Pomnik został poświęcony przez arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego.
Monument znajduje się przy głównej alei nekropolii. Jest znakiem pamięci i hołdu oddanego setkom tysięcy Polaków, którzy złożyli na Wschodzie ofiarę życia, a których cierpienia i śmierć nazwano Golgotą Wschodu.
Dzień Sybiraka pod pomnikiem Ofiarom Golgoty Wschodu, 17.09.2020.
fot. Dominik Paszliński/ www.gdansk.pl
Został wykonany z brązu patynowego. Ma 2,35 m wysokości. Stoi na trzystopniowym cokole z czarnego granitu (wymiary podstawy 3,5× 3,5 m).
Pomnik przedstawia postać klęczącej kobiety – matki przytulającej do siebie czworo dzieci i pochylającej się nad piątym, siedzącym samotnie przed nią.
Na cokole pomnika wykuto napis:
OFIAROM GOLGOTY WSCHODU – SYBIRACY” oraz nazwy miejsc, do których byli zsyłani i w których ginęli Polacy: „ARCHANGIELSK AŁTAJSKI KRAJ CHARKÓW DONBAS / IRKUCK KATYŃ KAZACHSTAN KOŁYMA / KRASNOJARSKI KRAJ MIEDNOJE TOMSK WORKUTA.
Pomnik powstał z inicjatywy członków Koła Gdańsk-Śródmieście Związku Sybiraków Oddziału Wojewódzkiego w Gdańsku.
Jego projekt powstał w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku w wyniku konkursu zorganizowanego wśród studentów uczelni m.in. przez prof. Stanisława Radwańskiego, prof. Franciszka Duszeńkę i doc. Zdzisława Pidka.
Od 2007 r. patronat nad pomnikiem sprawowała społeczność szkolna Gimnazjum nr 3 im. Jana Pawła II, a po likwidacji placówki pomnikiem od 2018 r. opiekują się uczniowie VII Liceum Ogólnokształcącego im. Józefa Wybickiego
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
Spośród nadesłanych prac wybrano projekt Pawła Kruszyńskiego, absolwenta Wydziału Rzeźby ASP w Gdańsku.
Postać z brązu została odlana w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych, a cokół wykonał mistrz kamieniarski Stanisław Myśliński.
Głównymi fundatorami pomnika byli: Ryszard Krauze – konsul honorowy Austrii, senator Leszek Lackorzyński oraz zarządy gdańskich zakładów m.in. Centrostal SA i Port Serwis. Część kosztów została pokryta z cegiełek-pocztówek, zaprojektowanych i wykonanych przez Andrzeja Riedla. Dzięki poparciu kuratora oświaty w Gdańsku Danuty Kledzik były one rozprowadzane między innymi przez uczniów gdańskich szkół.
Od 2001 r. pomnik Ofiarom Golgoty Wschodu wraz z tablicami pamięci decyzją Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa stanowią Miejsce Pamięci Narodowej
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl
Co roku 13 kwietnia (Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, tzw. Dzień Katyński) i 17 września (Dzień Sybiraka) u stóp pomnika odbywają się uroczystości rocznicowe z udziałem przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, duchowieństwa, członków Związku Sybiraków i Rodziny Katyńskiej, instytucji, stowarzyszeń i mieszkańców Gdańska.
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska
