Nie oglądały zdjęć ze ślubu
Grażyna Gorczyca mówi, że jeden wniosek trafił do Urzędu Stanu Cywilnego w Gdańsku pod koniec kwietnia, a drugi w poniedziałek, 18 maja.
Złożenie na dniach trzeciego wniosku zapowiedziały - w rozmowie z naszym portalem - Anna Strzałkowska i Marta Abramowicz, które wzięły legalny ślub w Liverpoolu w Wielkiej Brytanii, jeszcze przed Brexitem w 2011 roku. Anna Strzałkowska jest wykładowczynią Uniwersytetu Gdańskiego, Marta Abramowicz autorką książek. Wspólnie wychowują syna.
Anna Strzałkowska mówi: - 15 lat temu zawierałyśmy ten związek w Anglii, bo była to kwestia naszej godności. Były przy tym nasze rodziny, ślub był przepiękny, ze świadkami i z przyjaciółmi, w pięknej sali. Jednak jak wracałyśmy do Polski, to miałyśmy świadomość, że w kraju ten ślub nic nie znaczy i nie daje nam żadnych praw. Byłyśmy niewidoczne dla polskiego prawa. Dlatego przez 15 lat nie oglądałam zdjęć z naszego ślubu, bo była we mnie zadra, czy wręcz rana, że mój kraj nie uznaje naszego małżeństwa. Państwo stosowało różne sztuczki, żeby odebrać nam godność, byłyśmy przez te lata systemowo dyskryminowane.
- Teraz czekam, aż Polska uzna wreszcie nasze małżeństwo i po 15 latach będziemy mogły mieć prawa i obowiązki jak inne pary w UE. To jest kwestia zabezpieczenia naszych rodzin - dodaje Strzałkowska. - Ja jestem chora na nowotwór. Jestem non stop w szpitalu. Marta w czasie odwiedzin jest traktowana jako moja koleżanka. Kwestia dziedziczenia i zabezpieczenia dziecka jest dla nas bardzo ważna. Zupełnie inaczej rozmawia się w tej kwestii z koleżanką a inaczej z małżonką.
W Polsce nie ma jednak jeszcze w systemie rubryk odpowiednich dla par tej samej płci. Na razie dane czy to dwóch mężczyzn czy dwóch kobiet są wpisywane w rubrykach „mężczyzna“ i „kobieta“. Jeden z mężczyzn jest określany mianem "żonatego", choć ma przecież męża. Nazwy rubryk miałyby się zmienić po wydaniu rządowego rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
- Niech nawet wpiszą w transkrypcji, że ja jestem “mężczyzną”, a Marta kobietą - mówi mi Strzałkowska. - Wolę mieć taką wadliwą transkrypcję, niż czekać na kolejny zwrot akcji, po którym znów coś się zmieni na naszą niekorzyść.
Warszawa i Wrocław: transkrypcje już są
Na razie transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego dokonały urzędy stanu cywilnego w Warszawie i Wrocławiu.
Stało się to po tym, gdy w marcu tego roku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał warszawski urząd stanu cywilnego do wpisania do polskiego rejestru aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą. Później NSA nakazał transkrypcję aktów małżeństwa kolejnych siedmiu par jednopłciowych.
Pierwszą transkrypcję po wyroku NSA przeprowadzono w Warszawie 14 maja. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski wyjaśnił przy okazji: - Dokonaliśmy pierwszej transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego, zgodnie z wyrokami sądów: Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Taką mamy linię orzeczniczą. Będę się do niej stosował. Po tych orzeczeniach nie ma już możliwości jakiejkolwiek interpretacji. Ja, jako szef Urzędu Stanu Cywilnego, jestem na mocy prawa europejskiego i polskiego zobowiązany dokonać takiej transkrypcji. Kolejne tego typu wnioski będą szybko rozpatrywane.
