Raport po nawałnicy

1 lipca Gdańsk przeżył trwającą kilkanaście minut nawałnicę. Intensywne opady deszczu i gradu, spowodowały zalanie oraz uszkodzenie ulic w mieście, paraliż komunikacji miejskiej i straty materialne.

Dzień wcześniej nawałnica sparaliżowała Warszawę, powodując zalanie budynku polskiego parlamentu. W Gdańsku ucierpiało przede wszystkim centrum miasta oraz dzielnice Oliwa, Wrzeszcz i Orunia.

Bardzo intensywne opady
Oto dane z automatycznego systemu rejestracji opadów:

Zarejestrowane wielkości opadów w podanym przedziale czasowym nie oznaczają, że tyle spadło w ciągu całego czasu - to jedynie okres, w którym je zmierzono. Podana ilość wody mogła spaść w danym punkcie nawet w czasie o połowę krótszym. Jak wynika z powyższych danych, prawdopodobieństwo wystąpienia takich opadów to nawet raz na 20, 25 lat!

Już dzień wcześniej
Gdańskie Melioracje już w dniu 30 czerwca przygotowały zbiorniki do odbioru wód opadowych. Pierwsza fala wód opadowych została zatrzymana w zbiornikach.
1 lipca służby Gdańskich Melioracji były do godz. 22.00przez cały czas w akcji, a w nocy pracowały brygady dyżurne w każdym rejonie.

Sytuacja meteorologiczna
Ośrodek burzowy, z którego powstała nawałnica, nie był jedynym zagrożeniem. Drugi ośrodek burzowy rozbudowywał się w okolicach Chojnic-Szczecinka. Około godz.14.00 istniało duże zagrożenie, że ośrodek będzie się dalej rozbudowywał i przemieści się nad Gdańsk. Ciągła analiza obrazu z radaru i wymiana informacji z IMGW pozwoliła sądzić, że ponowne zagrożenie do godzin rannych 2 lipca nie wystąpi.

Działania Gdańskich Melioracji
Informacje o wielkości opadu przekazano do Gdańskich Melioracji. Na bieżąco wymieniano informacje o zagrożeniach. Zbiorniki Gdańskich Melioracji były przygotowane do odbioru wód opadowych. Pierwsza fala wód opadowych została zatrzymana w zbiornikach, z wyjątkiem Potoku Siedlickiego, gdzie po napełnieniu zbiorników, wody spłynęły ulicami z braku możliwości odbioru wód przez kryty odcinek Potoku.
Wszystkie służby Gdańskich Melioracji sprawdziły newralgiczne obszary miasta, wprowadzając stały dyżur przy czyszczeniu krat na zbiornikach i upustach wody z Kanału Raduni, gdzie pracowały ekipy pompujące wodę.
Początkowo poziom wody w Kanalie Raduni wzrastał powoli, jednak rzuty z kanalizacji deszczowej spowodowały gwałtowny wzrost poziomu wody. Woda w Kanale osiągnęła wysokość spodów konstrukcji mostów na ul. Podmiejskiej, przy Gościnnej oraz przy kościele św. Ignacego. Gdańskie Melioracje sprawdzały wszystkie zgłoszenia dotyczące Kanału Raduni. Nie stwierdzono przelewania się wody z Kanału. Po ustaniu opadów oraz po obniżeniu zwierciadła wody w Kanale i na innych ciekach, służba przystąpiła do opróżniania zbiorników w celu przygotowania retencji dla kolejnych opadów. W każdym rejonie eksploatacyjnym pozostawiono na noc ekipę do prac interwencyjnych.
Zgłoszenia do ?Gdańskich Melioracji" (poza okresowym spływem wód w pasach drogowych) w tym czasie, to m.in.: zalane tory przy ul. 3 Maja, zalane Gimnazjum nr 2 przy ul. Kartuskiej; zalanie parkingu i piwnic przy Urzędzie Miejskim; zalanie ul. Kępnej; zalanie piwnic DRMG przy ul. Piekarniczej; zalanie piwnic budynku przy ul. Belgradzkiej 20; zalane posesje przy ul. Madalińskiego i Królowej Jadwigi; liczne zgłoszenia zapchanych wpustów ulicznych; zalanie pomieszczeń w piwnicach Komendy Miejskiej Policji przy ul. Kartuskiej; zgłoszenia mieszkańców Osowej (Planetarna, Orfeusza, Jednorożca ) o zalaniach posesji.

