul. Sobieskiego i ul. Smoluchowskiego) otwarto punkt widokowy noszący imię Olgi Totwen oraz jej córek Ewy i Ireny.