Międzynarodowa współpraca europejskich uczelni
Przyznanie Emmanuelowi Macronowi doktoratu honoris causa to, jak podkreśla rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. Piotr Stepnowski, uhonorowanie zainicjowania przez prezydenta Francji programu European Universities Initiative, który stał się jednym z kluczowych instrumentów umiędzynarodowienia oraz wzmacniania konkurencyjności europejskich uczelni. Dzięki tej inicjatywie Uniwersytet Gdański rozwija współpracę, prowadzi wspólne badania, tworzy międzynarodowe kierunki studiów oraz realizuje wymianę akademicką z ośmioma uniwersytetami nadmorskimi - z Kadyksu, Brestu, Kilonii, Splitu, Malty, Neapolu, Algarve i Bodø - w ramach działającego od 2019 roku sojuszu SEA-EU. Społeczność SEA-EU liczy obecnie około 150 000 studentów oraz 18 000 pracowników.
Koncepcja Uniwersytetów Europejskich została przedstawiona przez prezydenta Francji w 2017 roku podczas wystąpienia na paryskiej Sorbonie, w odpowiedzi na wyzwania stojące przed europejskim szkolnictwem wyższym po Brexicie.
- Inicjatywa uhonorowania prezydenta Republiki Francuskiej została podjęta na Uniwersytecie Gdańskim już w ubiegłym roku - mówi rektor UG. - Wystąpiliśmy z zapytaniem, czy prezydent Francji zgodzi się przyjąć tę najwyższą godność akademicką. W kwietniu uzyskaliśmy z Pałacu Elizejskiego potwierdzenie.
Prezydent Francji Emmanuel Macron odwiedzi Gdańsk
Recenzja
Recenzje w postępowaniu o nadanie tytułu przygotowali rektorzy uczelni partnerskich SEA-EU: prof. Alfred Vella (University of Malta), prof. Casimiro Mantell Serrano (University of Cádiz) oraz prof. Pascal Olivard (Université de Bretagne Occidentale).
Podsumowanie recenzji:
Prof. Alfred Vella podkreśla, że inicjatywa prezydenta Macrona zasługuje na „zdecydowane i bezwarunkowe poparcie”, ponieważ wprowadza nowy, jakościowo odmienny model współpracy międzynarodowej – nieoparty na doraźnych czy deklaratywnych partnerstwach, lecz na trwałych, instytucjonalnych sojuszach przekraczających granice narodowe. W jego ocenie sprzyja to długofalowej integracji w obszarze edukacji, badań naukowych i zarządzania uczelniami. Wymownym przykładem skuteczności tej koncepcji jest działalność sojuszu SEA-EU, w którym Uniwersytet Gdański odgrywa aktywną i znaczącą rolę.
Prof. Casimiro Mantell Serrano zwraca uwagę na mierzalne efekty tej inicjatywy. Jego zdaniem projekt wykracza poza poziom deklaracji politycznych, przynosząc realne rezultaty w postaci trwałych i efektywnych form współpracy międzyuczelnianej. Program Uniwersytetów Europejskich przyczynia się do podniesienia jakości kształcenia poprzez wspólne programy studiów, międzynarodową mobilność akademicką oraz rozwój kompetencji transnarodowych. Profesor wskazuje, że sojusze takie jak SEA-EU wzmacniają spójność europejską, zwiększają konkurencyjność uczelni i sprzyjają integracji środowiska akademickiego.
W szerszym, humanistycznym kontekście ujmuje tę inicjatywę prof. Pascal Olivard, podkreślając, że program Uniwersytetów Europejskich stanowi współczesny wyraz idei res publica litterarum – wspólnoty uczonych opartej na dialogu, otwartości i solidarności intelektualnej. Zauważa, że wizja Prezydenta Macrona przywraca edukacji, kulturze i wiedzy centralne miejsce w europejskim procesie integracyjnym. Uniwersytety stają się w tym ujęciu nie tylko ośrodkami nauki, lecz także przestrzeniami dialogu międzykulturowego, odpowiedzialności i kształtowania wspólnych wartości.
Prof. Olivard podkreśla także symboliczny wymiar Gdańska - miasta wolności, solidarności i otwartości, który nadaje tej decyzji szczególny kontekst i głębsze znaczenie.
Pięć dekad dla nauki. Akademicy z Gdańska i Bremy kontynuują współpracę
Osobiste zaangażowanie prezydenta
We wszystkich nadesłanych opiniach podkreślono kluczową, osobistą rolę prezydenta Emmanuela Macrona w powstaniu i realizacji idei Uniwersytetów Europejskich. Wskazano, że nie tylko sformułował on tę wizję, lecz także konsekwentnie dążył do jej praktycznego urzeczywistnienia, zapewniając wsparcie polityczne, instytucjonalne i finansowe.
Recenzenci zgodnie podkreślają, że zainicjowany przez Prezydenta Macrona nowy wymiar współpracy akademickiej wpływa na podniesienie jakości kształcenia, integrację instytucjonalną oraz mobilność akademicką. Z perspektywy studentów możliwość studiowania w kilku krajach w ramach jednego programu oraz zdobywania kompetencji transnarodowych znacząco wzbogaca proces kształcenia i przygotowuje młodych ludzi do życia i pracy w zintegrowanej Europie.
Termin wręczenia do uzgodnienia
Pierwotnie uroczystość wręczenia tytułu planowana była na 20 kwietnia br., podczas wizyty prezydenta Francji w Gdańsku. Ze względu na napięty harmonogram wizyty termin ceremonii został zmieniony. Nowa data będzie ustalona tak, aby uroczystość wręczenia - 74. w historii Uniwersytetu Gdańskiego tytułu doktora honoris causa - odbyła się zgodnie z zasadami ceremoniału akademickiego.
To drugi francuski prezydent, któremu uczelnia przyznała tę najwyższą godność akademicką - 17 czerwca 1993 roku odebrał ją, z rąk ówczesnego rektora prof. Zbigniewa Grzonki, prezydent François Mitterrand. Tytuł nadano mu „w uznaniu ogromnego wkładu czynu i myśli w realizację ideałów wolności i podstawowych praw człowieka, niepodległości, pokojowego współżycia i współpracy narodów, sprawiedliwości społecznej oraz tradycyjnej przyjaźni polsko-francuskiej”.