Podjęte działania przez ?Gdańskie Melioracje":

• Czyszczenie krat na Kanale Raduni i zbiornikach;
• Sprzątanie śmieci z wpustów;
• Odpompowywanie wód z terenów podtopionych na skutek braku swobodnego spływu wód.
• Po godz. 18.00 - przy braku opadów przystąpiono do zrzutu wód ze zbiorników retencyjnych. Obecnie są one gotowe do przyjęcia fali opadowej.

Sztab Komendy Miejskiej Policji na bieżąco przekazywał informacje o nieprzejezdnych ulicach:

• Kartuska - podtopiona
• Łostowicka - powalone drzewo,
• Łódzka-Świętokrzyska - zalane skrzyżowanie
• Leśna Góra - zwalone drzewo
• rondo Potokowa-Słowackiego - zalane
• Traugutta (przy akademikach) - zalana
• Worcella - zalane piwnice
• Trakt św. Wojciecha - powalone drzewo utrudniające ruch
• Przejazd pod torami PKP-Dmowskiego-Biała - zalany
• Przejazd pod torami PKP-Piastowska - zalany
• Słowackiego - odcinkami nieprzejezdna
• Park w Oliwie - podtopiony
• Węzeł Marynarki Polskiej-Kliniczna - podtopiony

Państwowa Straż Pożarna
Po ustaleniu pierwszych informacji o wielkości opadów oraz o ilości zgłaszanych interwencji, Wydział Zarządzania Kryzysowego i Ochrony Ludności Urzędu Miejskiego wystąpił do Komendanta Państwowej Straży Pożarnej o zwiększenie stanów osobowych w jednostkach ratowniczo gaśniczych i zadysponowanie jednostek ochrony przeciwpożarowej spoza Gdańska do usuwania skutków ulewy.

Komunikacja miejska
Komunikacja autobusowa została przywrócona bardzo szybko. Ze względu na rozmycie terenu przy torowisku tramwajowym i uszkodzenie skarpy przy torach kolejowych w ciągu przy ul 3 Maja na wysokości Urzędu Miejskiego, wstrzymana zostało komunikacja tramwajowa i komunikacja PKP.
Przywrócono komunikację - zmieniając organizację ruchu tramwajów polegającą na przeniesieniu ruchu na tor przylegający do ulicy. Takie rozwiązanie zapewniło pełne zabezpieczenie obsługi linii tramwajowych. Cały obszar rozmytego terenu wygrodzono płotkami antyterrorystycznymi.
Komunikację PKP po jednym torze przywrócono o godz. 16.12, a po drugim torze o godz. 17.43.

Zdarzenia obsługiwane przez Inżyniera miasta ZDIZ
Drobne uszkodzenia nawierzchni jezdni (wszystkie uszkodzenia zostały doraźnie od razu zabezpieczone): Góralska/Leśna przy studzience kanalizacyjnej, Angielska Grobla - Długa Grobla, Sienna 29, Starogardzka (300 m przed Traktem św. Wojciecha), Czirenberga przy kratce burzowej, Kielniańska 154, Syriusza 21. Z powodu zanieczyszczenia nawierzchni jezdni (duże zapiaszczenie, naniesione kamienie, śmieci), zadysponowano firmy utrzymania czystości w mieście - zagrożenie usunięto (ul. Cienista i Dąbrówki 54).
Przesunięte pokrywy kanalizacji deszczowej (zrealizowane): Bohaterów Getta Warszawskiego, Kołobrzeska-Chłopska, Jana z Kolna 28/29.

