PORTAL MIASTA GDAŃSKA
PL | EN | DE

Dzieje niezwykłego budynku. Dom Harcerza w Gdańsku obchodzi swoje 50-lecie

Dzieje niezwykłego budynku. Dom Harcerza w Gdańsku obchodzi swoje 50-lecie
W swojej historii stanowił element południowych murów obronnych Głównego Miasta Gdańska, był Dworem Miejskim, ale w pewnym momencie także wozownią i stajnią dla koni. Pełnił funkcję siedziby szkoły fechtunku i równocześnie teatru, a w późniejszym okresie gościł widzów w kinie Watra. 15 listopada minie 50 lat, od kiedy Dom Harcerza stał się siedzibą pomorskich harcerzy Związku Harcerstwa Polskiego. 
Zygmunt Vogel, Gdański Dwór Miejski, od wewnątrz, 1788
Zygmunt Vogel, Gdański Dwór Miejski, od wewnątrz, 1788
źródło: Gedanopedia


Pierwsze budynki gospodarcze Dworu Miejskiego wzniesiono w systemie murów obronnych Gdańska 700 lat temu. Na początku XIV wieku mieściły się tu wozownia i stajnia dla koni, a w następnym stuleciu obok wybudowano pomieszczenia na potrzeby szkoły fechtunku. Nowa Szkoła Fechtunku zbudowana przez Jacoba van den Blocka spełniała także funkcję teatru - na środku znajdowało się otwarte podwórze otoczone przez galerię dla publiczności, natomiast na przeciwległej ścianie mieściła się scena.

Rok 1967. Odbudowa Baszty Narożnej na rogu ul. Ogarnej i Za Murami
Rok 1967. Odbudowa Baszty Narożnej na rogu ul. Ogarnej i Za Murami
zdj. Zbigniew Kosycarz/KFP


Przez stulecia ulegał rozbudowie, tracąc znaczenie elementu miejskich fortyfikacji. W budynku mieścił się arsenał i mennica gdańska. W 1730 roku wyremontowano budynek po raz ostatni i do końca XVIII wieku popadał w ruinę. Po pożarze, który miał miejsce w czasie oblężenia Gdańska przez wojska francuskie w 1807 roku, zachowaną cześć - Basztę Narożną i stajnie - zaadaptowano na siedzibę miejskiej straży pożarnej. W trakcie II wojny światowej historyczne budynki uległy całkowitej dewastacji. Po wojnie funkcjonowały w nim warsztat samochodowy i zakład kamieniarski.

W 1962 roku z inicjatywą odbudowy Dworu Miejskiego wystąpili gdańscy instruktorzy harcerscy, na czele z hm. Tadeuszem Polakiem, ówczesnym dyrektorem gdańskiego oddziału Pracowni Konserwacji Zabytków. To jego imię nosi skwer przed Domem Harcerza mieszczący się przy ulicy Ogarnej.

Luty 1972 r. Artysta rzeźbiarz Zygfryd Korpalski przy łączeniu fragmentów rzeźby konia, który zwieńczy attykę Domu Harcerza
Luty 1972 r. Artysta rzeźbiarz Zygfryd Korpalski przy łączeniu fragmentów rzeźby konia, który zwieńczył attykę Domu Harcerza...
zdj. Zbigniew Kosycarz/KFP

 

Koń na szczycie budynku Domu Harcerza w Gdańsku
Dziś rzeźba konia na szczycie budynku Domu Harcerza w Gdańsku wyglada tak
zdj. Dominik Paszliński/gdansk.pl


Do prac porządkowych na terenie zdewastowanych zabudowań włączyli się też gdańscy harcerze. 23 listopada 1964 roku w stopę fundamentową środkowej baszty wmurowano akt erekcyjny odbudowywanego budynku pod dzisiejszy Dom Harcerza. Obecni byli ówczesny wojewoda gdański, Naczelnik ZHP i inicjatorzy odbudowy. Wieloetapowa praca zakończyła się prawie sześć lat później, a klucze do budynku z rąk przewodniczącego prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Tadeusza Bejma odebrał ówczesny Komendant Chorągwi Gdańskiej – hm. Zenon Kuligowski. 
Uroczystości otwarcia Domu Harcerza odbyły się 15 listopada 1970 roku i tym samym rozpoczęła się nowa epoka w obiekcie, któremu harcerze podarowali nowe życie.

