PORTAL MIASTA GDAŃSKA
PL | EN | DE

Czym jest umbraculum? Zabytkowe znalezisko w Kościele św. Mikołaja

Czym jest umbraculum? Zabytkowe znalezisko w Kościele św. Mikołaja
W 2018 r. w obawie przed katastrofa budowlaną Bazylika św. Mikołaja w Gdańsku została zamknięta. Prowadzone są w niej obecnie prace badawcze i zabezpieczające. Przy tej okazji odkryto unikatowy zabytek - papieskie umbraculum.
Odnalezione umbraculum poddane zostanie pracom konserwatorskim
Odnalezione umbraculum poddane zostanie pracom konserwatorskim
źródło: Dominikanie Gdańsk/Facebook


Kościół Św. Mikołaja w Gdańsku został zamknięty 31 października 2018 r. w obawie przed grożącą mu katastrofą budowlaną. Na sklepieniu w nawie południowej, a także na filarach pojawiły się pęknięcia, które powiększały się. Jesteśmy już po pierwszym etapie ekspertyz eksperckich, a także po żmudnej pracy stolarzy, którzy wykonali w nawie południowej rusztowanie wsporcze, którego zadaniem jest ochronienie sklepienia przed zawaleniem.

Przy okazji prac w kościele światło dzienne ujrzało umbraculum, czyli papieskie regalium, które przetrwało w naszym kościele czas II wojny światowej. Cóż to takiego?

Umbraculum ma prawie sto lat, datowane jest na rok 1928.
Umbraculum ma prawie sto lat, datowane jest na rok 1928.
źródło: Dominikanie Gdańsk/Facebook


Umbraculum, jest formą liturgicznego parasola będącego symbolem władzy papieskiej. Podczas sede vacante na stolicy Piotrowej umbraculum znajduje się w godle Stolicy Apostolskiej. Za datę powstania zabytku należy przyjąć rok 1928, kiedy to papież Pius XI nadał kościołowi pw. Świętego Mikołaja tytuł Bazyliki Mniejszej, jako jedynemu w gdańskim śródmieściu kościołowi katolickiemu.

Na tej przedwojennej fotografii widać umbraculum w stallach kościoła św. Mikołaja
Na tej przedwojennej fotografii widać umbraculum w stallach kościoła św. Mikołaja
źródło: Dominikanie Gdańsk/Facebook


Umbaculum było przeznaczone wyłącznie do procesji, w których uczestniczył następca św. Piotra, jego posiadanie było przywilejem bazylik mniejszych. Pierwszym papieżem używającym umbraculum był Aleksander VI, od 1989 roku przepisy liturgiczne nie wspominają o takim wyposażeniu bazylik.

Przeznaczenie umbraculum do gdańskiej Bazyliki potwierdzają archiwalne fotografie oraz herb Bazyliki z charakterystycznym zwieńczeniem. Rozpiętość tkaniny ma aż 235 cm, wysokość wraz z drzewcem 389 cm. Umbraculum z Gdańska jest prawdopodobnie jednym z nielicznych oryginalnych sprzętów liturgicznych tego typu.


Gdańscy dominikanie o niecodziennym odkryciu poinformowali na swoim facebookowym:

Jak piszą gdańscy dominikanie mechanizm odnalezionego umbraculum zachował się w niezmienionej technice, materiał (zgodnie z przepisami powinien być to jedwab) został miejscami zniszczony przez grzyby i pleśnie.

Zabytkowe umbraculum z widocznym oryginalnym mechanizmem
Zabytkowe umbraculum z widocznym oryginalnym mechanizmem
źródło: Dominikanie Gdańsk/Facebook


Na wniosek klasztoru Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał umbraculum do rejestru zabytków województwa pomorskiego.
Klasztor podejmie starania, aby jak najszybciej zabezpieczyć zabytek oraz uzyskać dotacje na prace konserwatorskie.


Czytaj też: Kościół Św. Mikołaja. Rusztowanie podpierające pęknięte sklepienie gotowe

 

Marek Wałuszkowww.gdansk.plmarek.waluszko@gdansk.pl
Marek Wałuszko - najnowsze
Marek Wałuszkowww.gdansk.plmarek.waluszko@gdansk.pl
Marek Wałuszko - najnowsze