3 listopada

1953: Przy ulicy Długiej 57 otwarto, po odbudowie ze zniszczeń wojennych, największe w Gdańsku i Polsce kino “Leningrad” na 1200 miejsc.
03.11.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl

Po zakończeniu części oficjalnej, z udziałem m.in. I sekretarza KW PZPR Jana Trusza, wyświetlono film o Gdańsku, a zaraz potem radziecki film historyczny “Admirał Uszakow” z 1953 r. w reżyserii Michaiła Romma.

Kino_Leningrad
Kino Leningrad, 1959
źródło: Gedanopedia

Nazwa kina “Leningrad” (miasto w Związku Radzieckim w latach 1924-1991, dziś rosyjski Petersburg), została narzucona przez Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Gdańsku, choć w plebiscycie prasowym dziennika „Głos Wybrzeża” zwyciężyła nazwa „Artus”. Utrzymała się do 1993 r., po czym zmieniono ją na "Neptun".

Placówka powstała w miejscu kina z okresu Wolnego Miasta Gdańska „Tobis-Palast”, częściowo zniszczonego w 1945 r - pozostała dawna konstrukcja żelbetowa.

1._Kino_Leningrad
Wejście do kina Leningrad z ulicy Długiej, 1959
źródło: Gedanopedia

Decyzję o odbudowie kina podjęto w 1950 r. Prace projektowe, powierzone Alfredowi Monczyńskiemu (1910–1974) i Andrzejowi Martenowi (1916–1975), trwały między marcem a lipcem tego roku.

Hol i poczekalnie kina zdobiły sgraffita pochodzącego z Krakowa malarza i rysownika Jacka Żuławskiego (1907-1976), przedstawiające panoramę Gdańska, fasadę budynku – Romana Madejskiego z zespołem.

1_Kino_Leningrad
Hol kina
źródło: Gedanopedia

W środku znalazły się kute latarnie oraz kraty przy wejściu do holu. Zachodnia zewnętrzna ściana kina, od strony ul. Lektykarskiej, była ozdobiona abstrakcyjną, wielką mozaiką autorstwa Anny Fiszer o powierzchni 600 metrów kwadratowych. Wejście do kina znajdowało się od ul. Długiej, wyjście z parteru od ul. Kaletniczej, z balkonu – od ul. Piwnej.

Od początku działalności podlegało państwowej instytucji dystrybuującej filmy i zarządzającej kinami na Pomorzu „Neptun Film” (i jej prawnym poprzedniczkom).

2._Kino_Leningrad
Widownia kina z balkonem
źródło: Gedanopedia

Sala kina była – przez cały okres istnienia – największą tego typu pojedynczą salą w Polsce (1100–1202 miejsca).

“Leningrad” był kinem premierowym, należącym do najwyższej kategorii kin zeroekranowych.

gcm-download-1920-_DJP3646.b8b512f8.JPG
W Kinie Neptun (dawniej Leningrad) odbyła się m.in. prapremiera filmu Andrzeja Wajdy "Wałęsa. Człowiek z nadziei", na zdjęciu Danuta Wałęsa, 20.09.2013
fot. Jerzy Pinkas / www.gdansk.pl

W lutym 1961 r. (przy okazji remontu) został przystosowany do projekcji filmów panoramicznych (scenę przesunięto o metr do przodu i zbudowano specjalne obramowanie ekranu).

W kinie przy ul. Długiej odbywała się w nim większość pomorskich premier filmowych, tu także organizowane były niektóre premiery ogólnopolskie oraz uroczyste pokazy filmów o tematyce związanej z Pomorzem.

gcm-download-1920-_DJP4242.2d12a117.JPG
Prapremiera filmu "Wałęsa. Człowiek z nadziei", na zdjęciu odtwórca tytułowej roli Robert Więckiewicz, 20.09.2013
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl

Na tego typu seansach obecni byli z reguły twórcy i aktorzy.

Z ważniejszych premier i pokazów wymienić można filmy: “Wolne miasto” oraz “Westerplatte” (reżyseria Stanisław Różewicz), “Orzeł” (reżyseria Leonard Buczkowski), “Blaszany bębenek”, “Dziewiąty dzień” (reżyseria Volker Schlöndorff), “Robotnicy ’80” (reżyseria Andrzej Zajączkowski i Andrzej Chodakowski), “Piraci” (reżyseria Roman Polański), “Wróżby kumaka” (reżyseria Robert Gliński), "Wałęsa. Człowiek z nadziei" (reż. Andrzej Wajda).

gcm-download-1920-_DJP4037.64a4e233.JPG
Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz wita w kinie aktorkę Agnieszkę Gruszkę, która w filmie "Wałęsa. Człowiek z nadziei", zagrała Danutę Wałęsę, 20.09.2013
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl

“Leningrad” gościł również twórców filmowych i aktorów, polskich i zagranicznych m.in. Volkera Schlöndorffa, Andrzeja Wajdę, Krzysztofa Kieślowskiego, Alana Parkera, Tony’ego Palmera, Jeana-Jacques’a Beineix, Piotra Dumałę, Bogusława Lindę. Specjalnymi gośćmi byli również Günter Grass oraz członkowie polskiego Episkopatu.

Z ważniejszych imprez filmowych należy wymienić: „Polskie Debiuty Filmowe” (1971–1974), „Konfrontacje” – przegląd filmów świata (1974–1993).

gcm-download-1920-mozaika_kino_neptun_07.0d046281.JPG
Mozaika na bocznej fasadzie kina Neptun przed jego rozbiórką, styczeń 2016
fot. Jerzy Pinkas / www.gdansk.pl

W latach 1974–1986 (z przerwą na 1982–1983 z powodu stanu wojennego) w kinie “Leningrad” odbywały się projekcje w ramach Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych.

W 1955 r. na tej samej parceli powstało kino „Kameralne” na 130 miejsc (na I piętrze, nad „Leningradem”), a w 1984 r. na kolejnej kondygnacji – kino „Helikon” (70 miejsc).

W 2005 r. dawne kino “Leningrad” (od 12 lat już pod nazwą “Neptun”) wraz kinami „Kameralne” i „Helikon” zostało sprzedane brytyjskiej spółce Capital Park, która zamierzała postawić tu hotel.

gcm-download-1920-2016-04-07_rozbiorka_neptun_007.b74a7e03.JPG
Prace rozbiórkowe dawnego kina Neptun, 7.04.2016
fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl

Ostatni seans “Do widzenia, do jutra” (1960, w reż. Janusza Morgensterna) odbył się 31 maja 2015 r.

W lutym 2016 r. zdemontowano mozaikę Anny Fiszer (po akcji internautów apelujących o jej zachowanie) i zdeponowano ją w składnicy konserwatorskiej w bastionie św. Gertrudy.

Budynek kina wyburzono między kwietniem a majem 2016 r., pozostawiając tylko fasady od ul. Długiej i Piwnej. W jego miejscu powstał Hotel „Hampton by Hilton Gdańsk Old Town”.

źródło: Gedanopedia, internetowa encyklopedia Gdańska