PORTAL MIASTA GDAŃSKA
PL | EN | DE

Włoska obecność nad Motławą

Włoska obecność nad Motławą
„Włochy w Gdańsku” pod red. naukową Marcina Kalecińskiego
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl
 
Fot. Wydawca

Publikacja ta „podsumowuje projekt konserwatorski (…) dotyczący wpływu włoskiej kultury na przestrzeń Gdańska. Badania były wykonywane w Oddziale Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku”. Publikacja jest zarazem katalogiem wystawy, która miała miejsce w Muzeum Narodowym w 2018 roku.

„Przedstawione w publikacji materiały – czytamy w przedmowie – dotyczą kontaktów gdańsko-włoskich i postrzegania dalekiej Italii w Gdańsku od XIV do końca XVIII wieku, w tym bogatej kolekcji rękopisów, inkunabułów i starodruków. Piśmiennicze zabytki świadczą o zainteresowaniu dawnych gdańszczan włoską literaturą, polityką i kulturą. Prezentowane są tu również paramenty liturgiczne z kościoła Mariackiego, wykonane z tkanin włoskich, ponadto obrazy, grafiki i włoskie szkła z muzealnych i prywatnych kolekcji”.

Jak pisze we wstępie Marcin Kaleciński, wszystkie te dzieła zdają się świadczyć, że „wyprawy z krainy zimnych wiatrów i solonych śledzi do kraju, gdzie »cytryna dojrzewa«”, uczyły gdańszczan „o tętniącym w Śródziemnomorzu źródle »piękna, które beznamiętnie pogardza naszym unicestwieniem« (Rainer Maria Rilke), które w dobie nowożytnej stało się uniwersalnym ideałem estetycznym światłej Europy”. Dzieła te wiodą „nas do matecznika europejskiej myśli obywatelskiej, do komun włoskich, w których odżył rzymski ideał republikański”, uczą „o potędze renesansowego krytycyzmu, o istocie tożsamości europejskiej, którą jest sceptycyzm, odwaga łamania stworzonych przez ludzi wobec ludzi religijnych i politycznych tabu”.

***

„Włochy w Gdańsku” pod red. naukową Marcina Kalecińskiego, tom I: Eseje, tom II: Katalog zabytków, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańsk 2019.

Spis treści: Tom I Eseje: Przedmowa; Wstęp; Wystawa Włochy w Gdańsku; Rozdział 1 – Włoskie manuskrypty, inkunabuły i tkaniny XV-XVII wieku. Włoskie ślady sztuki gotyckiej w Prusach: Włoskie inkunabuły z gdańskich księgozbiorów kościelnych w zbiorach Polskiej Akademii Nauk Bibliotece Gdańskiej (Beata Gryzio), Gdański rękopis Mar F. 256 i pierwsza księga Invective contra medicum Francesca Petrarki ze zbiorów Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Gdańskiej (Izabela Mai), Prusy-Czechy-ltalia. Wpływy włoskie w sztuce państwa krzyżackiego (Weronika Grochowska), Suknia grobowa Anny Elżbiety z Schaffgotschów Wejherowej (Danuta Dettlaff); Rozdział 2 – Protestanci gdańscy wobec papieskiego Rzymu: Wilki w jagnięcej skórze. Ikonografia papieża jako Antychrysta na tle protestanckiej propagandy antykatolickiej okresu wczesnej reformacji. Rzym jako Nowy Babilon w sztuce gdańskiej przełomu XVI i XVII wieku (Magdalena Mielnik), Kamienny model do medalu Hansa Klura z 1546 roku (Aleksandra Jaśniewicz); Rozdział 3 – Dziedzictwo Giovanniego Bernardina Bonifacia, markiza Orii: Bonifacio markiz Orii (1517-1597). Z Neapolu do Gdańska (Beata Gryzio), Poglądy filozoficzne i gust literacki Bonifacia (Beata Gryzio), Portrety Giovanniego Bernardina Bonifacia (1517-1597) (Aleksandra Jaśniewicz); Rozdział 4 – Włosi w Gdańsku w XVI-XVIII wieku: Gdańsk a Italia – u genezy kontaktów na przełomie epok – średniowiecznej i nowożytnej (Sławomir Kościelak), Włoscy poczmistrzowie w Gdańsku (Michał Salamonik); Rozdział 5 – Miscellanea weneckie: Gasparo Brunoro i gdański receptariusz szklarski (Izabela Mai); Rozdział 6 – Muzyka, muzycy i muzykalia włoskie w Gdańsku: Utwory kompozytorów włoskich w gdańskich rękopisach muzycznych z okresu od drugiej połowy XVI do pierwszej połowy XIX wieku (Danuta Popinigis), Wpływy włoskie w muzyce siedemnastowiecznego Gdańska (Danuta Szlagowska), Kolekcja wydań włoskich dzieł muzycznych Georga Knoffa w PAN Bibliotece Gdańskiej (Agnieszka Kubiak), Z Mediolanu do Gdańska: historia pewnej dedykacji (Katarzyna Grochowska); Rozdział 7 – Sztuka włoska w dawnych i współczesnych zbiorach gdańskich: Ryciny i rysunki włoskie w kolekcji Jakoba Kabruna (1759-1814) (Alicja Andrzejewska-Zając, Maja Mociewicz), Portret doży Michele Steno z kolekcji Friedricha Basnera (Dariusz Kacprzak), Obrazy włoskie na wystawie malarstwa w Stadtmuseum w Gdańsku (Helena Kowalska); Rozdział 8 – Italica w kolekcjach bibliofilów gdańskich: Italica w zbiorze Heinricha Schwarzwaldta (Maria Michalska). Tom 2 Katalog zabytków: Rozdział 1 – Włoskie manuskrypty, inkunabuły i tkaniny XV-XVII wieku. Włoskie ślady sztuki gotyckiej w Prusach; Rozdział 2 – Protestanci gdańscy wobec papieskiego Rzymu; Rozdział 3 – Dziedzictwo  Giovanniego Bernardina Bonifacia, markiza Orii; Rozdział 4 – Włosi w Gdańsku w XVI-XVIII wieku; Rozdział 5 – Miscellanea weneckie; Rozdział 6 – Muzyka, muzycy i muzykalia włoskie w Gdańsku; Rozdział 7 – Sztuka włoska w dawnych i współczesnych zbiorach gdańskich; Rozdział 8 – Italica w kolekcjach bibliofilów gdańskich