PORTAL MIASTA GDAŃSKA
PL | EN | DE

Prace cenionych polskich fotografek w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku

Prace cenionych polskich fotografek w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku
Zofia Chomętowska, Bolesława Zdanowska, Zofia Rydet, Ewa Partum... Prace tych i innych sześciu ważnych artystek trafiły do kolekcji „Fotografki polskie XX wieku” Muzeum Narodowego w Gdańsku. To okazja, by zobaczyć dzieła kobiet reprezentatywnych dla polskiej fotografii, dotąd nieobecnych w zbiorach Działu Fotografii MNG.
Krystyna Andryszkiewicz (ur. 1955 r. w Gdańsku) - „Zatruta studnia...”, z cyklu „Wnętrze z uwięzioną” (1979-1983), 1982 r., odbitka vintage, 36,5 x 26 cm, wersja czarno-biała; oraz „Dalmatyńczyki...”, z tego samego cyklu, odbitka vintage, 39 x 44 cm, wersja czarno-biała
Krystyna Andryszkiewicz (ur. 1955 r. w Gdańsku) - „Zatruta studnia...”, z cyklu „Wnętrze z uwięzioną” (1979-1983), 1982 r., odbitka vintage, 36,5 x 26 cm, wersja czarno-biała; oraz „Dalmatyńczyki...”, z tego samego cyklu, odbitka vintage, 39 x 44 cm, wersja czarno-biała
mat. Muzeum Narodowego w Gdańsku

 

Muzeum Narodowe w Gdańsku, którego jednym z oddziałów jest Gdańska Galeria Fotografii w Zielonej Bramie, wzbogaciło swoje zbiory aż o trzydzieści pięć prac dziesięciu znaczących fotografek polskich. Zostały kupione przez instytucję dzięki dotacji pozyskanej w ministerialnym programie Narodowa Kolekcja Sztuki Współczesnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, i uzupełnią cykl „Fotografki polskie XX wieku”.

- Pojawienie się nowych prac w kolekcji daje okazję do przypomnienia wielkich zasług fotografek dla kultury polskiej, budujących archiwa świata, który już przeminął. Warto tu wymienić fotografie poleskich kobiet z lat 30. autorstwa Zofii Chomętowskiej, zapis powojennych realiów, w tym budowania nowego życia społecznego Gdańska w pracach Bolesławy Zdanowskiej, czy ogląd świata i zmian, również obyczajowych - jakie w nim następowały - w paryskich i bałkańskich fotografiach Krystyny Łyczywek - opisuje kuratorka projektu, Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka.

Anna Kutera (ur. 1952 r. w Zgorzelcu) - „Układ Morfologiczny”, 1975 r. 10 fotografii czarno-białych, odbitki współczesne, wydruk pigmentowy na papierze archiwalnym, 30 x 40 cm każda, sygnowane, z pierwszą i drugą edycją egzemplarzy autorskich
Anna Kutera (ur. 1952 r. w Zgorzelcu) - „Układ Morfologiczny”, 1975 r. 10 fotografii czarno-białych, odbitki współczesne, wydruk pigmentowy na papierze archiwalnym, 30 x 40 cm każda, sygnowane, z pierwszą i drugą edycją egzemplarzy autorskich
mat. Muzeum Narodowego w Gdańsku

Wśród zakupionych prac znalazły się dzieła artystek działających lokalnie i tworzących środowisko Trójmiasta, jak i tych o bardziej globalnej proweniencji i międzynarodowej rozpoznawalności. Znajdziemy tu reprezentację antropologicznego dzieła Zofii Rydet (1911-1997), zatytułowanego „Zapis socjologiczny”, czy prace włączające medium fotografii w konceptualne działania performerskie schyłku lat 60. i 70. ubiegłego wieku, z wykorzystaniem własnego ciała - jak w pracach Ewy Partum (ur. 1945) i Teresy Tyszkiewicz (1953-2020).

- Kolekcja została wzbogacona również o prace wynikające z badań nad sztuką kontekstualną, jak u Jolanty Marcolli, i semantyką obrazu w pracach Anny Kutery. Nie zabrakło także odniesień do malarstwa i literatury w fotomontażach Krystyny Andryszkiewicz oraz poszukiwania tożsamości kobiecej w relacji z mężczyzną, czego dotyczą prace Teresy Gierzyńskiej - wymienia kuratorka.

