Więcej miejsca na historię. Nowe Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku
Z historii można się uczyć
– Chcemy, aby historia była dla młodych ludzi czymś więcej niż zbiorem dat i wydarzeń. Może także pomagać w budowaniu świadomości obywatelskiej. Konkretne osoby, ich doświadczenia i decyzje pozwalają rozmawiać również o wspólnocie, odpowiedzialności i sposobach działania w trudnych sytuacjach - mówi Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska, którego oddziałem jest Muzeum Poczty Polskiej. - Uczniowie dowiedzą się, co wydarzyło się w Gdańsku przed niemal stu laty, ale także zastanowią się, jaką rolę w życiu człowieka odgrywają rodzina, wspólnota, tożsamość i odpowiedzialność za innych.
Na przykład Konrad Guderski
Patronem jednej z lekcji jest Konrad Guderski – inżynier, żołnierz i organizator obrony gdańskiej placówki Poczty Polskiej. W trakcie zajęć „Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku” uczniowie klas VII–VIII oraz szkół ponadpodstawowych poznają historię polskiej poczty w Wolnym Mieście, okoliczności prowadzące do niemieckiego ataku 1 września 1939 roku i przebieg obrony gmachu pocztowego. Dowiedzą się także o dalszych losach obrońców oraz dlaczego pamięć o nich pozostaje ważna.
Poznanie życiorysu Guderskiego to także możliwość spojrzenia na wybuch II wojny światowej przez pryzmat ludzi, którzy musieli podejmować trudne decyzje i działać w warunkach ogromnej niepewności. To przestrzeń do refleksji nad znaczeniem przygotowania, współpracy i odporności psychicznej w sytuacji zagrożenia lub kryzysu. Na tych ważnych również współcześnie zagadnieniach szczególnie skupią się uczestnicy warsztatów inspirowanych historią Konrada Guderskiego, które dostępne będą od stycznia 2027 roku.
Zanim przyszła wojna, było zwyczajne życie
Nowy program edukacyjny rozwija założenia wystawy stałej Muzeum Poczty Polskiej. Ułatwia zrozumienie postaw obrońców poprzez przedstawienie ich świata i codzienności sprzed 1 września 1939 roku.
Przewodnikami po nich są konkretne postacie. Katarzyna i Nikodem Szymańscy żyli w środowisku, w którym pielęgnowanie polskiej tożsamości było częścią codzienności. Stanisław Tysarczyk przewoził przesyłki pocztowe. Erwina Barzychowska była uczennicą polskiej szkoły. Ich biografie pozwalają zobaczyć, jak funkcjonowała społeczność, która w obliczu narastającego zagrożenia musiała bronić swoich praw, instytucji i wartości.
Patriotyzm zaczynał się od codzienności
– Lekcja „Patriotyzm na co dzień”, której patronami są Katarzyna i Nikodem Szymańscy to szansa na poszukiwanie odpowiedzi na pytania o znaczenie poczucia wspólnoty czy podtrzymywania więzi rodzinnych i społecznych – dodaje Waldemar Ossowski – To istotny element całego programu. Historia obrony Poczty Polskiej staje się bardziej zrozumiała, kiedy wcześniej poznamy społeczność, która przez lata tworzyła własne instytucje i dbała o swoją tożsamość.
Historia Katarzyny i Nikodema to wstęp do opowieści o polskich rodzinach, szkołach i organizacjach działających w Wolnym Mieście Gdańsku.
Uczniowie klas IV-VIII poznają sposoby pielęgnowania języka, tradycji i więzi społecznych. Zastanowią się także, czym patriotyzm może być w codziennym życiu i czy takie jego rozumienie pozostaje aktualne również dzisiaj.
Dieter Schenk wywalczył sprawiedliwość dla Pocztowców. Właśnie odwiedził poświęcone im muzeum
Od listu do szkolnego zeszytu
Dla najmłodszych uczestników pierwszym spotkaniem z historią może być zwyczajny list. Patronem zajęć „Jak podróżują listy i kartki?” jest Stanisław Tysarczyk, pocztylion zajmujący się przewożeniem przesyłek w Wolnym Mieście Gdańsku.