Działania Zarządu Dróg i Zieleni
W związku z gwałtownymi i intensywnym opadami deszczu połączonym z porywistym wiatrem i lokalnym gradobiciem (Orunia, Chełm), jakie miały miejsce we wczesnych godzinach popołudniowych 1 lipca, Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku o godz. 14.00 wydał dyspozycję pełnej mobilizacji sprzętu i ludzi jakimi dysponują wykonawcy realizujący zadania oczyszczania nawierzchni dróg. Z uwagi na utrzymujące się lokalnie zalewiska wody oraz szczyt komunikacyjny, nie było możliwe przystąpienie do usuwania skutków nawałnicy pod ruchem kołowym. Podjęto decyzję, aby w pierwszej kolejności umożliwić przejazd pojazdów i płynne rozładowanie zatorów komunikacyjnych. Sprzęt ciężki: ładowarki, samochody skrzyniowe, zestawy specjalistyczne do oczyszczania nawierzchni - czekały w gotowości w bazach i o godz. 18.00 otrzymały dyspozycje rozpoczęcia akcji.
Pierwsze uderzenie służb wykonawczych skierowano na obszar ul. 3 Maja i ul. Nowe Ogrody, gdzie miały miejsce największe straty w infrastrukturze drogowej i komunikacyjnej.

W pierwszej dobie (1/2 lipca 2009 r) usunięto namulenia i wylewy utrudniające ruch w następujących miejscach: ul. Nowe Ogrody, ul. 3 Maja, parking Urzędu Miejskiego w Gdańsku, ul. Kartuska do skrzyżowania z ul. Łostowicką, Pohulanka, Podmiejska wraz ze skrzyżowaniem z Zamiejską, Trakt Św. Wojciecha do granicy miasta, ul. Sandomierska, ul. Słowackiego, ul. Jaśkowa Dolina.

W drugiej dobie z (2/3 lipca 2009 r.) usunięto namulenia i wylewy utrudniające ruch w następujących miejscach: ul. Do Studzienki, ul. Traugutta, ul. Sobieskiego, ul. 3 lipy, ul. Migowska, ul. Cienista, ul. Zaroślak, ul. Brzegi, ul. Świętokrzyska, ul. Małomiejska do skrzyżowania z ul. Łódzką, ul. Ptasia, ul. Potokowa (odcinek do ul. Matemblewskiej), ul. Matemblewska, ul. Kielnieńska - skrzyżowanie z Gnieźnieńską, punktowe zanieczyszczenia ul. Grunwaldzkiej, ul. Polanki, ul. Chrzanowskiego, ul. Żeglarska, ul. Abrahama, ul. Wojska Polskiego i Wita Stwosza
Wymienione powyżej ulice będą w kolejnych dobach dodatkowo oczyszczane poprzez zamiatanie stref przykrawężnikowych wraz ze zmyciem nawierzchni. Inne spływające zgłoszenia z dróg niższej kategorii oraz wewnętrznych będą realizowane sukcesywnie w kolejnych dobach.

Szkody w komunalnym zasobie mieszkaniowym
Gdański Zarząd Nieruchomości Komunalnych, którego Biura Obsługi Mieszkańców w dniu 1.07.2009 r. pracowały do godz. 18.00, zarejestrował następujące szkody:
Zalanie wodami opadowymi piwnic i pomieszczeń znajdujących w suterenach:
Podmiejska 17 m 12, Ptasia 43C- piwnice, Żuławska 15 - woda lokalnie wlała się do klatki schodowej, Skarpowa 89 - piwnice, Skarpowa 46 - piwnice, Kartuska 191 -piwnice, Chopina 1 - lokal użytkowy w suterenie, Słowackiego 74 - lokal użytkowy w suterenie, Partyzantów 74 - pomieszczenia archiwum GZNK, Jaśkowa Dolina 63 -piwnica, Wałowa 27 - piwnice, Robotnicza 9 - piwnice
Z pomieszczeń zalanych woda została odpompowana już 1 lipca. Po wysuszeniu, ewentualne drobne naprawy wykonywane będą w ramach konserwacji.

Szkody na terenach administrowanych przez GZNK
Łąkowa 5 - zalane wnętrze podwórzowe
Leśna Góra 3 - podmyty chodnik - zerwanie kilku płytek chodnikowych
Zalania komunalnego mieszkaniowego zasobu, które wystąpiły w dniu 1 lipca, miały charakter lokalny i nie spowodowały znacznych szkód.