Teresa Tyszkiewicz (Ciechanów 1953-2020 Paryż) - „WATA 1” („COTTON 1” / „Oddech”), 1981 r., odbitka żelatynowo-srebrowa, vintage print, papier barytowy, 13 x 12,8 cm, sygnowane i datowane ołówkiem na odwrocie; „WATA 5” („COTTON 5” / „Oddech”), 1981 r., odbitka żelatynowo-srebrowa, vintage print, papier barytowy, 13 x 12,8 cm, sygnowane i datowane ołówkiem na odwrocie
Teresa Tyszkiewicz (Ciechanów 1953-2020 Paryż) - „WATA 1” („COTTON 1” / „Oddech”), 1981 r., odbitka żelatynowo-srebrowa, vintage print, papier barytowy, 13 x 12,8 cm, sygnowane i datowane ołówkiem na odwrocie; „WATA 5” („COTTON 5” / „Oddech”), 1981 r., odbitka żelatynowo-srebrowa, vintage print, papier barytowy, 13 x 12,8 cm, sygnowane i datowane ołówkiem na odwrocie
mat. Muzeum Narodowego w Gdańsku

Wybór autorek nie był przypadkowy. Instytucji zależało na tym, by zróżnicować dzieła w kolekcji Działu Fotografii i nadać tej dziedzinie szerszy kontekst - dlatego wiele z nich pojawiło się w zbiorach po raz pierwszy. Kuratorka podkreśla, że wpłynie to pozytywnie na dalsze badania nad sztuką kobiet, zarówno w przypadku rodzimych programów badawczych i projektów edukacyjnych, jak i nawiązania współpracy międzyinstytucjonalnej.

- Prace te są także przyczynkiem do badania nad żeńską perspektywą zapisywania obrazu świata i użycia fotografii jako narzędzia jego poznania - wyjaśnia Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka. - Zofia Chomętowska, artystka tworząca na dawnych Kresach Rzeczpospolitej, dotąd nie była reprezentowana w zbiorach. Z kolei Krystyna Andryszkiewicz przez kilka lat prowadziła Gdańską Galerię Fotografii - wspaniałe źródło zasobów muzealnego Działu Fotografii, ale jej prac także w naszym zbiorze brakowało. Prace Ewy Partum, Anny Kutery, Jolanty Marcolli, artystek koncentrujących się na tożsamości i konstruowaniu ról społecznych, wspaniale uzupełniają przykłady amerykańskie, bałkańskie i niemieckie w naszych zbiorach.

Ewa Partum (ur. 1945 r. w Grodzisku Mazowieckim) - „Obecność”, 1965 r., fotografia czarno-biała na dibondzie, odbitka 2006, 50 x 70 cm, oprawiona w ramy, „Nieobecność”, 1965 r., fotografia czarno-biała na dibondzie, odbitka 2006, 50 x 70 cm, oprawiona w ramy
Ewa Partum (ur. 1945 r. w Grodzisku Mazowieckim) - „Obecność”, 1965 r., fotografia czarno-biała na dibondzie, odbitka 2006, 50 x 70 cm, oprawiona w ramy, „Nieobecność”, 1965 r., fotografia czarno-biała na dibondzie, odbitka 2006, 50 x 70 cm, oprawiona w ramy
mat. Muzeum Narodowego w Gdańsku

Większość zakupionych prac to odbitki autorskie, tzw. vintage. Niektóre zostały wyprodukowane współcześnie, odtworzone przez autorki, a w jednym wypadku przedmiotem zakupu są reprinty wykonane z negatywów fundacji upoważnionej do reprezentowania nieżyjącej już artystki.

Największą wartość posiadają prace vintage, wykonane przez autorki w zaciszu własnej ciemni w tradycyjnej metodzie analogowej tworzenia powiększenia, czyli odbitki fotograficznej - jednak nie zawsze prace z negatywów były powiększane na papierze tuż po ich realizacji. W pozostałych przypadkach jedyną możliwością był reprint lub cyfrowy wydruk.

 

Zofia Rydet (ur. w 1911 roku w Stanisławowie, zm. 1997 r. w Gliwicach) - Z cyklu „Zapis socjologiczny” (1978-1990): odbitki żelatynowo-srebrowe, papier barytowy, 18 x 24 cm każda, pieczęć autorska na odwrocie
Zofia Rydet (ur. w 1911 roku w Stanisławowie, zm. 1997 r. w Gliwicach) - Z cyklu „Zapis socjologiczny” (1978-1990): odbitki żelatynowo-srebrowe, papier barytowy, 18 x 24 cm każda, pieczęć autorska na odwrocie
mat. Muzeum Narodowego w Gdańsku

Poszerzenie kolekcji fotografii Muzeum Narodowego w Gdańsku jest nawiązaniem do realizowanego w latach 2012-2015 projektu „Nowe Otwarcie”, zakładającego wzbogacenie kolekcji o dzieła o tematyce powojennej zmiany społeczeństwa, transformacji systemowej, kształtowania się tożsamości i nowych ról społecznych, eksperymentu artystycznego, ale poszerzania medium fotografii czy oderwania od piktorializmu (nawiązującego do malarstwa) na rzecz dokumentalizmu.

Kolekcja w przyszłości nadal będzie się powiększać.

Agata Olszewskawww.gdansk.plagata.olszewska@gdansk.pl
Agata Olszewska - najnowsze
Agata Olszewskawww.gdansk.plagata.olszewska@gdansk.pl
Agata Olszewska - najnowsze