Jego życiorys prowadzi uczniów klas I–III przez historię komunikacji na odległość. W trakcie lekcji i warsztatów dowiedzą się, na czym dawniej pisano listy, jak rozwijała się poczta w Polsce, czym był telegraf oraz jak prawidłowo zaadresować kartkę pocztową.
Inną drogą do poznawania przeszłości może być szkolny zeszyt. Przewodniczką po świecie dawnej edukacji staje się Erwina Barzychowska. Zanim jej życie tragicznie przerwała niemiecka agresja, była uczennicą polskiej szkoły w Gdańsku. Dzięki tej perspektywie dzieci poznają Erwinę nie wyłącznie przez pryzmat jej tragicznego losu, ale także jako dziewczynkę, która chodziła na lekcje, uczyła się i dorastała w swoim mieście.
Podczas warsztatów kaligrafii uczyć się będą o piśmie łacińskim i gotyckim, same spróbują czytać i pisać w dawnych stylach. Będą mogły dzięki temu porównać własne szkolne doświadczenia z codziennością rówieśników żyjących w międzywojennym Gdańsku.
GALERIA ZDJĘĆ Z WNĘTRZA MUZEUM
Historia wychodzi na ulice Gdańska
Ostatnia propozycja prowadzi uczestników po nadal istniejących śladach polskiego życia w międzywojennym Gdańsku.
Patronem spaceru i gry terenowej „Śladami Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku” jest Alfons Flisykowski – polski pocztowiec, który po śmierci Konrada Guderskiego przejął dowodzenie obroną Poczty Polskiej.
Uczestnicy odkryją miejsca związane z przedwojenną społecznością polską, w tym dawną Dyrekcję Kolei, Gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej im. Józefa Piłsudskiego oraz gmach Poczty Polskiej. Spacerowiczom towarzyszyć będzie muzealny przewodnik, a ci którzy wybrali grę, wyruszą w drogę samodzielnie. Spacer realizować można także w formule nordic walking.
Program zajęć i rezerwacje
„Jak podróżują listy i kartki?”
Stanisław Tysarczyk | klasy I–III szkoły podstawowej | lekcja muzealna i warsztaty
„Patriotyzm na co dzień”
Katarzyna i Nikodem Szymańscy | klasy IV–VIII szkoły podstawowej | lekcja muzealna
„Kaligrafia / nauka pisania”
Erwina Barzychowska | klasy I–III szkoły podstawowej | lekcja muzealna i warsztaty
„Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku” – lekcja muzealna
Konrad Guderski | klasy VII–VIII szkoły podstawowej oraz szkoły ponadpodstawowe |
„Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku” – warsztaty (od stycznia 2027 roku)
Konrad Guderski | klasy VII–VIII szkoły podstawowej oraz szkoły ponadpodstawowe |
„Śladami Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku”
Alfons Flisykowski | spacer z przewodnikiem / gra terenowa
Cena regularna lekcji i warsztatów: 15 zł od ucznia, opiekunowie grup bezpłatnie (1 na 10 podopiecznych).
Spacer: 15 zł od uczestnika, opiekunowie grup bezpłatnie (1 na 10 podopiecznych).
Gra terenowa: 5 zł od uczestnika, opiekunowie grup bezpłatnie (1 na 10 podopiecznych), dostępna w kasie Muzeum Poczty Polskiej.
Do końca grudnia 2026 roku: udział w lekcjach i warsztatach za 1 zł od osoby, opiekunowie grup bezpłatnie (1 na 10 podopiecznych).
Rezerwacja zajęć: edukacja@muzeumgdansk.pl
Oferta edukacyjna powstała w ramach programu EDUKACJA DO KULTURY. GDAŃSK oraz Programu Edukacji Patriotycznej.
autor tekstu: Paweł Grzelak, Muzeum Gdańska