Transkrypcji aktu ślubu z Austrii dokonał także urząd stanu cywilnego we Wrocławiu. Jak podały media, Ryszard Ziobro i Tomasz Kwietko-Bębnowski wzięli ślub w ubiegłym roku w Wiedniu, a 18 maja odebrali jego transkrypcję we Wrocławiu. To była pierwsza transkrypcja zagranicznego małżeństwa jednopłciowego przeprowadzona bez wyroku sądowego.
Gdańsk: czekamy na rozporządzenia
Monika Chabior, zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania, mówi, że transkrypcja aktu małżeństwa par jednopłciowych jest bardzo ważna dla wielu par, które żyją razem.
- Dotyczy to spraw bardzo osobistych, relacji i poczucia bezpieczeństwa – dlatego w Gdańsku podchodzimy do tego z dużą uważnością i empatią. Do Urzędu Stanu Cywilnego w Gdańsku zgłaszają się pary i pytają o możliwość uznawania małżeństw zawartych za granicą. Widać, że jest realna potrzeba uporządkowania tej kwestii w sposób jasny i godny - mówi Monika Chabior.
Daniel Stenzel, rzecznik prasowy prezydent Aleksandry Dulkiewicz: - Urząd Stanu Cywilnego w Gdańsku jest gotowy na transkrypcje zagranicznych aktów małżeństwa. Nasi urzędnicy rozmawiają z wnioskodawcami, informując o możliwościach Systemu Rejestrów Państwowych. Przy obecnych wzorach aktów małżeństwa, dla jednej z osób konieczne jest wpisanie danych w rubrykę dla przeciwnej płci, czyli tak jak to się odbyło w Warszawie i we Wrocławiu.
Jak dodaje Daniel Stenzel, jedna para zdeklarowała, że poczeka na dostosowanie systemów i podpisanie odpowiedniego rozporządzenia na poziomie rządowym. Zgodnie z poniedziałkową wypowiedzią Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcina Kierwińskiego, odpowiednie dokumenty zostaną podpisane jeszcze w tym tygodniu, co oznacza, że po okresie vacatio legis wejdą w życie.
Teraz ruch rządu
Jak poinformował w poniedziałek, 18 maja, na antenie TVN24 minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński, już w tym tygodniu miałyby zostać podpisane rozporządzenie umożliwiające transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.
- Myślę, że to jest ten czas, kiedy Rządowe Centrum Legislacji przygotuje już ten oficjalny dokument - obiecywał minister w TVN24. Dodał, że rozporządzenie zostanie podpisane przez wicepremiera, ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego, a on sam dokona kontrasygnaty.
Dodajmy, że resorty cyfryzacji i MSWiA dają sobie później jeszcze trzy miesiące, by wdrożyć zapisy rozporządzenia.
Jakie prawa dla małżeństw LGBT?
Przypomnijmy, że kwestia transkrypcji zaczęła się od małżeństwa dwóch Polaków zawartego legalnie w 2018 roku w Berlinie. Jakub i Mateusz Trojanowie postanowili przenieść się do Polski. Już w ojczyźnie mężczyźni złożyli wniosek o transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru. Spotkali się jednak z odmową. W tej sprawie w 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny skierował pytanie do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). W listopadzie zeszłego roku Trybunał orzekł, że państwo członkowskie UE ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju UE.
Osobna kwestia to pytanie, jakie dokładnie prawa i obowiązki będą przysługiwać małżeństwom, które otrzymały transkrypcje. To ma zostać określone na gruncie prawa polskiego. Premier Donald Tusk zapowiedział odpowiednie regulacje.
- To kwestie praworządności i przestrzegania prawa, a przecież zobowiązaliśmy się do przestrzegania wyroków europejskich i polskich sądów, ale przede wszystkim godności człowieka- powiedział premier. - Ci ludzie żyją wśród nas i zasługują na szacunek i miłość jak każdy.
Jako pierwsza polska instytucja to Zakład Ubezpieczeń Społecznych zadeklarował oficjalnie, że "panowie J. i M.T. będą we wszystkich postępowaniach toczących się przed Zakładem traktowani na równi z innymi małżeństwami zawartymi w Polsce i potwierdzonymi przez właściwy urząd stanu cywilnego".
