1 listopada

1936: Urodził się Henryk Żyto, legendarny żużlowiec GKS Wybrzeże Gdańsk, często ratował drużynę w najtrudniejszych momentach, w biało-czerwonych barwach był mistrzem świata.
01.11.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
Przyszedł na świat w wielkopolskim mieście Poniec.  
 
W indywidualnych Mistrzostwach Polski w 1961 r. zdobył brązowy medal, w 1962 r. srebrny, w 1963 r. został mistrzem. 
Henryk_Żyto
Henryk Żyto (1936-2018)
źródło: Gedanopedia
 
Karierę sportową rozpoczął w Unii Leszno - w 1958 i 1962 r. zdobył z nią brązowe medale Mistrzostw Polski na żużlu. 
 
Od 1957 r. Henryk Żyto występował w reprezentacji Polski. W 1961 r. na torze we Wrocławiu został drużynowym mistrzem świata - był to pierwszy taki tytuł dla polskiego zespołu (zdobył dla drużyny 7 punktów). W 1962 r. w Wiedniu wraz z drużyną narodową uplasował się na 4. pozycji. 
 
W zawodach indywidualnych w 1958 r. w eliminacjach do Mistrzostw Świata Henryk Żyto doszedł do finału kontynentalnego (europejskiego), zajmując w nim 11. miejsce (Oberhausen, Niemcy). W 1959 r. odpadł w półfinałach kontynentalnych, w 1960 r. w finale kontynentalnym zajął 5. miejsce i po awansie do finału światowego zajął na Wembley (Londyn) 13. miejsce. W 1962 r. w finale kontynentalnym w Oslo zajął 9. miejsce. 
 
Jako zawodnik Unii Leszno we wrześniu 1957 r. na torze żużlowym stadionu Polonii Gdańsk zajął drugie miejsce w zawodach o Puchar Miasta Gdańska. 
 
Jako reprezentant Polski wystąpił m.in. 13 października 1963 r. w trójmeczu Czechosłowacja (37 punktów) – Polska (33) – ZSRR (20), zdobywając 12 punktów (najwięcej w polskiej ekipie).
 
W latach 1965–1971 i 1975–1980 Henryk Żyto występował z GKS Wybrzeże Gdańsk w I lidze, w 1972–1974 w II lidze. 
 
W zespole w I lidze debiutował 4 kwietnia 1965 r. w spotkaniu w Nowej Hucie ze Śląskiem Świętochłowice (36:42, zdobył 10 punktów). 
 
Z GKS Wybrzeże Gdańsk Henryk Żyto zdobył liczne medale: brązowy (1965, zdobył 105 punktów, trzeci pod tym względem w zespole) oraz dwukrotnie srebrne (w 1967 – 119 punktów, drugi w zespole, i w 1978 – 111 punktów, czwarty w zespole).
502455980_1256768763124366_966155384765133993_n
Byli zawodnicy GKS Wybrzeże. Od lewej: Jarosław Olszewski, Bogdan Berliński, Zenon Plech, Stanisław Kaiser, Henryk Żyto
Facebook/ Wybrzeże Gdańsk
 
Brał udział w wielu turniejach, m.in. w 1965 r. zajął trzecie miejsce w rozgrywanym w Gdańsku konkursie indywidualnym o Puchar 20-lecia GKS Wybrzeże, w 1966 r. był trzeci w turnieju jazdy klubowych par o Puchar 1000-lecia Polski, w 1967 r. także trzeci w gdańskich zawodach o Puchar Bałtyku. W 1969 r. wygrał gdański Międzynarodowy Turniej o Puchar Komendanta Wojewódzkiego MO, a rok później Międzynarodowy Turniej o Puchar Wyzwolenia Gdańska.  
 
W latach 70. jako reprezentant GKS Wybrzeże Henryk Żyto brał udział w spotkaniach reprezentacji Polski, np. trzech z Wielką Brytanią (81:26 - zdobył 16 punktów, 71:37 - zdobył 10 punktów, 75:33 - zdobył 6 punktów) oraz ze Szwecją (43:64 - zdobył 13 punktów). Mecze te odbyły się w Gdańsku. 
 
Po raz ostatni w barwach GKS Wybrzeże Gdańsk wystartował w I lidze 7 października 1979 r. w spotkaniu ze Śląskiem Świętochłowice 83:25 ( zdobył 3 punkty). Uroczyście został pożegnany w październiku 1981 r.
 
W 1960 r. (przez sześć miesięcy) Henryk Żyto był zawodnikiem Coventry Bees (Anglia). Zdobył w tym czasie brązowy medal mistrzostw Anglii oraz wygrał zawody o puchar środkowej Anglii.
 
Jeszcze w trakcie kariery zawodniczej szkolił młodzież w Unii Leszno. Od 1969 r. był instruktorem młodzieży w GKS Wybrzeże, a w latach 1978–1980 trenerem i współtrenerem pierwszoligowego zespołu seniorów. Po zakończeniu kariery był trenerem kilku zespołów żużlowych w Polsce, a także Borsodi Építők Volán Miskolc (Miszkolc, Węgry). 
 
Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz medalem „Za zasługi dla gdańskiego sportu” (2018).
 
Był żonaty. Piotr, jeden z dwóch synów, także został żużlowcem. 
 
Henryk Żyto zmarł 7 marca 2018 r. w Gdańsku, w wieku 81 lat. Został pochowany na cmentarzu Srebrzysko. 
 
Utytułowany zawodnik jest patronem, organizowanego od 2018 r. w Gdańsku, memoriału żużlowego. 
 
źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska

 

TV

Sportowy Gdańsk: Wybrzeże znów gra w Europie