Uroczystość otwarcia Domu Harcerza w Gdańsku, 15 listopada 1970 r.
Uroczystość otwarcia Domu Harcerza w Gdańsku, 15 listopada 1970 r.
źródło: archiwum Chorągwi Gdańskiej ZHP


W jego pomieszczeniach ulokowano cztery pracownie – nawigacyjno-szkutniczą, łączności, modelarstwa lotniczego i fotograficzno-filmową. W Domu Harcerza miało swój początek wiele inicjatyw artystycznych. „Za Murami” swoją działalność rozpoczęły zespół wokalny „Watra”, zespół muzyczny „Alert”, Klub Piosenki „Stajnia” i Harcerska Agencja Kulturalna „HAK”. Prawdopodobnie najbardziej znaną dla mieszkańców Gdańska częścią Domu Harcerza jest sala kinowa, która do dziś przyjmuje gości, ale przez wiele lat znana była jako Kino Watra i Kino Watra-Syrena.

Dom Harcerza w Gdańsku, 1970 r.
Dom Harcerza w Gdańsku, 1970 r.
źródło: archiwum Chorągwi Gdańskiej ZHP


Dom Harcerza w Gdańsku jest miejscem spotkań i wspólnej pracy harcerzy i instruktorów nie tylko z województwa pomorskiego, a całej Polski. Swoją działalność prowadzi tu ceniona Szkoła Instruktorska Macierzysta Akademia Kształcenia, której instruktorzy stanowią elitę wśród kadry kształcącej Związku Harcerstwa Polskiego. MAK prowadzi co rocznie kursy liderskie, wzmacniające kompetencje w zakresie zarządzania zespołami, prowadzenia projektów i kształcenia. Będąc siedzibą Komendy Chorągwi Gdańskiej ZHP, a także trzech gdańskich hufców – Hufca Gdańsk-Portowa, Hufca Gdańsk-Śródmieście oraz Hufca Gdańsk-Wrzeszcz-Oliwa – Dom Harcerza stał się centrum działań i rozwoju harcerskiej idei. Miejscem, w którym instruktorzy ramię w ramię w duchu przyjaźni podejmują służbę na rzecz społeczności lokalnych i wychowują młodych ludzi. 

Dużym powodzeniem wśród młodzieży, szczególnie modelarzy, cieszył się sklepik w Domu Harcerzy
Dużym powodzeniem wśród młodzieży, szczególnie modelarzy, cieszył się sklepik w Domu Harcerza
zdj. Zbigniew Kosycarz/KFP


Pięćdziesiąt lat po otwarciu Domu Harcerza harcerze starają się podnosić komfort przebywania swoich gości i dbać o jakość budynku, by służył wszystkim przez kolejne dziesięciolecia. Największą inwestycją ostatnich miesięcy jest trwający remont dachu, którego podjęły się władze Chorągwi Gdańskiej.

- Remontujemy też dlatego, że potrzebujemy tego miejsca dla kolejnych pokoleń naszych harcerzy. Potrzebujemy tego miejsca, żebyśmy mogli dalej szkolić, dalej się bawić, dalej kształtować postawy patriotyczne, harcerskie, społeczne - podkreśla komendant chorągwi hm. Artur Glebko.

Obecny widok Domu Harcerza. W obiekcie trwa remont dachu
Obecny widok Domu Harcerza. W obiekcie trwa remont
zdj. Dominik Paszliński/gdansk.pl


Historia charakterystycznego trójbasztowego obiektu, którego szczytową ścianę wieńczy rzeźba konia, cały czas trwa...

Marek Wałuszkowww.gdansk.plmarek.waluszko@gdansk.pl
Marek Wałuszko - najnowsze
Marek Wałuszkowww.gdansk.plmarek.waluszko@gdansk.pl
Marek Wałuszko - najnowsze