Koszty
Na chwilę obecną trudno podsumować wszystkie koszty związane z działaniami służb miejskich. Na pewno wiemy, że:
- Gdańskie Melioracje poniosły do 3 lipca koszty w wysokości 107 300 zł (awaryjne pompowanie wody z zalanych ulic, naprawa zniszczonych wpustów ulicznych, naprawa rozmytej korony wału Kanału Raduni itd.).
- Zarząd Dróg i Zieleni na wznowienie ruchu tramwajowego (oczyszczanie przejazdów drogowo-tramwajowych i przejść dla pieszych z naniesionego piasku w ciągu ulicy Kartuskiej, oczyszczanie wodą pod ciśnieniem zwrotnic tramwajowych na pętli ?Siedlce", oczyszczanie torów tramwajowych w ciągu ulicy Nowe Ogrody, naprawa podmytego toru na długości 10 m w rejonie wiaduktu kolejowego w ciągu ulicy 3-go Maja i inne) wydał 22 000 zł.
- koszt naprawy podłóg i innych zalanych pomieszczeń głównej siedziby Urzędu Miejskiego w Gdańsku poniesie firma ubezpieczeniowa, w której Urząd jest ubezpieczony.

Przeciwdziałania
Miasto podejmuje w ostatnich latach szereg działań (w tym: inwestycyjnych) w celu ochrony przeciwpowodziowej Gdańska. W latach 2001-2008 na zadania z zakresu ochrony przeciwpowodziowej wydatkowano z budżetu Miasta Gdańska 103 mln zł zaś w budżecie tegorocznym na realizację tych zadań przeznaczono 21,3 mln zł.
Zrobiliśmy wiele, by nie dopuścić do sytuacji z 2001 roku. Gdańsk, jak każde inne większe polskie miasto, nie jest w stanie poradzić sobie ze wszystkim sam. Panujemy uzyskanie funduszy unijnych na poprawę stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowiska.
W ramach projektu ?Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław - etap I", przewiduje się przebudowę Kanału Raduni na terenie Gdańska na długości 7,11 km. Szacunkowy koszt zadania to 150 mln zł, zaś dofinansowanie, wg listy indykatywnej, ma wynosić 85 %. Przebudowa Kanału Raduni uniemożliwi przerwanie jego wałów, jak to miało miejsce w czasie powodzi w roku 2001.
Drugim projektem jest ?Ochrona Wód Zatoki Gdańskiej - budowa i modernizacja odprowadzania wód opadowych w Gdańsku", w skład którego wchodzi budowa zbiorników retencyjnych, regulacja potoków oraz budowa kanalizacji deszczowej. Projekt ten znalazł się na liście indykatywnej Ministerstwa Środowiska z kwotą 109 mln zł (mimo że Miasto zgłosiło projekt o wartości 200 mln zł), a dofinansowanie ma wynieść 22 mln zł (20% kosztów). Liczymy na zwiększenie wartości projektu oraz kwoty dofinansowania na mającej ukazać się w lipcu zaktualizowanej liście indykatywnej.
Przypomnijmy: w Gdańsku jest aż 17 zbiorników retencyjnych, które zatrzymały większość wody i nie dopuściły do większej powodzi. Miasto posiada też 40 zbiorników wodnych (oraz jeden na terenie gminy Kolbudy).
Oto do pobrania dane dotyczące miejskich inwestycji w ostatnich latach na rzecz bezpieczeństwa przeciwpowodziowego:

• Lista zadań OwZG lista indykatywna opcjonalne (25.5 KB)
• Wykaz ważniejszych zadań p.powodziowych w latach 2002- 2007 (oprócz zbiorników) (17 KB)
• Zestawienie wykonanych zbiorników retencyjnych 1998-2008 r (19.5 KB)

Oprac. Dariusz Wołodźko / Biuro Prasowe
Na podstawie materiałów: Gdańskich Melioracji, Wydziału Gospodarki Komunalnej, Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Ochrony Ludności, Wydziału Programów Rozwojowych oraz Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku.